Aşağılık Maymunlar

SORU: Allah Teâlâ’nın yüce Kitabında: “Aşağılık maymunlar olun!” dediği kişiler kimlerdir? Onlar hangi cinstendirler? Günümüzde yaşıyorlar mı?

CEVAP: Allah Teâlâ Bakara sûresinde şöyle buyurur:

İçinizden cumartesi günü azgınlık edip de, bu yüzden kendilerine: “Aşağılık maymunlar olun!” dediklerimizi elbette bilmektesiniz. (Bakara/65)

A’raf sûresinde de şöyle buyuruyor:

Kibirlenip de kendilerine yasak edilen şeylerden vazgeçmeyince onlara: “Aşağılık maymunlar olun!” dedik. (A’raf/166)

Birinci âyette Yahudilere hitab edilmiştir. Allah Teâlâ bu âyette onlara atalarının işledikleri günahları ve inatçılıkları haber vermektedir. Allah Teâlâ cumartesi günü hariç haftanın her günü onların çalışmalarını mubah kılmıştı. Cumartesi günü dünyevi çalışmalarını terketmeye, mal ve dünya sevgisinin kendilerini azdırmaması için o gün kendilerini ibadete vermeye çağırdı. Fakat onlar rabblerinin emrine boyun eğmediler, taşkınlık ve iftira ederek cumartesi günü çalıştılar. Bunun üzerine rabbleri onların insanlık dairesinden çıkmalarına ve hayvanlığın meralarında otlamalarına hükmetti. Onlar da bayağılıkta ve maymun iştahlılıkta maymunlar gibi oldular. Allah’ın rahmetinden ve O’nun lütfedeceği saygınlıktan mahrum bırakıldılar. Üzerlerinde alçaklık ve basitliğin tezahürleri ortaya çıktı. Kötülük ve fenalıkları Övünerek yaptılar. Neticede insanlar tarafından tahkir edildiler ve kötülendiler. Müfessirlerin ekserisi onların maymuna dönüşmelerinin maddi ve gerçek bir dönüşüm olduğu görünüşünü benimsemişlerdir. Bu Allah’ın kudretine ağır gelen bir iş değildir. Mücahid ise şöyle demiştir:

Onların şekilleri değişip maymuna dönüşmedi, fakat kalpleri değişti ve maymun kalbine dönüştü. Tıpkı Cuma süresindeki şu âyette merkeplere benzetildikleri gibi, burada da maymunlara benzetildiler:

Kendilerine Tevrat öğretildiği halde onun gereğini yapmayanların durumu, sırtına kitap yüklenmiş merkebin durumu gibidir. Allah’ın âyetlerini yalanlayanların durumu ne kötüdür! Allah zalimleri doğru yola eriştirmez.

Mâide sûresinde de maymun ve domuzlara benzetildiler:

De ki: “Allah katında yeri bundan daha kötü olanı size haber vereyim mi? Allah’ın lanetlediği ve gazap ettiği, aralarından maymunlar, domuzlar ve tağuta tapanlar çıkardığı kimseler. İşte bunlar, durumu daha kötü olan ve doğru yoldan daha ziyade sapmış bulunanlardır.” (Mâide/60)

Suyûti ed-Durrü’l-Mensûr isimli tefsirinde İbnü’l-Münzir ve İbn Ebi Hatim’in “Onlara aşağılık maymunlar olun, dedik” âyeti hakkında şunu rivayet ettiklerini söylemiştir:

Onların kalpleri değişmiştir, yoksa maymuna dönüşmemişlerdir. Bu sadece onlar için yapılan bir benzetmedir.

Bu konu hakkında Menar Tefsiri’nde özetle şu bilgiler verilmiştir:

Müfessirlerin çoğunluğu “maymunlar olun” ayetinin, onların şekillerinin maymuna dönüştüğü ve gerçek maymunlar oldukları anlamını ifade ettiği görüşündedirler. Âyet-i kerime bu görüşün bir delili olamaz. Bu hükme ancak nakil ile varılabilir. Eğer bu görüş sahih olmuş olsaydı âyette asiler için bir öğüt ve ibret Özelliği bulunmazdı. Çünkü onlar, asilerin hiçbirisinin maymuna dönüşmediğini müşahedeyle bilirler, dolayısıyla Allah’ın kendilerini de insanlıktan çıkarmayacağını düşünürler. Çünkü bu, Allah’ın yaratıklarına uyguladığı bir sünnet değildir. Ancak en büyük ibret, daha önceki milletlerde Allah’ın uyguladığı sünnetin (yani devamlı yaptığı uygulamanın), rabbinin emrinden dışarı çıkan ve Allah’ın kendisi için çizdiği doğru yoldan sapan kimsenin insanlık mertebesinden çıkıp hayvanlık mertebesine girdiğini bilmesinde vardır. Sünnet-i ilahi her zaman aynıdır. Allah Teâlâ önceki milletlere nasıl muamele etmişse şimdiki milletleri de aynı muameleye tabi tutar. Bu sebeple müteakip âyette şöyle buyurulur:

Biz bunu, çağlaşlarma ve sonradan geleceklere bir ceza örneği ve muttakilere (Allah’tan sakınanlara) öğüt olsun diye yaptık. (Bakara/66)

Ayette geçen nekal (ceza örneği) kelimesi, başkasının ibret alması ve haddi aşmaması için bir şahsın başına gelen aşağılanma ve eziyet demektir. Çağdaşlarından kastedilen, cezai andırıldıkları esnada hayatta olanlardır.

Muttakilere bunun bir öğüt olmasına gelince, muttaki bununla öğüt alır ve haddi aşmaktan uzak durur: “Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır, bu sınırlara yaklaşmayın!” Muttakiler bunu başkalarına da öğüt olarak verir. Bu cezanın hadiseyi bizzat görenlere ve sonradan gelenlere ibret, muttakilere öğüt olarak verilmesi, ancak milletlerin terbiyesi, seciyelerin güzelleştirilmesinde devamlı yürürlükte olan sünnete (ilahi kanuna) göre cereyan etmesiyle mümkündür. Bu, basiret sahiplerince malumdur, Önceki ve sonraki âriflerce de meşhurdur. Onların maymunlara ve domuzlara dönüştürülmesinden söz edilmesiyle sadece korkutma kastedilmiştir, haddi aştıkları, tuhaf şeyler yaptıkları kastedilmiştir. Mücahid’in tefsiri bu konudaki ibret için en uygun ve düşünceyi harekete geçirmeye en elverişli olan tefsirdir.

Müfessirlerin çoğunun dediği gibi bu değişim ve dönüşüm ister maddi olsun, isterse bir grup müfessirin dediği gibi manevi olsun, değişime uğrayanlarla, -müfessirlerin dediğine göre- Davud’un (a.s) zamanındaki yahudilerden bir topluluk kastedilmiştir.

BENZER KONULAR:

• Kuranda Geçen “Aşağılık Maymunlar” İfadesi
• Maymun ve insan
• İyiliği emretmek kötülüğü nehyetmenin önemi ayet ve hadislerle
• Ashab-ı Sebt Nedir? Kısaca
• Kuranda geçen meyve ve sebzeler

Yahudilerin ve Sonu

Millet ne demek? Kısaca

İbret ne demek? Kısaca