DİNİMİZDE MADDİ VE MANEVİ TEMİZLİK NEDİR NASIL YAPILIR

Konu: İslam’a göre temizlik

Temizlik denince her ne kadar fiziki temizlik akla gelse de biz bugün hem maddi/fiziki temizliği hem manevi/ruhi temizliği işlemeye çalışacağız.

Hz. Peygamber Efendimiz daha ilk inen ayet-i kerimelerden biri olan Müddesir Suresi’nin ilk ayetleri ile ilgili bize şu olayı nakletmektedir: “Bir gün giderken birden bire gökyüzünde bir ses işittim. Başımı kaldırdım. Bir de gördüm ki Hira’da bana gelen melek yerle gök arasında kürsü üzerinde oturmuştu. Çok korktum, evime döndüm ve ‘Bein örütn, benin örtün.’ Dedim. Beni örttüler. Bumun aüzerine Allah Teala şöyle buyurdu:
“Ey örtüsüne bürünen! Kalk da insanları uyar, Rabbini yücelt, elbiseni temiz tut ve pisliklerden uzak dur.” (Buhari, Bedu’l-Vahy; Müddesir1-5)
Yine Rabbimiz Kuran-ı Kerim’in değişik yerlerinde temizlikle ve temizlenen insanlarla ilgili şöyle buyurmaktadır:
“Şüphesiz Allah çokça tevbe edenleri ve temizliğe dikkat edenleri sever.” (Bakara, 22)
“Orada (Kuba’da) öyle insanlar vardır ki çokça temizlenmeyi severler. Allah da temizlenenleri sever.” (Tevbe, 108)
“Allah Teala sizi sıkıntıya sokmayı dilemez ancak sizi temizlemek ve üzerinizdeki nimeti tamamlamak istiyor.” (Maide, 6)
Allah Rasulü (SAV) de bu konuyla ilgili şöyle buyurmaktadır:
“Temizlik imanın yarısıdır.” (Müslim, Tahare, 1)
Bu gibi ayet-i kerime ve hadisi şerifleri nakleden İmam Gazali şöyle demektedir: “Bu açık ayet ve hadislerden işin mühim tarafının batın temizliği olduğunu basiret sahipleri anlamışlardır. Çünkü Peygamber Efendimizin ‘Temizlik imanın yarısıdır.’ buyurmasından muradı, batını harap iken su ile hasıl olan yalnız zahir temizliği olmaktan çok uzaktır. Temizliğin 4 derecesi vardır:
1- Abdestsizlikten ve büyük abdestsizlikten (cünüplükten) temizlenmek.
2- Azaları günahlardan temizlemek.
3- Kalbi kötü huylardan temizlemek.
4- Kalbini Allah’ın gayrısından temizlemek ki bu peygamberler ve sıddikler temizliğidir.” (İhya, I/334)

A) MANEVİ TEMİZLİK

Manevi temizlik; kişinin kalbini kötü duygu ve düşüncelerden, bedenindeki organlarını günahlardan arındırmasıdır. Bu ibadetlere devam etmekle, İslami emir ve yasaklara riayet etmekle olur. Örneğin helal kazanç tam anlamıyla bir manevi temizliktir. Bu temizlik çeşidinin yeri kalptir. Kalp temiz olacak, bu temizlik her şeye yansıyacak. Efendimiz bununla ilgili şöyle buyurmaktadır:

“İyi biliniz ki insan vücudunda bir çiğnem et parçası vardır. Bu et parçası iyi olursa bütün vücut iyi olur; bozuk olursa bütün vücut bozulur. Bu et parçası kalptır.” (Buhari, İman, 39; Müslim, Müsakat, 20)
Unutmayalım ki değerli kardeşlerim kalp temizliği dışa yansır tıpkı içinde bal olan kaptan balın, sirke olan kaptan sirkenin dökülmesi gibi. Kişinin içi neyse dışı da öyle olur.
Günahlar kalbin kararmasına ve kirlenmesine sebeptir, dedik ya bakın bu noktada Efendimiz nasıl buyurmaktadır:

“Kul bir günah işlediği zaman, kalbinde siyah bir nokta, bir leke yapar. Eğer tevbe edip vazgeçerse ve mağfiret dilerse kalbi temizlenir ve parlar. Döner tekrar yaparsa o leke artar, nihayet kalbini ele geçirir. İşte Kuran’da Allah’ın zikrettiği ‘Hayır, hayır onların kazandığı günahlar kalplerinin üzerine ran/pas olmuştur.’ ayetindeki ran budur.” Buyurmuştur. (Tirmizi, Tefsiru’l-Kuran, 75; İbn Mace, Zühd, 29; Müsned, II/197)
Ahirette geçen tek geçer akçe amellerdir ve temiz kalptir. Hz. İbrahim şöyle dua ediyor:

“Herkesin diriltileceği , malın ve çocukların fayda vermeyeceği sadece ve sadece temiz kalple Allah’a gelen kişinin kendisine bu fayda vereceği günde beni rezil rüsvay etme.” (Şuara, 87-89)
Manevi temizlik için yapmamız gereken Cenab-ı Hakkın emir ve yasaklarına uymaktır. Çünkü o zaman temizlik ancak mümkündür. Örneğin namaz ve zekat…

B) MADDİ TEMİZLİK

İlk okuduğum ayetlerde maddi temizlik de özellikle emrediliyordu: “Elbiseni temiz tut.”
Ebu’l-Ahvas adındaki sahabi şöyle söylemiştir: ‘Ben perişan bir kıyafette Peygamberimizin huzuruna geldim. Peygamberimiz beni o halde görünce ‘Malın yok mu?’ diye sordu. Var, dedim. Peygamberimiz ‘Neyin var?’ deyince ‘Devem var, koyunum var, atım var, hizmetçim var.’ Dedim. Bunun üzerine Peygamberimiz ‘Madem ki Allah sana varlık verdi, Allah’ın bu nimet ve ikramı üzerinde görünsün.’ Buyurdu.” (Ebu Davud, Libas, 17)
Yine Peygamberimiz saçı başı birbirine karışmış bir adam gördü ve “Bu adam saçlarını düzene sokacak bir şey bulamıyor mu, diye buyurdu. Elbisesi kirli bir adamla karşılaştı da ‘Bu adam elbisesini yıkacak bir su bulamaz mı?’ buyurdu. (Ebu Davud, Libas, 17)
Beden Temizliği:
a) Boy abdesti
b) Abdest
c) Güzel koku
d) El yıkamak
e) Diş temizliği
f) İstinca ve istibra
g) Hastalıklara karşı karantina

Elbise Temizliği: Namaz için şarttır.

Mekan ve Çevre Temizliği:

a) Namaz için şarttır
b) Tükürmek yasaktır
c) “yolda eziyet veren şey kaldırılmalıdır.”
Genel olarak İmam Gazali şöyle demektedir: “Bu mevzuda rivayet ettiğimiz hadislerden beden ile alakalı 12 sünnet ortaya çıkmıştır.

Bunlardan 5 tanesi baştadır:
a) Başı saçı temizlemek
b) Ağza su vermek
c) Buruna su vermek
d) Bıyıkları kısaltmak
e) Ağzı temizlemek

3 tanesi de el ve ayaklardadır:
a) Tırnak kesmek
b) Parmakların aralarını yıkamak
c) Parmakların boğum yerlerini yıkamak

4 tanesi de bütün bedendedir:
a) Koltuk altı temizlemek
b) Kasığı temizlemek
c) Sünnet olmak
d) Su ile istinca ve istibra (tuvalet temizliği)” (İhya, I/388-9)