Şafii mezhebine göre şükür secdesi ile ilgili hükümler nelerdir

ŞÜKÜR SECDESİ

Şükür secdesi sünnetle sabittir.

Şükür secdesinin sevgili Peygamberimiz (s.a.v) tarafından da yapılmış olduğu, şu rivayetten açıkça anlaşılmaktadır: “Ümmetim için Rabbimden dilek ve şefaatte bulundum. Bana ümmetimin üçte birini bağışladı. Şükür için Rabbime secde ettim. Sonra başımı secdeden kaldırıp yine Rabbimden dilekte bulundum. Bunun üzerine bana ümmetimin diğer üçte birini bağışladı. Şükür için Rabbime secde ettim. Sonra başımı secdeden kaldırıp yine Rabbimden dilekte bulundum. Bunun üzerine bana son üçte birini bağışladı. Ben de Rabbime şükretmek için secdeye vardım. “(Ebu Davud, Cihad, 174)

Bir nimetin ele geçmesi, arzulanan bir şeye kavuşulması veya bir musibetin kalkması anında şükür secdesi yapmak sünnet olduğu gibi, bedeni veya mali bir musibete maruz kalmış bir kişi görüldüğünde benzer bir musibete maruz kalmadığımız için yahut aleni olarak günah ve masiyet işleyen biri görüldüğünde benzer duruma düşmediğimiz için şükür secdesi yapmamız sünnet olur. Alenen yapılması ise müstehaptır.

Şükür secdesi, aynen tilavet secdesi gibidir. Ancak secdede “Sübhane rabbiye’l-a’Ia” dedikten sonra; “Elhamdü lillahi hamden yuvafi niamehu ve yükafi mezidehu” ve “Elhamdü lilllahi ala kulli hal” denmesi evladır.

Kaynak el-umm imam şafii

ŞÜKÜR SECDESİNİN YAPILIŞI

Şükür secdesi tıpkı namaz dışında yapılan tilavet secdesi gibi yapılır. EI-Muharrer’ de belirtildiği üzere yapılış şekli ve şartları aynıdır.

Daha önce geçtiği üzere tilavet secdesi kaza edilmediği gibi şükür secdesi de kaza edilmez.

[Şükür ve tilavet secdeleri binek üzerinde yapılabilir mi? Bu konuda mezhep içinde iki görüş vardır]

[Birinci görüş]: Daha doğru görüşe göre namaz dışında yapılan şükür ve tilavet secdelerini yolcu binek üzerinde ima ile yapabilir. Çünkü binekten inmek bir zorluktur. Secdenin en büyük rüknü alnı yere koymaktır. Binek üzerinde bunlar yapıldığında bunların en büyük rükünleri ortadan kalkmakla birlikte yine de caizdir.

Tercih edilen görüşe göre cenaze namazı binek üzerinde kılınmaz. Çünkü cenaze namazı nadiren kılınan bir namazdır, onu kılmak için binekten inmek zor değildir. Ayrıca ölünün saygınlığı onun namazı için binekten inmeyi gerektirir.

[İkinci görüş]: Tilavet ve şükür secdelerinin binek üzerinde yapılması caiz değildir; çünkü binek üzerinde yapıldığında en önemli rÜknü yani alnı yere koymak ortadan kalkmaktadır.

Kişi binek üzerine konulmuş bir küçük kulübe üzerinde namaz kılarsa bunun caiz olduğu konusunda bir görüş ayrılığı yoktur.

Yürüyen kişi secde ayeti okursa yere secde yapar.

Binek üzerinde ima ile kılınması caiz olan bir namazda secde ayeti okunursa, nafile namaza tabi olarak bunu binek üzerinde yapmak caizdir; bu konuda görüş ayrılığı yoktur.

“Tilavet secdesi” ifadesi şükür secdesini dışarıda bırakmaktadır; çünkü şükür secdesi namazda yapılmaz.

Not: EI-Mecmu’da belirtildiğine göre şükür secdesi ile birlikte sadaka vermek ve şükür için namaz kılmak sünnettir.

Harezmi şöyle demiştir: Kişi şükür secdesi yapmak yerine sadaka verirse veya iki rekat namaz kılarsa iyi olur.

Kişi, şükür secdesi yapmak için namazda secde ayeti okursa bu caiz olmaz. Secde yaparsa bu namaz batıl olur. Bu, namaz kılmanın yasak olduğu vakitte, tahiyyetü’l-mescid kılmak için camiye girmeye benzer.

Burada dikkat edilmesi gereken husus şudur: Kişi Cami’ye girdiği için Tehiyyatü’l-Mescid namazı kılmıyor, Tehiyyatü’l-Mescid namazı kılmak için Cami’ye giriyor. Buda yeni bir ibadet türü uydurma olabilir.

Kişi namazda iken okuduğu secde ayeti için secde yaparken hem tilavet hem de şükür secdesi yapmaya niyet etse, batıl kılan yön baskın kabul edilerek namaz batıl olur. Ancak imama uyan kişi ayeti okurken hem secde ayeti okumaya ve hem de imama cevap vermeye niyet ederse namaz batıl olmaz; çünkü imama cevap vermek namazin maslahatı içindir. Bu yüzden şöyle denilmiştir: “Kişi yalnızca imama cevap vermeyi kastetse bile namaz batıl olmaz” .

Kişi bir sebep olmaksızın secde yaparak Allah’a yaklaşmak istese -namazdan sonra bile olsa- bu haram olur. Bu, namaz dışında yalnızca rüku yaparak Allah’a yaklaşma isteğinin haram olması gibidir. Çünkü bu bidattır, -istisna edilen hariç- her bidat dalalettir. Hatta -Allah bizleri korusun-bidatın küfrü gerektireni bile vardır.