Paylaş
İslam’da İnsan Hakları
Question
İslam’da İnsan Hakları
Yüce dinimiz İslam, insana özel bir değer vererek onun şerefli ve üstün bir varlık olduğunu bildirmiş ona yaşama, bir dini benimseme ve gereklerine göre hareket etme, mülk edinme, seyahat etme, beden ve ruh sağlığını koruma gibi haklar bahşetmiş ve bu hakları dokunulmaz kabul etmiştir. İnsan olmayı bu haklara sahip olmak için yeterli görmüş; bu hususta kişinin dinine, diline, ırkına, cinsiyetine, milliyetine malına ve makamına bakarak bir ayırımda gözetmemiştir.
İnsanların renk, dil, ırk, kabile, soy gibi yapay üstünlük sebeplerine göre adeta sınıflandırıldığı bir dönemde İslam’ın ortaya koyduğu insan tasavvuru ve insan hakları anlayışı günümüzde de emsalsiz olma özelliğini sürdürmektedir. Onur ve şahsiyetine yaraşır biçimde yaşayabilmek için ihtiyaç duyduğu haklara doğuştan sahip olan, ancak zenginlik, güç, otorite ve hükmetme adına her geçen gün özünden biraz daha uzaklaşan günümüz insanı, taşıdığı yüce değerlere gittikçe yabancılaşmakta ve hemcinsleri için tehlike haline gelebilmektedir.
İnsan hakları hususunda bizleri ısrarla uyaran Hz. Peygamber(s.a.v)insanların kişilik haklarına saygılı olmayı öğütlemiş evrensel bir insan hakları bildirgesi hükmünde olan veda hutbesinde’’Ey İnsanlar! Kanlarınız, mallarınız, namus ve haysiyetiniz Rabbinize kavuşuncaya kadar birbirinize karşı dokunulmazdır, güvence altındadır.(2) Zulmetmeyiniz, zulme uğramayınız. Kan davası gütmeyiniz. Kadınların hakkını koruyunuz. Kimsenin hakkına tecavüz etmeyiniz. Biliniz ki Rabbiniz birdir. Babanız birdir. Hepiniz Âdemin çocuklarısınız. Âdem ise topraktandır. Allah katında en kıymetli olanınız Ona en çok saygı göstereninizdir.’’ Birbirinizin haklarına saygılı olalım. Özellikle kul hakkıyla Allahın huzuruna çıkmaktan sakınalım. İnsanlığın kurtuluşunun, huzur ve mutluluğunun insan haklarına saygılı olmaktan geçtiğini unutmayalım.
Benzer Konular:
Answers ( 2 )
İnsan Hakları Ve İslam
Yüce Rabbimiz; “And olsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık. Onları karada ve denizde taşıdık. Kendilerini en güzel ve temiz şeylerden rızıklandırdık ve onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık.”(1) buyurarak, varlıkların en şereflisi kıldığı biz kullarına vazgeçilmez ve dokunulmaz haklar vermiştir. Geniş kapsamıyla yaşama, sağlık, ibadet, özel hayatın gizliliği, eğitim ve ekonomik haklar, düşünce ve inanç özgürlüğü, vazgeçilmez hak ve özgürlüklerin başlıcalarıdır. Bu haklar insanın insan olmasından kaynaklanan doğal haklarıdır.
Bu tür temel hak ve özgürlükler bütün insanlar için geçerli olduğundan evrenseldir. Bir kimsenin dini, dili, ırkı, cinsiyeti, rengi, makam ve mevki ne olursa olsun her zaman her yerde bu hak ve özgürlüklere sahiptir. Şahsi hak ve özgürlükleri Peygamberimiz (sav). Veda hutbesinde ; “Ey İnsanlar bu günleriniz nasıl mukaddes bir gün, bu aylarınız nasıl mukaddes bir ay ve bu şehriniz nasıl mübarek bir şehir ise canlarınız, mallarınız ve namuslarınız da öyle mukaddestir, dokunulmazdır ve her türlü tecavüzden korunmuştur.’’(2) buyurarak ilan etmiştir.
Kur’an-ı Kerim temel hak ve özgürlüklerden bahsederken inanan inanmayan, kadın-erkek, siyah-beyaz ayrımı yapmadan bütün insanlığa seslenir ve şöyle buyurur; “İnsanların hakkı olan şeyleri kısmayın. Yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.”(3) Bu ayetten de anlaşıldığı gibi haklar kısıtlanmamalıdır. Ancak kişi hakkını kullanırken, başkalarının hakkını ihlal ederek toplumda kargaşa çıkarmamalıdır.
İnsan için en önemli haklardan birisi de yaşama hakkıdır. İnsan kendi yaşamına son veremeyeceği gibi, başkalarının yaşamına da son veremez. Kur’an-ı Kerim’de “Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın.”(4)“Kim bir mümini kasten öldürürse cezası,i çinde ebediyen kalacağı cehennemdir.”(5) buyurarak yaşama hakkının önemine işaret edilmektedir.
Sevgili Peygamberimiz Veda Hutbesinde evrensel anlamda eşitlik ilkesine vurgu yaparak; “Ey insanlar! Dikkat edin, Rabbiniz birdir. Babanız da birdir(Hepiniz Adem’in çocuklarısınız). Arap’ın Arap olmayana, başka bir üstünlüğü yoktur, üstünlük ancak takva iledir.” (6) buyurmuştur.
Bu hak ve özgürlükler insana bir şahıs veya kurum tarafından verilmemiştir.
İnsanın doğuştan sahip olduğu haklardır. Öyleyse Müslümanlar olarak bütün insanların doğuştan sahip olduğu insan haklarına saygılı olalım.
Kaynaklar : 1.İsra70 4.Bakara 195 2.Veda Hutbe 5 . Nisa 93 3.Şuara183 6.Veda Hutbesi
İslam’da İnsan Hakları, İslam’ın temel değerleri ve öğretilerine dayalı olarak, her bireyin haklarını koruma ve saygı gösterme anlayışıdır. İnsan hakları, insanların doğuştan sahip oldukları, başkaları tarafından ihlal edilmemesi gereken haklardır. İslam, bireylerin haklarını hem manevi hem de maddi açıdan güvence altına alır. Bu haklar, adalet, eşitlik, özgürlük ve insan onuruna saygı esaslarına dayanır. İslam, insan hakları kavramını çok daha kapsamlı bir şekilde ele almış ve bunu toplumsal düzenin sağlanması için temel bir ilke olarak kabul etmiştir.
1. İslam’da İnsan Haklarının Temelleri
İslam’da, insan hakları hem Kur’an-ı Kerim’de hem de Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hadislerinde çok açık bir şekilde vurgulanmıştır. İslam’a göre, insanlar Allah’ın yarattığı en değerli varlıklardır ve her insan, yaratılıştan gelen onuru ve saygıyı hak eder.
a. İnsan Onuru ve Eşitliği
İslam, her insanın eşit olduğunu ve Allah katında değerinin yalnızca takva (dini sorumluluk ve Allah’a olan yakınlık) ile ölçüleceğini öğretir. Irk, dil, renk, cinsiyet veya sosyal statü gibi faktörler, bir insanın değerini belirlemez. Kur’an’da bu konuyla ilgili şu ayet bulunmaktadır:
“Ey insanlar! Şüphesiz biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık. Sizi halklar ve kabileler haline getirdik ki birbirinizi tanıyın. Şüphesiz Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı takvâlı olandır. Şüphesiz Allah her şeyi bilendir, her şeyden haberdar olandır.” (Hucurât, 49:13)
Bu ayet, insanlar arasında bir ayrımcılığın olmadığını, Allah’ın değer ölçüsünün takva olduğunu vurgular. İnsan hakları, bu eşitlik temelinde şekillenir.
b. Özgürlük
İslam, her bireyin özgürlük hakkını tanır. İnsanlar, özgürce düşünme, inanma, ifade etme ve yaşamlarını seçme haklarına sahiptir. Bu özgürlük, aynı zamanda başkalarının haklarına zarar vermemek kaydıyla sınırsızdır.
Kur’an-ı Kerim, insanları zorla din değiştirmeye veya düşüncelerini değiştirmeye zorlamaz:
“Zorlama din konusunda yoktur; doğruluk, sapıklıktan seçilip ayrılmıştır.” (Bakara, 2:256)
İslam, özgürlüğü, bireylerin iman ve ibadet konularında dahi kimseyi zorlamadan yaşayabilmelerini esas alır.
c. Yaşama Hakkı
İslam’da, her bireyin yaşam hakkı kutsaldır ve öldürülmesi yasaktır. İnsan hayatına, yalnızca Allah’ın iradesi ile son verilebilir. Kur’an’da bu konuda şöyle buyurulmaktadır:
“Kim bir kimseyi, bir cana kıymadan ya da yeryüzünde fesat çıkarmadan öldürürse, o, bütün insanları öldürmüş gibidir.” (Mâide, 5:32)
Bu ayet, masum bir insanın hayatına kastetmenin, tüm insanlığa karşı işlenmiş bir suç olduğunu belirtir. Bu, hayatın ne kadar değerli olduğunu gösterir.
2. İslam’da Bireysel Haklar
a. Kadın Hakları
İslam, kadının onurunu koruyan, haklarını tanıyan ve eşit haklara sahip olmasını sağlayan bir dindir. Kadınlar, hem dini hem de toplumsal düzeyde birçok hakkı kullanma özgürlüğüne sahiptirler. İslam, kadınlara miras hakkı, eğitim hakkı, çalışma hakkı ve evlilikte eşitlik gibi birçok hak tanımıştır.
Kur’an, kadına miras hakkı tanımış ve kadınların ekonomik olarak bağımsız olmalarını desteklemiştir. Örneğin, Bakara suresi 242. ayette, kadınların mirastan pay alması gerektiği vurgulanmıştır.
Kadınların eğitim hakkı, İslam’ın ilk yıllarından itibaren önem verilmiş bir konu olmuştur. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), “İlim öğrenmek, her Müslüman erkek ve kadına farzdır.” (İbn Mâce) buyurmuştur.
b. Mülkiyet Hakkı
İslam, bireylerin mülkiyet haklarını korur. Kimse, bir başkasının malını izinsiz alamaz. Haksız kazanç, yolsuzluk ve hırsızlık İslam’da büyük bir suçtur.
“Ey iman edenler! Mallarınız ve evlatlarınız ancak bir sınavdır. Allah katında büyük bir mükâfat vardır.” (Teğabün, 64:15)
Bu ayet, insanlara mallarını ve çocuklarını doğru şekilde kullanmaları gerektiğini hatırlatır. İslam’da mülkiyet hakları kutsaldır ve kimseye haksız yere malını almak, onun hakkını çalmak izin verilmez.
c. Adalet ve Eşitlik
İslam, adaleti sağlamaya büyük bir önem verir. Herkesin eşit haklara sahip olması ve adil bir şekilde yargılanması gerektiği vurgulanır. Haksızlık ve zulüm, İslam’da yasaklanmış ve insanlar arası ilişkilerde adaletin sağlanması istenmiştir.
Kur’an’da, adaletin önemine dair şu ayet yer almaktadır:
“Adaletle davranın, çünkü Allah adaletli davrananları sever.” (Nisa, 4:58)
3. Toplumsal Haklar ve Kamu Adaleti
İslam, insan haklarını sadece bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de güvence altına alır. Toplumda adaletin sağlanması, fakirlere yardım edilmesi, eşitsizliklerin giderilmesi, zengin ve fakir arasındaki uçurumların ortadan kaldırılması gibi konular, İslam’ın toplumsal haklar çerçevesinde ele aldığı önemli meselelere örnektir.
a. Yoksullara Yardım ve Zekat
İslam, toplumda eşitsizliklerin giderilmesi için zekat ve sadaka gibi sosyal sorumlulukları teşvik eder. Zekat, zenginlerin mal varlıklarının belirli bir kısmını fakirlere vermelerini zorunlu kılarak toplumsal eşitsizliğin önüne geçmeye çalışır.
“Zekât, yalnızca fakirlere, yoksullara, zekât toplayıcılarına, kalpleri ısındırılacak olanlara, kölelere, borçlulara, Allah yolunda çalışanlara ve yolda kalmışlara verilmelidir.” (Tevbe, 9:60)
b. Toplumsal Adalet ve Güvenlik
İslam, toplumda güvenliği sağlamayı ve adaletin her alanda uygulanmasını zorunlu kılar. Devletin ve yönetici sınıfın, halkın haklarını koruması, yolsuzluğa ve haksızlığa karşı çıkması beklenir.
4. İslam ve Evrensel İnsan Hakları
İslam, insanların temel haklarını, özellikle de insan onuruna saygıyı evrensel bir şekilde kabul eder. Bu nedenle, İslam’daki insan hakları anlayışı, modern insan hakları teorileriyle de örtüşmektedir. Örneğin, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nde belirtilen birçok ilke, İslam’daki öğretilerle paralellik gösterir.
Sonuç olarak, İslam’da insan hakları, insanların onurunu koruma, eşitlik, özgürlük ve adalet temellerine dayanır. İnsanların her birinin Allah tarafından kutsal sayıldığı ve haklarının korunması gerektiği vurgulanır. İslam, sadece bireysel hakları değil, toplumsal hakları da güvence altına alarak daha adil bir toplum yaratmayı amaçlar.