SORU: Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:

Ey bürünüp sarınan Muhammedi Kalk da uyar. Rabbini yücelt. Giysilerini temiz tut. Kötü şeyleri terke devam et.

Bu âyetlerin anlamı ve nüzul sebebi nedir?

CEVAP: Bu âyetler Mekki olan Müddessir sûresinin ilk bölümüdür. Bu sûre Rasûlullah’a (s.a) ilk nazil olan Kur’an sûrelerindendir. İmam Buharı Sahihinde bu âyetlerin nüzul sebebi hakkında Rasûlullah’ın (s.a) şöyle dediğini rivayet eder:

Hirada bir ay kaldım. Hıradaki günlerim sona erince aşağı inerken bana seslenildi. Önüme, arkama, sağıma soluma baktım hiç kimseyi göremedim. Sonra bana tekrar seslenildi. Etrafıma baktım, yine bir şey göremedim. Sonra bana tekrar seslenildi. Başımı kaldırınca havada arşın üzerinde onu -yani Cebrail’i- gördüm. Bunun üzerine beni şiddetli bir titreme tuttu. Hatice’ye geldim ve “beni örtün, beni örtün, üzerime soğuk su dökün” dedim. Bunun üzerine Allah Teâlâ şu âyetleri inzal buyurdu:

Ey sarınıp bürünen Peygamber! Kalk, insanları uyar! Rabbini yücelt! (Müddesir/1-3)

Âyetlerin anlamı şöyledir:

Ey elbiselerine sarınıp bürünen ve uyuyan Peygamber! Uykundan kalk, üstünden örtünü at, insanlara rabbinin davetini ulaştır, onlara peygamber olduğunu bildir ve senden yüz çevirip sana icabet etmezlerse cnları Allah’ın azabı ile korkut.

“Rabbini yücelt” yani rabbinin, mâlikinin ve işlerini düzene koyan Allah’ın herşeyden büyük olduğuna iman et. İmanını göstermek için “Allahu ekber” kelimelerini tekrar et. Bazı imamların dediğine göre burada kastedilen takdis ve tenzih tekbiridir; yani O’ndan başkasını dost edinme, O’ndan başkasına kulluk etme, O’ndan başkasını üstün görme, nimeti sadece O’ndan bil. Rivayet olunur ki Ebû Süfyan Uhud savaşında şöyle dedi: Hubel’i yücelt. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a) şöyle buyurdu:

Allahu a’lâ ve ecel (Allah büyüktür ve yücedir) deyiniz. Giysilerini temiz tut.

Bu âyetin anlamının, davranışlarını düzelt veya ruhunu arındır veya vücudunu temizle şeklinde olduğu söylenilmiştir. Elbiseni pislik ve kirlerden temizle anlamına geldiği de söylenilmiştir. Elbiselerin temiz tutulmasının iki şekilde olacağı rivayet edilmiştir: Birincisi paçaların veya eteklerin kısaltılmasıdır. Çünkü bunlar uzun olursa elbiseye pislik bulaşır. Bu sebeple Hz. Ömer (r.a) eteğini uzattığını gördüğü bir kişiye şöyle dedi: “İzarını yukarı kaldır, çünkü bu takvaya ve temizliğe daha uygundur ve daha kalıcıdır.” Peygamber (s.a) şöyle buyurmuştur:

Mü’minin izan, şekil olarak inciklerinin yarısına kadar uzanır. Topukla bu bölge arasında olmasında da bir sakınca yoktur. Bundan daha aşağıya sarkarsa o, cehennemdedir.

Yine Hz. Peygamber (s.a) şöyle buyurmuştur:

Kim böbürlenmek için izarını uzatırsa Allah Teâlâ kıyamet günü onun yüzüne bakmaz.

Elbise temizliğinin diğer şekli ise onları yıkayarak pislikten temizlemektir. Bunun içindir ki âlimler, elbiseleri temizlemenin vacib olduğunu söylemişlerdir. Bazıları da şöyle demişlerdir: Sadece temiz bir elbise ile namaz kıl.

“Kötü şeyleri terk et” yani günahları terket ve masiyetlerden uzak dur. Çünkü günah ve masiyetler Allah’ın azabına götürür. Neyi kasdet-tiğini en iyi bilecek olan Allah Teâlâ’dır.

• Müddesir Sûresinin İlk Ayetleri
• İslâm’da temizlik ve taharet
• İslamda Maddi ve Manevi Temizlik