Türbe ziyaretinde hurafeler

Halkımız yaşadıkları zamanda insanlara faydalı olmuş, Anadolu’yu kendilerine yurt yapan, herkes tarafından sevilen, zaman zaman dertlerine derman olmuş, yardımlarına koşmuş insanların mezarlarını unutmamış, ziyaret yeri kabul etmiş, onlardan duayı eksik etmemiştir. Fakat bu sevgi zaman la türbelere kurban adamaya, ihtiyaçlarını türbede yatandan istemeye kadar gitmiştir.

İnsanlar, mum yakarak, çaput bağlayarak dileklerinin kabul olmasını türbeden ister hale gelmişlerdir.

Anadolu’daki Müslüman Türkler’de Orta Asya’dan göçmeden önceki eski dinlerinin izlerine çok sık rastlanmaktadır. Günümüzde Anadolu’nun her köşesinde bu eski Türk dinine ait geleneklerin devam ettiğine, her an şahit olabiliriz. Türbelere çaput bağlamak da böyle bir inancın devamıdır.

Bazı ziyaret ettiğimiz yerler arasında kökünü daha önceki kültürlerden alan bazı kutsal mekanlara da rastlamak mümkün olmaktadır.

Kabirlere aşırı bağlılık, eski Hristiyanlıktan geçmiştir. Orta Çağ Hristiyanlarının adım başı tapınak ve velileri vardır.

Rasulullah’ın kabir ziyaretleriyle meşru kıldığı; ahireti hatırlamak, ölümden ibret ve öğüt almak ve de ölü için dua ederek, ona ihsanda bulunmaktır

İnsanlar çeşitli isteklerinin gerçekleşmesi için normal yollar dışında tür belere gidip, onlardan istek de bulunurlar. Fakat bu, dinimizde kesinlikle ya saklanmış bir durumdur. Kur’an-ı Kerim’de konuyla ilgili şöyle buyrulmaktadır: “Yoksa onlar Allah’tan aş kasını şefaatçiler mi edindiler?
Allah’ın rızasına ulaşmış olanlardan baş kasına şefaat etmezler. ”
“Allah’ın huzurunda kendisinin izin verdiği kimselerden başkasının şefaatı fayda vermez, ”

Hazret-i Peygamber (s.a.v.) de, “Sizleri kabir ziyaretinden men etmiştim. Şimdi kim ziyaret etmek isterse ziyaret etsin, saçma söz söylemeyin. ” buyurmuştur.

Rasulullah’ın kabir ziyaretleriyle meşru kıldığı; ahireti hatırlamak, ölümden ibret ve öğüt almak ve de ölü için dua ederek, ona ihsanda bulunmaktır. Böylece ziyarette bulunan kimse, hem kendine, hem de ölüye iyilik yapmış olur.

Kabirde yapılan çeşitli hurafelerden bazıları şunlardır:

a- Türbelere çaput bağlamak
b- Türbelere mum yakmak
c- Türbelere adak adamak
d- Türbelerde yapılan çeşitli uygulamalar

a- Türbelere Çaput Bağlamak

Türbelere çaput bağlama; türbelerin demirlerine veya orada bulunan kutsal kabul edilen ağaç ve çalılara bağlama şeklinde oldukça yaygın bir hurafedir. Yapan insanın anlamını bilmediği bu uygulama eski Türkler’den kalma bir inançtır. Dinimizde kesinlikle yasaklanmıştır.

Eski Türk inanışlarında, ağaçlara bez bağlama adeti, geniş bölgelere yayılmış, çok eski bir inanıştır.

Mezarlara ve ağaçlara adak (nezir) olarak paçavra bağlamak Şamanizm’in geleneklerinden biridir ve bütün Müslüman Türklerin halk tabakası içinde dini bir vazife imiş gibi kabul edilmektedir. anist, bu “nezr’i dağ, orman, ağaç, su ruhlarına, umumiyetle “yer-su” dediği tanrıya bağışlar. “Yer-su” ruhları merhametli ve koruyucu ruhlardır; az şeye kanaat ederler; darılmadıkça kanlı kur ban istemezler. Müslüman Türkler ise bununla bir velinin ruhundan yardım dilerler.

İslâmiyet’te ağaçların kutsal kabul edilmeleri yasaklanmıştır. Bunun en iyi örneği de Hazret-i Ömer’in Rıdvan Bey’atının altında yapıldığı ağacı kestirmesidir. Kur’an-ı Kerim’de ağaçlardan bahseden âyetler mevcuttur. Tin Suresinde incir ve zeytin; İsra 60, Saffat 62-67, Duhan 43 45’de, Zakkum; Âraf 19-25’te, Şecere-i Memnua; Taha suresi 120. ayetteki Şecere-i Huld’dan bahsedilmektedir. 135 Fakat bu ağaçların hiç birine kutsallık yüklenmemiş, ağaç olma görevleri dışında başka bir özelliğinden bahsedilmemiştir.

Anadolu halkı arasında bir çok yerde çaput bağlanan ağaç ve çalı türbeler mevcuttur. Bunların bir örneği, Si vas’ta bulunan Ahmet Turan Gazi’nin yanındaki tepe de bulunan yatırın yanındaki ağaca bağlanan çaputlardır.

Dilekler çaput bağlayarak dilenir. Abdulvehhab Gazi’nin türbesinin pencerelerine de yakın zamana kadar çaput bağlanıyordu. Din görevlilerinin titiz çabaları sonucu bunlara müsaade edilmemektedir. Kangal’da bulunan Samud Baba, Şeriflerinin Tekkesi, Bakır Baba ve diğer ziyaret yerlerinde de çaput bağlanarak, dilekte bulunulur.

Sivas’ın Kangal ilçesinin kuzey batısındaki mezarlıktaki Tezveren Baba’ya, çocuğu olmayan kadınlar, Perşembe akşamı, yatsı namazın dan sonra bir bez bebek yapıp ha zırlarlar. Ertesi gün erkeklerin Cu ma namazına gittikleri zaman akşam bezden hazırladıkları bebekleri alarak Tezveren Babanın mezarına giderler. Sembolik olarak hazırlanmış bu bebeği Tezveren Baba’ya bağışlayıp mezarın üzerine bırakırlar ve gerçek bebek vermesini isterler.

Kutsal ağaç ve kutsal sular olarak kabul edilen bu yerler, daha çok kısır ve çocuğu hasta olan kadınlar tarafından ziyaret edilmektedir. Maalesef bir çok kadın, bu yerlere gidip dua ederek ağaca çaputunu, suya parasını atarsa hamile kalacağına inanmaktadır.
Türbelerde işlenen bu hurafeleri yapanların çoğunun kadın olduğunu görmek oldukça üzücü bir durumdur. Merhum Akif, bu konuda şunları söylemiştir.

Harabeler, çamur evler, çamurdan insanlar Ekilmemiş koca yerler, biçilmiş ormanlar, Durur sular, dere olmuş, helâ-yicâriler, Isıtmalar, tifolar türlü mevt-i sâriler, Hurafeler, üfürükler, düğüm düğüm bağlar. Mezar mezar dolaşıp hasta baktıran sağlar,

Ataletin o mülevves teressübâtı bütün! Numune işte biziz, görmek isteyen görsün. Bakın ne hale getirmiş ki, cehlimiz dini. Hurafeler bürümüş en temiz menabiini

b- Türbelere Mum Yakmak

Türbelere mum yakma âdeti, eski cahiliyet çağından kalma âdetlerden biridir. Bu ateşe tapınmakla ilgili bir âdettir.

Türbelerde kandil yakma âdeti, Fenikelilerden kalma bir adettir. Fenikeliler “Sur” şehrinin hâmisi, servet, ticaret ve denizciliğin ilâhı olan “Melkares”in heykelin önün de sürekli kandil yakarlardı.

Eski çağlarda yalnız evliya sayılanların değil, başka ölülerin mezarlarında yahut öldükleri yerlerde mum yakmak, yahut ateş yakmak bir nevi kurban sayılırdı. 19. yüzyılda Kırgız-Kazaklar arasında ve bazı Türkistan şehirlerinde ölülerin en son bulunduğu yerde mum yakma âdeti vardı.

İnan, Hristiyanlarda bu âdetin kendi karanlık mağara ve Katakomplarda gizlice ibadet ettikleri zamanlarının hatırası olduğuna inandıklarını söyler. Müslüman Türklere bu âdet, Hristiyanlar vasıtasıyla geçmiştir.

Eskiden mum “Ey insanoğlu, buradan geçerken sakın bizi dualarında unutma, bize de Fatiha oku” demek için yakılırdı. Günümüzde ise aydınlanmanın olduğu bir or tamda, böyle mum ya da kandil yakmak artık gereksizdir.

Allah’tan başka kimseden medet ummak, bu işi mum yakarak yapmak yanlış bir inançtır, hatta şirktir. Buna benzer bir inançta cenaze çıkan evde kırk gün ışık yakıl masıdır. Güya ölü çıkan odada kırk gün ışık yakılırsa ölü nün ruhu karanlıkta kalmaz, evini ve odasını daha çabuk bulurmuş. Mum yakma âdeti İslâmla ilgisi olma yan batıl bir itikattır.

c- Türbelere Adak Adamak

Adak, dini ifadesiyle nezir, Allah rızası için insanın kendi kendini herhangi bir şarta bağlı olarak veya bağlı olmaksızın mübah olan bir konuda borçlandırılmasıdır. Adak yerine getirilmediği sürece adayan borçlu kalır. Adak Allah’ın adına olur, başkasının adına olursa şirke girmiş olur.

Kaynağı itibariyle, kurban adama, mum yakma gibi âdetlerin bir çoğu Bizans ve İran’dan kalma İslâm öncesi bir takım adetlerdendir.

Kabirler ölümü hatırlamak içindir. Kabire gidilince Kur’an okunur ve Allah rızası için bağışlanır. Kabirde ya tanlar için dua edilir, yoksa kurban kesilip, dileklerin yerine getirilmesi ölüden istenmez.

Hz. Peygamber adaklarla ilgili şunları söylemiştir: “Nezir (adak) hiçbir şeyi defetmez. Ancak nezir sebebi ile cimriden mal çıkarılmış olur. ” “Kim Allah’a itaati gerektiren bir hayır ve ibadet adarsa, adağı yerine getirsin. Kim de Allah’a karşı günah işlemeyi gerektiren şer bir iş nezrederse Allah’a asi olmasın, adağını yerine getirmesin.

Sivas’ta, işinin olmasını isteyen, çocuğu olmayan kadınlar türbelere gidip horoz adarlar. Eğer Allah’u Teala dileklerini kabul ederse hemen türbelere gi dip adaklarını yerine getirirler, horoz gibi kurban edilmesi dinen mümkün ol mayan bir hayvanı keserler, etraflarına da “falanca türbeye gittim, şu dileğim oldu, siz de gidin v.s” diyerek yayarlar.

Falan yatıra, kabire, tekkeye ve falan devlet adamına kurban adamak caiz değildir. Çünkü kurban Allah rızası için kesilir.

Falan yatıra, kabire, tekkeye ve fa lan devlet adamına kurban adamak caiz değildir. Çünkü kurban Allah rızası için kesilir.

Sivas’ta da Abdulvehhab Gazi Türbesi’ne gelip, çocuğu olmayan kadınlar ve hastalar adak adarlar, adakları yerine gelince de kurban keserler, kadının çocuğu olunca da kesilen kurbana “akika kurbanı” denir. Çocuğun doğduğu gün kurban kesilir. Kemiklerine bıçak vurulmaz, karnı el ile temizlenir, pirinçle doldurulur. Pişen koyunun suyu ile de çorba yapılır. Akşam hocalar, mahallenin imamı, fakir fukara toplanır, yerler. Kurbanın kemikleri toplanır, deriye sarılır, çocuğun doğduğu yere rastla yan toprağa gömülür.

Ayrıca, Abdulvehhab Gazi Türbesi’ne yeni iş yeri açmak için adak adanır, kurban kesilir. Yeni evlenen çiftler ve sünnet çocukları türbeyi ziyaret ederler.

YÜRÜ DEDE TÜRBESİ

Ahmet Vefik Paşa, valiliği döneminde Bursa’nın bütün so kaklarını dolaşıyordu. Bir gün valinin arabası, birden bire durdu. Paşa sordu:

– Neye durduk?

– Çıkmaz sokak Paşa Hazretleri, dedi arabacı.

Paşa:

Valinin arabası bir sokaktan geçmez olur mu? dedi. Ve hemen sokak açılması emrini verdi. Bu yol üstünde bir de ev liya türbesi vardı. Velinin adı, “Yürü Dede” idi. Paşa, türbenin önünde durup, bağırmaya başladı:

– Yürü Dede!.. Yürü Dede!.. Yürü Dede!.

Sonra yanındakilere dönerek:

– Dede artık yürümüştür. Yıkabiliriz… dedi.

Bir türbeye koç, horoz v.s. hayvanlar adanmışsa der hal bundan vazgeçilmeli, tövbe edilmelidir. Müslüman’a uygun olan davranış ta bu olmalıdır.

d- Türbelerde Yapılan Çeşitli Uygulamalar

Günümüzde türbelerde mum yakmak, çaput bağlamak, adak adamak dışında çeşitli uygulamalarda yapıldığını görüyoruz. Aslında her türbenin kendine mahsus hastalıkları iyi etme, ihtiyaçları giderme özelliği olduğuna inanılır. Türbede bulunan kaya, ağaç, su, bu uygulamaların yapıldığı mekanlardır. Hurafelerin en çok kadınlar ta rafından yapıldığının bir örneği, kadınların “Kendilerini ziyarete satma” uygulanmasıdır.

Çocuğu olmayan kadınlar önce niyet ederler, boyunla rina dolak, yular gibi şeyler dolarlar. Orada para kapışmak için gelen çocuklar vardır. Kadın bu çocuklardan hangisini severse yuların ucunu ona verir, çocuk dayıları çekerek kabrin etrafında üç defa dolandırır.

Çocuk:

Kulun (yavru)suz kısrak satıyorum, alan var mı? di ye bağırır.

Oradaki çocuklar: Üç bin, beş bin, on bin….diyerek fiyat artırırlar, neticede kadının kocası:

– Yüz bine bana yarar…. der..

O zaman başka kimse fiyat artırmaz. “Hayırlı uğurlu olsun” derler. Kadın giderek Abdülvehhab Gazinin kabri ne yüzünü sürer, dileğini diler, mezarın ayak tarafında bir ufak mağara vardır. O mağaranın içinde kesilen kurbanların “omaca (uyluk kemiği) ve kaburga kemikleri” bulunmaktadır. Kadın, “Bismillah”der ve elini uzatarak mağa radan bir kemik alır. Omaca gelirse kadının oğlu, kaburga kemiği gelirse kızı olur. Doğacak çocuk erkek olursa Abdülvehhab, kız olursa (Zeynep Ana’nın kabrine istinaden) Zeynep adını alır. Kemiklerle cinsiyet tayininin eski Şamanizm inancı ile ilgisini düşünmek, yanlış olmasa gerek.

Sivas Merkeze bağlı Ahmet Turan Gazi Türbesi (Soğuk Çermik)’ne de çocuğu olmayan ve yaşamayan kadınlar gelip, kayalara çivi çakarlar, elbiselerini çivilere yırttırır ve çocuğunun yaşayacağına inanırlar.

Divriği Hüseyin Gazi Yatırında “Günah Dökme Deliği” adlı bir yer vardır. Günahı olup olmadığını anlamak is teyenler delikten geçmeye çalışırlar. Kolay geçerse günah sız veya günahların döküldüğüne, geçemezlerse günahkar olduklarına inanırlar. Bunun için kurban adarlar. Adak tan sonra delikten geçerlerse kurban keserler. Çocuk iste yen kadınlar da yatıra gelip dua ederler. Fakir kimseler horoz ve tavuk keserler.
Sivas Kayadibi bucağında bulunan Derma Ocağı (Yığ ma taşlardan oluşan bir yapı)’naderma hastalığı olanlar gelip, ocağın etrafında üç defa dolanırlar. Ocak toprağın dan alıp, rahatsız olan yerlerine sürerek, rahatsızlıklarının geçtiğine inanmaktadırlar.

Farklı bir uygula ma da Oruç Baba Türbe sinde yapılır: İstanbul Kürkçübaşı Ahmet Şem settin Camii’nde bulunan türbe Oruç Baba olarak ilinin Bu zati Ramazanın ilk günü Hı zır (a.s)’ın gelip ziyaret ettiğine inanılmaktadır. Oruç Baba’nın Hızır’a bir tas için de sirke ve kuru ekmek verdiği söylenmektedir. Bugün de kadınlar Ramazanın ilk günü ellerinde sirke ve ekmekle türbeye geliyorlar. Oruçlarını türbede açıyorlar, dualarının kabul edileceğine inanıyorlar.

Ayrıca, İstanbul’da bazı kişiler Zürriyet Baba’ya gidip nikahlarını verirler. Çocukları olmayanlar bir hafta süre ile Zürriyet Babaya gelip nikahlarını verirler. Böylece çocukları olacağına inanırlar. Aynı şekilde bazı insanlar Eyüp Sultan Camiinin arkasındaki sokakta bir taşın üzerine çıkıp, dileklerini söylemektedirler. Dilekleri olursa taşın döndüğüne, değil ise dönmediğine inanırlar.

“Çeşitli türbeleri ziyaret edenlerin hacı olması” inancı da Türkiye’de yaygındır. Halkımız arasında “Falan türbeye giden hacı olur, hacca gitmeden filan tür beyi ziyaret etmeyenin haccı eksik olur” gibi inanmışlar vardır. Bunun en önemli örneği Konya Yeşil Türbe, Şanlıurfa Halil İbrahim Türbesidir. Hacca gidenler bu türbeleri

ziyaret edip hacca giderler. “Yeşil Türbeye gidip, samimi bir kalp ile ziyaret edene yarım hac sevabı verilir, yarım hacı olur ve hatta tam hacı olur” denilmektedir. Hacı Bayram Veli’yi ziyaret edenler için de aynı düşünce ha kimdir.

Hz Peygamberin kabrini ziyaret eden hacı olmuyor. da, bu türbeleri ziyaret eden nasıl oluyor da hacı oluyor. Müslümanların, hurafe olan bu düşüncelerden uzak durması gereklidir.

Kaynak: Hurafeler

BENZER KONULAR:

• Islam dininde Hurafeler nelerdir?
• Nazar İnancı ve Nazarla İlgili Hurafeler
• Bidat ve Hurafeler diyanet
• Çocuklar ile İlgili Hurafeler
• Dinimizde bid’at ve Hurafeler
• Tümünü görüntüle.