Share
Yere düşen lokma hadis
Question
Düşen lokma üzerindeki rahatsız edici şeyleri giderdikten sonra yemek
Yere düşen yiyeceği yemek

Buna delil Muslim’in Sahih’inde Eşribe bahsinde Cabir Radıyallahu anh’dan şöyle dediğine dair naklettiği rivayettir: Rasûlullah Sallallahu aleyhi vesellem’i şöyle buyururken dinledim: “Sizden herhangi bir kimsenin herbir hali sırasında yanında şeytan bulunur. Öyle ki yemek yerken dahi onun yanında olur. Buna göre sizden herhangi birinizden bir lokma (yere) düşecek olursa, onun üzerindeki rahatsızlık verici şeyleri gidersin, sonra onu yesin ve o lokmayı şeytana terketmesin. Yemeğini bitirdiği vakit de parmaklarını yalasın. Çünkü o, bereketin yemeğinin neresinde olduğunu bilemez.”
Hadisi aynı şekilde İbn Hibban, Sahih’inde, Beyhâkî, es-Sünenu’l-Kübrâ’da, Ahmed Müsned’in birkaç yerinde, Abd b. Humeyd, el-Müntehâ’da, Taberânî el- Mucemu’l-Kebir’de, Ebu’ş-Şeyh Tabakatu’l-Muhaddisin bi Asbahan adlı eserinde ve başkaları rivayet etmişlerdir.
Burada “şeytan”dan kasıt cinsidir. Şeytanlardan herhangi birisine mahsus bir şey değildir. Ebu Zür’a Şerh-u Sünen-i İbn Mâce’de şunları söylemektedir: “Onu şeytana bırakmasın.” Sözü geçen lokmanın şeytana terkedilmesi, yüce Allah’ın nimetinin bir bakıma kaybedilmesi dolayısıyladır… Diğer taraftan bu, mütekebbirlerin huylarındandır. Çoğunlukla böyle bir lokmayı almayı engelleyen kibirdir. Bu da şeytanın amelindendir.”
Kaynak: el-Mecuhi, II, 250; Ayrıca bk. İbn Adi, el-Kâmil fi Duafai’r-Rical, VI, 130; Hatib Bağdadi, Tarihu Bağdad, V, 279; ez-Zürai, Nakdu’l-Menkul, s. 94
Benzeri konular:
- lokman isminin anlamı ve hikayesi
- Haram lokma yiyenin 40 gün duası kabul olmaz
- ağızdan çıkan lokmayı tekrar yemek
- Haram lokma Nedir
- Ağızdan çıkan lokmayı geri almak helal midir
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 2 )
Yere düşen yiyecek ve lokma hakkında İslam’da bazı öğretiler bulunmaktadır. Peygamber Efendimiz (sav) bu konuda insanlara birkaç önemli tavsiyede bulunmuştur. Bir hadis-i şerif şöyle der:
“Yere düşen yiyeceği al, üzerindeki kiri temizle, sonra ye. Şeytan, yere düşen yiyeceği terk etmeyi sevmekle birlikte, temizlenip yenmesi gerekir.” (Sahih Müslim)
Bu hadis, yere düşen yiyeceğin temizlenip, üzerinde rahatsız edici bir şey kalmadıktan sonra yenmesinin uygun olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, yere düşen yiyeceklerin israf edilmemesi gerektiğine de dikkat çeker.
İslam’da yiyeceklerin israf edilmemesi önemlidir. Yere düşen yiyeceği almak, kirini temizlemek ve sonra yemek, hem israfı önler hem de dini öğretilere uygun olur. Bu davranış, insanların şükürlerini ve yiyeceğe karşı saygılarını da pekiştirir.
Yere düşen lokmayı yemekle ilgili hadis, İslam’da nimete saygı, israfı terk ve şeytanın vesvesesine kapılmama prensiplerini öğretir. Konuyu hadis metni, anlamı ve günümüz şartlarına göre açıklamasıyla ele alalım.
Hadisin metni
Peygamber Efendimiz ﷺ buyurmuştur:
“Sizden birinizin lokması düşerse, üzerindeki eziyet verici şeyi gidersin, sonra yesin ve onu şeytana bırakmasın.”
“وَلَا يَدَعْهَا لِلشَّيْطَانِ”
(Müslim, Eşribe 136)
Başka bir rivayette:
“Lokmayı silsin, temizlesin, sonra yesin.”
(Müslim)
Hadis sahihtir ve Müslim’de geçmektedir.
Hadisin anlamı nedir?
Bu hadis:
Her yerde düşen her yiyecek mutlaka yenmelidir” demek değildir.
Hijyen önemli değildir” demek de değildir.
Hadisin verdiği esas mesajlar:
Nimete saygı
Yiyecek:
Allah’ın nimetidir
Hor görülmemelidir
Gelişigüzel çöpe atılmamalıdır
İsrafı önlemek
Kur’an’da:
“Şüphesiz israf edenler şeytanların kardeşleridir.”
(İsrâ 17/27)
Küçük bir lokma bile israfa dönüşebilir.
Şeytanın payını vermemek
Hadiste geçen:
“Şeytana bırakmasın”
Anlamı:
Nimetin hor görülmesi
Vesveseyle nimetten uzaklaştırılma
Nankörlük hissinin oluşması
“Rahatsız edici şeyi gidermek” ne demektir?
Hadiste geçen “el-ezâ”:
Toz
Kir
Kıl
Görünen pislik
Giderilebilen şeylerdir.
Eğer:
Pislik temizlenemiyorsa
Yiyecek bozulmuşsa
Sağlığa zarar ihtimali varsa
Yemek zorunlu değildir, hatta yenmemelidir.
Günümüz şartlarında hüküm
Bugün:
Hijyen şartları değişmiştir
Yerler daha kirli olabilir
Bu yüzden âlimler der ki:
“Hadis, temizliği mümkün olan ortamlar içindir.”
Örnek:
Ev içinde temiz zeminde düşen ekmek
Temiz örtü üzerinde düşen lokma
Tuvalet, sokak, hastane zemini gibi yerler
Fıkhî hüküm
Yemek farz değil, sünnettir
Yememek günah değildir
Ama sırf tiksinti ve nankörlükle atmak mekruh görülebilir
Kısa özet
Hadis sahihtir
Nimete saygıyı öğretir
İsrafı önler
Temizlenebilen lokma için geçerlidir
Hijyen ve sağlık her zaman esastır