Paylaş
Peygamberimizin müziğe ve müzik aletlerine bakışı
Question
Müzik ve çalgı aletlerinden yüz çevirmek
Müzik ve çalgı aletleri ile ilgili hadisler, peygamber efendimizin müzik ile ilgili düşünceleri
Kurtubî İsra suresinde yer alan yüce Allah’ın: “Onlardan gücünün yettiği kimseleri sesinle yerinden oynat. Onlara karşı atlılarınla, piyadelerinle gürültü çıkararak baskın düzenle, mallarına evlatlarına ortak ol, onlara batıl vaadlerde bulun. Fakat şeytan onlara bir aldatıştan başka ne vaadeder?” (el-İsra, 17/64) buyruğunu açıklarken şunları söylemektedir: “Âyet-i kerimede çalgı aletlerinin şarkı ve boş oyalayıcı işlerin haram kılındığına delâlet eden ifadeler vardır. Çünkü yüce Allah: “Onlardan gücünün yettiği kimseleri sesinle yerinden oynat.” buyruğu bir görüşe göre bu demektir. Mücahid dedi ki: “Şeytanın sesi yahut fiili ve onun güzel gördüğü işlerden olan herbir şeyden sakınmak icab eder.”
Beyhâkî, es-Sünenu’l-Kübrâ’da Abdullah b. Dinar’dan şöyle dediğini rivayet etmektedir: İbn Ömer şarkı söyleyen bir küçük kızın yanından geçti. Şöyle dedi: Eğer şeytan (kötülüğe sürüklemeksizin) kimsenin yakasını bırakacak olsaydı bunu bırakırdı.
İbn Ebi’d-Dünya ve Beyhâkî, Şuabu’l-İman’da İbn Mesud Radıyallahu anh’dan şöyle dediğini rivayet etmektedirler: Kişi bineğine binip de Allah’ın adını anmazsa bir şeytan onunla birlikte terkisine biner ve ona haydi şarkı söyle, der. Eğer güzel şarkı söyleyemiyor ise ona: Temennide bulun, der.
Yine İbn Ebi’d-Dünya’nın naklettiğine göre Ömer b. Abdu’l-Aziz -Allah’ın rahmeti üzerine olsun- oğlunun mürebbisine şunu yazmıştır: “Onların senin tedibin neticesinde kanaat sahibi olacakları ilk husus başlangıcı şeytan, âkıbeti Rahmanın gazabı olan lehviyâta buğzetmek olsun. Çünkü ilim bellemiş güvenilir kimselerden bana ulaştığına göre çalgı aletlerinin çalındığı yerde bulunmak ve şarkıları dinlemek ve bunları dillendirmek, suyun otu yeşerttiği gibi kalpte münafıklığı yeşertir.”
Benzeri konular:
Answers ( 2 )
Peygamber Efendimiz Muhammed (s.a.v.)’in müziğe ve müzik aletlerine bakışı konusunda İslam kaynaklarında farklı görüşler bulunmaktadır. Genel olarak, İslam’ın temel prensiplerinden biri olan nefsin kontrol edilmesi ve ruhsal gelişim, İslam’ın toplumdaki eğlenceleri ve araçları üzerinde de etkili olmuştur.
Peygamber Efendimizin müzik ve çalgı aletleriyle ilgili tutumu, daha çok ölçülü bir şekilde yapılması ve aşırıya kaçılmaması yönündeydi. Bazı hadislerde, özellikle eğlencenin ölçüsüz hale gelmesi, insanları ibadetten alıkoyması, boş zamanları israf etmesi ve ahlaki değerleri zedelemesi konusunda uyarılar bulunur. Müslümanların, müzikle ilgili faaliyetlerde nefsani arzulara kapılmamaları gerektiği vurgulanmıştır.
Hadislerde, Peygamber Efendimiz’in müzik aletlerini doğrudan yasaklayan ifadeler kullandığına dair bazı rivayetler vardır. Örneğin, sahih hadis kaynaklarında, “Ümmetimden bazı insanlar, haram olan çalgı aletlerini helal kılacaklardır” şeklinde bir uyarı bulunmaktadır (Buhari, “Eşribe”, 29). Bu tür rivayetler, müzik ve çalgı aletlerinin İslam’da hoş karşılanmadığını ima eder.
Ancak bu konuda farklı görüşler de mevcuttur. Bazı İslam alimleri, müziği ve çalgı aletlerini tamamen yasaklamazlar. Bu alandaki görüş ayrılıkları, müzik ve eğlencenin nasıl yapıldığına, içeriğine ve amacına bağlı olarak değişir.
Sonuç olarak, Peygamber Efendimizin müziğe ve çalgı aletlerine bakışı, toplumu eğlendirecek ya da ibadetten uzaklaştıracak aşırılıklardan kaçınmayı amaçlayan bir dengeye dayanıyordu.
Bu konu İslam’da en çok sorulan ve ihtilaf edilen meselelerden biridir. Peygamber Efendimiz’in (sallallahu aleyhi ve sellem) müziğe ve çalgı aletlerine bakışı, hadisler, uygulamalar ve âlimlerin yorumları çerçevesinde anlaşılır.
Aşağıda delilleriyle, dengeli ve net bir özet bulacaksınız:
Peygamberimizin (sav) Genel Tavrı
Peygamber Efendimiz:
İnsanı Allah’tan uzaklaştıran,
Şehveti, gafleti, haramı teşvik eden,
İçki, zina, ahlâksızlıkla birlikte anılan müzik ve eğlencelere razı olmamıştır.
Ancak:
Masum sözlü,
Haram içermeyen,
Belirli zaman ve şartlarda yapılan bazı müzik türlerine izin vermiştir.
Çalgı Aletleriyle İlgili Hadisler
Yasaklayıcı Hadisler
Buhârî’de geçen meşhur hadis:
“Ümmetimden bazı kimseler zinayı, ipeği, içkiyi ve çalgı aletlerini helâl sayacaklardır.”
(Buhârî, Ta‘lîk, 5590)
Bu hadis:
Çalgı aletlerinin haram olan şeylerle birlikte zikredilmesini
Uyarı ve tehdit içerdiğini gösterir.
İbn Mes‘ûd (ra):
“Şarkı kalpte nifakı yeşertir.”
(Beyhakî)
İzin Verilen Durumlar (Önemli!)
Def (tef) ile yapılan müzik
Peygamber Efendimiz:
Düğünlerde
Bayramlarda
Nikâhın ilanı amacıyla
Def çalınmasına izin vermiştir.
Hadis:
“Nikâhı ilan edin, def çalın.”
(Tirmizî)
Hz. Âişe (ra) anlatır:
Bayram günü iki kız çocuğu def çalıp türkü söylüyordu. Peygamberimiz buna izin verdi.
(Buhârî, Müslim)
Bu:
Her müzik haramdır demenin doğru olmadığını
Ama sınırlarının olduğunu gösterir.
Âlimlerin Görüşleri (Özet)
Çoğunluk (Hanefî, Hanbelî, bazı Şâfiîler):
Çalgı aletleri genel olarak haramdır
Def istisnadır
Özellikle:
Şehvet uyandırıyorsa
Gaflete sürüklüyorsa
Günahla birlikteyse → HARAM
Bazı âlimler:
Sözleri temiz,
Haram çağrışımı olmayan,
İbadete engel olmayan müziğe kerahatle izin vermiştir.
Müzikten Yüz Çevirmek” Ne Demektir?
Kur’an’da:
“İnsanlardan kimi vardır ki boş sözleri satın alır…”
(Lokman 31/6)
Birçok sahâbî:
“Boş söz”ü müzik ve şarkı olarak tefsir etmiştir.
Müzikten yüz çevirmek:
Kalbi Allah’a bağlayan şeyleri tercih etmek
Müziği hayatın merkezine koymamak
Zikir, Kur’an, tefekkür ile meşgul olmaktır
Kendine Sorulması Gereken Ölçü
Şu sorular çok önemlidir:
Bu müzik beni namazdan alıkoyuyor mu?
Kalbimde şehvet, gaflet, isyan uyandırıyor mu?
Kur’an dinlemekten soğutuyor mu?
Sözleri haramı normalleştiriyor mu?
Cevap “evet” ise → Uzak durmak gerekir
Sonuç (Kısa Özet)
Her müzik helâl değildir
Her müzik de mutlak haram değildir
Çalgı aletleri çoğunluk âlime göre haramdır
Def, sınırlı durumlarda caizdir
Mümin için esas olan: kalbin selâmeti
İmam Gazâlî:
“Kalbi Allah’tan uzaklaştıran her şey haramdır; yaklaştıran her şey helâldir.”