Oruç tutmaya gücü yetmeyenler fidye verir mi
SORU: “Oruç tutmaya gücü yetmeyenler fidye versin” ayetini açıklar mısınız?
CEVAP: Evet Kur’an’da “Oruç tutmaya gücü yetmeyenler fidye versin” buyurulmuştur.
Ayetteki Gücü yetmeyenler ifadesiniden maksat, oruç tuttuğu takdirde bitkin hale düşmektir.
Gücü yetmeyenler; çok ileri yaşlarda ve beden yönünden zayıf ihtiyar kimseler, iyileşmesi umulmayan hastalar ve yorucu güç işlerde çalışan kimselerdir.
Fidye insanın kendisini bir eziyetten veya takipten kurtarmak için verdiği şeydir. Ayette sözü edilen fidyeden maksat, müslümanın herhangi bir sebep veya mazeretle tutamadığı orucun karşılığı olarak verdiği şeydir. Burada fidye orucun bedeli olmakta ve oruç sahibini, yerine getiremediği dinî görevinin sorumluluğundan kurtarmaktadır.
Fidyenin miktarı bir yoksulu sabah-akşam doyuracak yemektir.
Fidyenin para olarak değeri her ülke ve yörenin para biriminin alım gücüne göre değişir. Mısır lirası olarak bu değer 10 Mısır kuruşudur. Bu miktar her gün için ayrı ayrı verilir.
Bazı tefsir kitaplarında şöyle denmektedir: “Oruç tutmaya gücü yetmeyenler her gün için bir yoksula yemek yedirirler. Bu yemek, kendi ailesine yedirdiği yemeğin orta derecesinde olmalıdır. Bu eskiden sa’ denilen Ölçeğin 1/4 ü kadar -iki avucu dolduran- buğday veya hurma olarak verilirdi.”
Kur’an’da ifade edildiği gibi fidye yoksul kimselere verilir. Yoksul ihtiyaç içerisinde olup kendisine yetecek kadar malı olmayan kimse demektir. Yoksul ihtiyacın kendisini aciz bıraktığı, utandığı için başkasından birşey istemeyen kimsedir.
Fidye verecek kimse muhtaç olanı iyi seçmelidir. Fidyeyi çalışabileceği halde veya kendisine yetecek kadar malı bulunduğu halde dilencilik yapan kimselere vermemek lazımdır.
Answers ( 1 )
Oruç tutamayacak kadar hasta olan birisi; yani oruç tuttuğu zaman hastalığı daha da artacak, daha da kötü durumu gelebilecek olan birisi veya yine oruç tutamayacak kadar ihtiyar olan birisine oruç artık farz değildir. Bu kişinin oruç için yapacağı tek şey; tutamadığı oruçlarının fidyesini vermek olacaktır. Kişi bu fidyeyi vermekle yükümlüdür. Fidyesini verirken de iyice araştırma yapmalıdır. Hakkaten ihtiyacı olan bir fakire ulaştırmalıdır fidyesini.
Şafi mezhebine göre, oruç tutmaya gücü yetmeyen kişiler fidye verebilir. Fidye verme, oruç tutma gücüne sahip olmayan veya tutamayan kişilerin yerine getiremediği bir ibadeti yerine getirmek amacıyla yapılır. Oruç tutmaya gücü yetmeyen kişiler, bu durumu için fidye vererek oruç ibadetini yerine getirmiş sayılırlar.
Şafi mezhebinde oruç tutmaya gücü yetmeyen kişilerin fidye verebileceği durumlar şunlardır:
Fidye ödemesi, genellikle yoksullara yemek vermek veya yoksulların açlık ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılır. Fidye miktarı, her bir oruç günü için belirlenen bir miktar veya yoksullara verilecek bir öğün yemeğin maliyeti şeklinde olabilir.