Paylaş
Uyuyan Kimsenin Ruhu
Question
SORU: Allah Teâlâ şöyle buyurur:
Allah, öleceklerin ölümleri anında, ölmeyeceklerin de uykuları esnasında ruhlarım alır. Ölmelerine hükmettiği kimselerinkini tutar, diğerlerini bir süreye kadar salıverir. Doğrusu bunda düşünen kimseler için ibretler vardır.
Bu âyetten ruhun uyku esnasında geçici olarak vücuttan ayrıldığını anlayabilir miyiz? Yoksa bu âyetin başka bir tefsiri var mıdır?
CEVAP: Bu âyet-i kerime Zümer sûresinde geçmektedir. Özet olarak anlamı şudur: Allah ölüm ve uyku esnasında ruhları alır. Ancak burada ölümle uyku arasında bir fark vardır. O da şudur: Allah Teâlâ bilfiil/gerçekten ölmelerine hükmettiği kimselerin ruhlarım yanmda tutar, hayatları henüz sona ermeyen uykudaki ruhları da geri iade eder. Bu iade belirli bir süreye kadardır, o süre ölümüne kadar verilmiş bir süredir. Yani Allah, ölürken aldığı ruhu tutar ve bedene iade etmez, uyurken aldığı ruhu ise uyanınca sahibine geri verir. Bu durum muayyen ve sınırlı bir vakte kadar böyle devam eder. Bu muayyen vakit ölüm vaktidir.
Uyku esnasında ruhun durumuyla ilgili hususa gelince bu konuda İmam er-Râzi’nin söylediği şeyleri zikredebiliriz. O şöyle demektedir:
İnsan ruhu, parlayan ruhani bir cevherden ibarettir. Bedene takıldığı zaman bütün organlarda onun ışığı hâsıl olur. İşte hayat denilen şey budur. Ölüm vaktinde bu cevherin, bedenin görünen kısmıyla da görünmeyen (batini) kısmıyla da ilişkisinin kesildiğini söyleyebiliriz. İşte ölüm denilen şey de budur. Ancak uyku esna*sında bu cevherin ışığının bedenin görünen kısmı ile ilişkisi bazı yönlerden kesilir, bedenin batınından, yani görünmeyen kısmı ile olan ilişkisi kesilmez.
Ölüm ve uykunun aynı cinsten olduğu isbatlanmıştır. Ancak ölüm, bedenle ruhun ilişkisinin tam olarak kesilmesidir. Uyku ise bedenle ruhun ilişkisinin kısmen kesilmesidir. Bu durum sabit olduğuna göre, her şeye gücü yeten Allah bedenle ruh cevherinin birbiriyle ilişkisini şu üç şekil üzere olmasını planlamıştır. Birisi: Ruh cevherinin ışığının, bedenin zahiri ve batini bütün parçalan üzerinde vâki olmasıdır ki bu uyanıklık halidir. İkincisi: ruhun ışığının, bedenin batınında (görünmeyen kısmında) varlığını/nüfuzunu devam ettirirken, bazı yönlerden bedenin zahirinden etkisinin kalkmasıdır ki bu uyku halidir. Üçüncüsü: ruhun ışığının bedenden tamamen kaybolmasıdır ki bu da ölüm halidir.
Artık sabit olmuştur ki herbirinde de ruhun alınmış olması açısından ölüm ve uyku müşterektir. Sonra belirli özellikler ve belirli niteliklerle biri diğerinden ayrılır. Bu hayret verici düzenlemeyi ancak herşeye gücü yeten, herşeyi bilen ve hikmet sahibi Allah Te-âlâ yapabilir. Ayette: “Doğrusu bunda düşünen kimseler için ibretler vardır” denilirken de kastedilen işte budur.
İbn Cerir et-Taberi’nin tefsirinde ise şu ifadeler geçer:
Ölülerin ve dirilerin ruhları uyku esnasında birbiriyle karşılaşır. Allah’ın dilediği kadar birbirlerinden haberdar olurlar. Allah, uy-kudakilerin ruhunu bedenlerine geri göndermek istediği zaman bu esnada ölenlerin ruhlarını tutar, alıkoyar, dirilerin ruhlarını ise bel*li bir süreye kadar bedenlerine geri dönsünler diye salıverir. Yani hayatın müddeti sona erinceye kadar…
Bundan anlıyoruz ki ruh, uyku esnasında bedenden farklı bir bi*çimde ayrılır ve mahiyetini ancak Allah’ın bildiği bir nevi ilişkiyi sürdürmeye devam eder. Sonra uyanıklık esnasında hem zahirî hem de batınî olarak bedene tamamen geri döner.
Answer ( 1 )
“Uyuyan Kimsenin Ruhu,” Türk şairi Yahya Kemal Beyatlı’nın ünlü şiirlerinden biridir. Şiir, insanın içsel dünyasını ve hayata bakış açısını derinlemesine ele alır. Beyatlı, şiirlerinde genellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminin etkilerini ve insanın ruhsal derinliklerini işler. “Uyuyan Kimsenin Ruhu” da bu bağlamda, uyku hali üzerinden insanın ruh halini ve uyanış arzusunu anlatan anlam yüklü bir eserdir.
Şiir, bir yandan insanın içsel dünyasında keşfe çıkma isteğini ifade ederken, diğer yandan uyku ve bilinç arasında bir geçişi simgeler. Yahya Kemal Beyatlı, bu şiiriyle, insanın ruhunun derinliklerine inme, içsel bir uyanış ve farkındalık arayışını dile getirir.
Şiir hakkında konuşmak ya da bir dize üzerinde durmak istersen, belirli bir kısmını paylaşabilirim.