Share
Ölüye telkin okumanın dindeki yeri nedir?
Question
Ölüye Telkin Yapmak

SORU: İlim adamları ölüye telkin etme hususunda görüş ayrılığı içindedirler. Kimisi telkinin vacib olduğunu söylerken, kimisi sünnet olduğunu söylemektedir. Gereken açıklamayı yapar mısınız?
CEVAP: Birden çok hadiste bildirilmiştir ki Cenab-ı Hak ölen kimseye kabirde “berzah” âlemine mahsus bir hayat vermektedir. Kabrine konan kimse Allah’ın verdiği bu özel hayat sayesinde işitir, anlar ve (sorulara) cevap verecek hale gelir.
Ebu Dâvud ve Hâkim Hz. Osman’dan şu rivayeti kaydediyorlar: “Hz. Peygamber cenazeyi defnettikten sonra onun kabri başında ayakta durur ve: ‘Kardeşinizin bağışlanmasını ve durumunun sağlam olmasını isteyiniz. Çünkü o şu anda sorguya çekilmektedir” derdi.
Cenazeye telkin vermek farz da, sünnet de değildir. İmam Şafii ve Ahmed b. Hanbel’e göre telkin müstehabtır. Mâlikî mezhebinden bir gruba göre telkin mekruhtur. Rivayet olunduğuna göre sahabeden bazıları telkin yapmış ve yapılmasını emretmiştir. Sahabeden bazılarının ise telkin yapmadığı bildirilmiştir.
İlim adamları telkinin cenazeye faydası olacağını söylemişler, insanların onu yapmasında bir sakınca görmemişlerdir.
Bazı ilim adamları definden sonra ölen kimseye (meleklerin sorusuna verilecek) cevabın telkin edilmesinin mendub olduğunu bildirmişlerdir.
Rivayet olunduğuna göre Ebû Ümame şöyle demiştir:
“Ben öldüğümde Peygamber’in bize emrettiği gibi bir uygulama yapınız. O şöyle buyurdu: Din kardeşinizden biri vefat ettiği zaman, kabrinin toprağını düzelttiğinizde biriniz kabrinin başında dikilip “Ey filan oğlu filan!” desin. O bunu duyar, fakat cevap veremez. Sonra (annesinin ve kendisinin adını söyleyerek) gene “Ey filan oğlu filan!” desin. Bu kere kalkıp oturur. Bir daha aynı şey söylendiğinde: “Allah sana rahmet etsin, bize doğruyu göster” der, fakat siz anlamazsınız.
Daha sonra (telkini yapan kimse) şöyle desin: “Dünyadan çıkarken söylediğin “Eşhedü en lâ ilahe illallah ve enne Muhammeden ab-duhü ve rasûluh” şehadetini hatırla. Sen (dünyada iken) rab olarak Allah’a, din olarak İslâm’a, peygamber olarak Hz. Muhammed’e razı olmuş, Kur’an’ı önder bilmiş idin. Münker ve nekir melekleri birbirinin elini tutarak: ‘Gidelim, delili telkin edilen kimsenin yanında bizi durduracak bir şey olmaz’ derler.” Hz. Peygamber’den bunları işiten bir sahâbi; “Ey Allah’ın Rasûlü! Anasının adı bilinmezse ne diyeceğiz?” dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber: “Tüm insanların anasına nispet edilir ve ‘Ey Havva oğlu filan’ denilir” buyurdu. (Taberanî)
BENZER KONULAR:
Answers ( 3 )
Arapça Telkin duası hadis
. أخرج الطبراني في الكبير وعبد العزيز الحنبلي في الشافي وابن منده في كتاب الروح وابن عساكر والديلمي عن سعيد بن عبد الله الأزدي عن أبي إمامة قال: (وفي رواية شهدت أبا إمامة وهو في النزاع فقال يا سعيد): إِذَا أَنَا مُتُّ، فَاصْنَعُوا بِي كَمَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نصْنَعَ بِمَوْتَانَا، أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ: «إِذَا مَاتَ أَحَدٌ مِنْ إِخْوَانِكُمْ، فَسَوَّيْتُمُ التُّرَابَ عَلَى قَبْرِهِ، فَلْيَقُمْ أَحَدُكُمْ عَلَى رَأْسِ قَبْرِهِ، فَلِيَقُلْ: يَا فُلانَ بْنَ فُلانَةَ، فَإِنَّهُ يَسْمَعُهُ وَلا يُجِيبُ، ثُمَّ لِيَقُل: يَا فُلانَ بْنَ فُلانَةَ الثَّانية، فَإِنَّهُ يَسْتَوِي قَاعِدًا، ثُمَّ لِيَقُل: يَا فُلانَ بْنَ فُلانَةَ الثَّالثة، فَإِنَّهُ يَقُولُ: أَرْشِدْنَا رَحِمَكَ اللَّهُ، وَلَكِنْ لا تَشْعُرُونَ. فَلْيَقُلْ: اذْكُرْ مَا خَرَجْتَ عَلَيْهِ مِنَ الدُّنْيَا شَهَادَةَ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنَّكَ رَضِيتَ بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلامِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا، وَبِالْقُرْآنِ إِمَامًا. فَإِنَّ مُنْكَرًا وَنَكِيرًا يَأْخُذُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا بِيَدِ صَاحِبِهِ، وَيَقُولُ: انْطَلِقْ بِنَا مَا يَقْعُدُنا عِنْدَ مَنْ قَدْ لُقِّنَ حُجَّتَهُ» وفي لفظ: ويَكُونُ اللَّهُ حَجِيجَهُ دُونَهُمَا. فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِنْ لَمْ يَعْرِفْ اسم أُمَّهُ، قَالَ: «فَليَنْسُبُهُ إِلَى حَوَّاءَ». قال الحافظ ابن حجر في التلخيص: وإسناده صالح، وقد قواه الضياء في أحكامه. ولكنهم تكلموا في سعيد راويه، وفي إسناده عاصم بن عبد الله وهو ضعيف، وقال الهيثمي: في إسناده جماعة لم أعرفهم. وأخرجه ابن منده بلفظ آخر.
Bir cenazeyi gömdükten sonra ona Telkin okumak sünnettir diyebiliriz Çünkü peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem cenazeyi gömdükten sonra şu anda kardeşiniz öldü sorguya çekilecek ona dua edin ona teselli verin ona istiğfarda bulunun.
mezardaki ölüye defnedildikten sonra Telkin Okumak bir nevi tesellidir ona dünyadayken üzerinde bulunduğu inancını hatırlatmaktır ahirette başına gelecek işler konusunda ve özellikle sorguda ayaklarını Allah sabit kılması için bir nevi ona teselli ve Allah için ona dua etmektir Telkin Bundan dolayı dinen hiçbir sakıncası yoktur
Ölüye Telkin Okumanın Dindeki Yeri Nedir?
Ölü defnedildikten sonra kabir başında telkin yapmak, İslam âlimleri arasında ihtilaflı bir konudur. Çünkü bazı rivayetler telkine işaret ederken, bazı âlimler bu rivayetlerin delil olarak yeterli olmadığını savunmuştur.
1. Telkine Delil Olarak Sunulan Rivayetler
Telkin uygulamasının dayanaklarından bazıları:
1) Defin sonrası Peygamberimizin beklemesi ve dua etmesi
Ebû Dâvud ve Hâkim’in Hz. Osman’dan rivayeti:
“Peygamber Efendimiz cenaze defnedildikten sonra kabrin başında durur ve:
‘Kardeşiniz için mağfiret dileyin ve onun için sebat isteyin, çünkü o şimdi sorguya çekiliyor.’ buyururdu.”
Bu rivayet telkin uygulaması değil, ölen kişi için dua ve istiğfar edilmesinin teşvik edildiğini göstermektedir. Ancak bazı âlimler burada “ölünün duyduğunu” esas alarak telkinin mümkün olduğunu söylemiştir.
2) Ebû Ümâme el-Bâhilî’nin rivayeti (Taberânî)
Telkinin ayrıntılı şekilde yapılmasını anlatan rivayet, bazı hadisçilerin gözünde zayıf kabul edilmiştir.
Bu sebeple telkini sünnet veya vacip saymak için yeterli görülmemiştir.
Yine de bazı fakihler bu rivayeti fazilet amelleri (fezâil) bölümünde kabul ederek telkini müstehap görmüştür.
2. Mezheplerin Görüşleri
Hanefî Mezhebi
Hanefî mezhebinde telkin konusunda farklı görüşler vardır:
Genel kabul müstehap olmadığı, fakat yapılmasında da büyük bir sakınca bulunmadığı yönündedir.
Bazı Hanefî âlimler “telkinin bid’at olmadığını” ifade etmişlerdir.
Şâfiî Mezhebi
Telkin müstehap (güzel görülen) bir uygulamadır.
Şâfiî âlimleri, zayıf rivayetleri de fezâil kapsamında değerlendirerek telkini hoş karşılamıştır.
Hanbelî Mezhebi
Şâfiîlere benzer şekilde, müstehap olduğunu söyleyen güçlü bir görüş vardır.
Mâlikî Mezhebi
Bir grup Mâlikî fakihe göre telkin mekruh görülmüştür.
Çünkü sahabeden bu konuda yaygın bir uygulama sabit olmamıştır.
Özetle Mezheplerin Hükmü
3. İlim Adamlarının Genel Değerlendirmesi
Büyük çoğunluk telkinin farz veya vacip olmadığında ittifak eder.
Sünnet olduğuna dair de sahih bir delil yoktur.
Fakat “ölü işitir” rivayetleri ve Ebû Ümâme hadisinin fezâil kapsamında kullanılması sebebiyle
→ “Müstehap olabilir” denilmiştir.
Telkin yapılmasının ölüye faydalı olabileceği, en azından zararsız olduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak:
Telkin farz değildir
Sünnet değildir
Çoğu âlime göre müstehap veya caiz, bazılarına göre mekruh bir uygulamadır.
Uygulamada Ne Yapılabilir?
Telkin yapılacaksa bid‘at algısı oluşturmadan, aşırı ve uydurma ifadeler katmadan yapılmalıdır.
Asıl olan, Peygamberimizin tavsiye ettiği üzere ölü için dua etmek, bağışlanma ve sebat istemektir.
Sonuç
Ölüye telkin yapmak açık ve kesin bir ibadet değildir; dinin farz veya sünnet kıldığı bir uygulama olmamıştır. Fakat bazı âlimlerin kabul ettiği rivayetler sebebiyle:
Telkin, yapılırsa sevap umulan; yapılmazsa bir eksiklik sayılmayan bir uygulamadır.
Yani müstehap veya caiz bir davranıştır.