Share
İfk olayı nedir? Kısaca Bilgi
Question
İfk Hadisesi Diyanet

İfk hadisesi, Beni Müstalik (Müreysi) Savaşı dönüşünde Hz. Ayşe’nin iftiraya uğraması olayıdır.
Kureyş müşrikleri Hendek Savaşı öncesinde Arap Yarımadası’ndaki bütün güçleri Medine-İslâm toplumu aleyhine kışkırtmışlardı. Burada, müslümanlara karşı öteden beri düşmanca emeller besleyen Benî Müstalik’in Medine’ye saldıracağı haberi alınınca Hz. Peygamber, 5/626-627 Aralık-Ocak aylarında 1000 kişilik bir ordu ile onların üzerine ani bir saldırı düzenledi. Bu savaşta müslümanlar büyük üstünlük sağladılar.
İşte bu savaştan dönülürken İslâm ordusu bir yerde konaklamış, gece yarısından sonra da hareket hazırlığına başlamıştı. Bu esnada, sefere katılmış bulunan Hz. Ayşe’nin bir zaruret sebebiyle kafileden bir süre ayrıldığı görüldü. Döndüğünde, ablasından hatıra olan Yemen göz boncuğundan ipe dizilmiş gerdanlığının düşmüş olduğunu farketti. Hemen geri dönerek araştırdı ve buldu. Ne var ki, kafile hareket etmişti. Halbuki Hz. Ayşe, tahtırevanda kendisi bulunmadıkça hareket etmezler diye düşünüyordu. Ancak, fazla ağır olmadığı için, devesini yedmekle görevli olanlar tahtırevanı deveye koyup bağlarken onun içinde olmadığını farketmemişlerdi. Bu durumda Hz. Ayşe tahtırevanda olmadığı anlaşılır anlaşılmaz geri dönüp kendisini alırlar diye Örtüsüne bürünüp beklemeye koyuldu. Öteden beri İslâm ordusunda “artçı” denilen görevliler vardı. Bunlar, ordunun mola sonrası hareketini takiben sahayı genişçe taramak suretiyle unutulan eşyayı toparlayıp sahiplerine teslim ederlerdi. Benî Müstalik Savaşı’nda bu görev Safvan b. Muattal’da idi. Safvan, Hz. Ayşe’yi görünce şaşırdı, “İnna lillah ve inna ileyhi raciun” dedi. Bu hitapla Hz. Ayşe toparlanıp hareket etti ve Safvan onu deveye bindirdi ve devenin ipini çekerek öğleye doğru İslâm ordusuna, İstirahat için ara verdikleri yerde yetişti.
Hz. Ayşe’nin geride yalnız kalışı ve Safvan b. Muattal ile dönüşü ordu İçindeki münafıkları harekete geçirdi. Başta, ele-başları Abdullah b. Übey b. Selul bunu fırsat bilerek Hz. Ayşe ve Safvan’ın namusuna dil uzattı. Fısıltı halinde iletilen sözler dalga dalga ordu arasında yayıldı ve Medine’ye vardıktan sonra bu iftira sistemli bir propaganda halini aldı. Hatta eskiden Safvan b. Muattal ile aralarında bir sürtüşme vukubulmuş olan Hassan b. Sabit’in, Hz. Ebubekir’in sürekli mali desteğiyle hayatını sürdürdüğü için psikolojik bir eziklik içinde bulunan Mıstah b. Usase’nin, Hz. Peygamber’in zevcelerinden Zeyneb’in mevkiini yükseltmek isteyen kız kardeşi Hamme Bint Cahş’ın da bu dedikoduya katıldıkları naklolunur. Bu sahabilerin dedikoduya bulaşmaları, münafık propagandasının ne kadar kuvvetli olduğunu göstermektedir.
Seferden Medine’ye dönüldüğünde Hz. Ayşe hastalanmıştı. Hakkındaki söylentileri henüz duymamıştı. Mıstah’ın annesi durumu ona naklettiğinde şaşırdı ve üzüntüsünden hastalığı iyice arttı. O gün babasının evine gitmek üzere Hz. Peygamber’den izin istedi. Amacı, konuyu anne ve babasından soruşturmaktı. Rasûl-i Ekrem izin verdi. Babasının evine vardığında annesi “Kızım, kendini üzme! Sağlığını düşün! Vallahi bir kadın, senin gibi güzelliğe sahip ve kocasının yanında sevgili olsun, bir çok da ortaklan bulunsun da aleyhinde dedikodu etmesinler, pek nadirdir” dedi. Hz. Ayşe o gece sabaha kadar ağladı, ağlamakdan adeta göz yaşı pınarları kurudu.
Olay karşısında nasıl davranması gerektiğine dair bir vahiy gelmeyince, Hz. Peygamber, Hz. Ali ve Usâme’yi çağırıp durumu onlarla istişare etti. Hz. Usâme: “Ya Rasulallah o, iffetli bir kadındır ve size layık bir eştir. Biz Ayşe hakkında hayırdan başka bir şey bilmeyiz” dedi. Hz. Ali ise Hz. Ayşe hakkında herhangi bir kötü zan taşımamakla beraber, sadece Hz. Peygamber’in sıkıntısını hafifletmek için şöyle dedi: “Yâ Rasulallah! Allah sana dünyayı dar etmemiştir, Ayşe’den başka kadın çoktur. Bununla beraber hizmetçisi Berire’ye sorunuz, o, doğrusunu söyler” dedi. Bunun üzerine Rasûl-İ Ekrem Berire’yi çağırıp: “Ey Berire! Hanımımda sana şüphe veren bir hal gördün mü?” diye sordu. Berire: “Hayır ya Rasulallah, görmedim” cevabını verdi.
Hz. Peygamber o gün mescidde iradettigi bir hutbede olaydan doğan üzüntüyü ve eşine duyduğu güveni belirtip başta iftirayı ortaya atan Abdullah b. Übey b. Selûl olmak üzere bu çirkin duruma sebebiyet verenler hakkında iyi sonuçlar ummadığını İma etti.
Evs kabilesinin ileri gelenlerinden Sa’d b. Muaz ve Üseyd b. Hudayr her konuda Rasul-i Ekrem’e destek vereceklerini söylediler. Hazrec’İn ileri gelenlerinden Sa’d b. Ubade İse sırf kabilecilik gayretiyle Sa’d b. Muaz ve Üseyd b. Hudayr’a sert bir cevap verdi. Bunun üzerine Hz. Peygamber bir fitne çıkmasını önlemek için toplantıyı kapattı.
Hz. Peygamber Cenab-ı Hak’tan meseleye ışık tutacak bir işaret bekliyordu. Gerçi kendisi Hz. Ayşe’nin namusundan asla şüphe etmiyordu. Ne var ki, bütün Medine’yi sarsan dedikodunun sona ermesi ancak Cenab-ı Allah’ın indireceği âyetlerle mümkün olabilirdi.
Rasûl-i Ekrem’in böyle bir beklenti içinde bulunduğunu bildikleri için Hz. Ebubekirve zevcesi de Hz. Peygamber nezdinde ayrıca bir girişimde bulunmayı uygun bulmuyorlardı. Hz. Ayşe ise vaktiyle Hz. Yusuf’un başına gelenler karşısında Hz. Yakub’un gösterdiği güzel sabrı örnek edinmeye çalışıyor ve iftiracılardan Allah’a sığınıyordu. O, Cenab-ı Hakk’ın kendisini er geç temize çıkaracağına inanıyor, fakat bunun, Hz. Peygamber’e rüyada söylenmesi tarzında olacağını sanıyordu. Kendisi hakkında âyetler indirileceğini ummuyordu.
Birgün Rasûl-i Ekrem, Hz. Ebubekir’in evine gidip Hz. Ayşe’yi ziyaret ettiği esnada onu temize çıkaran âyetler nazil oldu. Bu âyetlerde; iftiraya katılanlardan her birinin cezaya çarptırılacağı, elebaşılık yapanın ise büyük ceza göreceği, mü’min kadın ve erkeklerin bunu ilk duyduklarında hüsnüzanda bulunup “Bu apaçık bir iftiradır” demeleri gerektiği, dört şahit getirmeden böyle bir konuda iddia ortaya atanların Allah katında yalancı sayıldıkları, bu iddiayı dile dolamaktan dolayı büyük azaba uğratılmaktan Allah’ın lütfü ile kurtarıldıkları, aslı bilinmeyen şeyler hakkında zanna dayalı hüküm vermemek gerektiği belirtiliyor ve ilk işitildiği zaman bunun apaçık iftira olduğunun vurgulanması gerektiği bir daha hatırlatılarak buna benzer bir duruma düşmekten korunmaları tavsiye ediliyordu (en-Nûr 24/11-19).
Bu âyetler nazil olduktan sonra Peygamberimiz, Hz. Ayşe’yi müjdeledi ve iftiracıların isnadından kurtardığı için Cenab-ı Allah’a şükretmesi gerektiğini hatırlattı. İftiracılara hadd-i kazif (İslâm hukukunda namuslu hanımlara iftira edenlere verilen ceza) uygulandı. Aslında münafıklar bu iftira ile Hz. Peygamber ile Hz. Ebubekir arasındaki samimi bağı koparmayı Hz. Ayşe’nin de İslâmî tebliğdeki başarılı hizmetlerini önlemeyi planlamışlardı. Fakat aksi oldu.
Böylece Hz. Ayşe’nin toplumdaki itibarı bir kat daha artarken, iftiraya elebaşılık eden münafıklar rezil rüsvay oldular. Bunu dillerine dolamak gafletine düşen müslümanlarda büyük mahcubiyet duydular.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İfk hadisesi, Beni Müstalik (Müreysi) Savaşı dönüşünde Hz. Ayşe’nin iftiraya uğraması olayıdır.
Olay karşısında nasıl davranması gerektiğine dair bir vahiy gelmeyince, Hz. Peygamber, Hz. Ali ve Usâme’yi çağırıp durumu onlarla istişare etti. Hz. Usâme: “Ya Rasulallah o, iffetli bir kadındır ve size layık bir eştir. Biz Ayşe hakkında hayırdan başka bir şey bilmeyiz” dedi. Hz. Ali ise Hz. Ayşe hakkında herhangi bir kötü zan taşımamakla beraber, sadece Hz. Peygamber’in sıkıntısını hafifletmek için şöyle dedi: “Yâ Rasulallah! Allah sana dünyayı dar etmemiştir, Ayşe’den başka kadın çoktur. Bununla beraber hizmetçisi Berire’ye sorunuz, o, doğrusunu söyler” dedi. Bunun üzerine Rasûl-İ Ekrem Berire’yi çağırıp: “Ey Berire! Hanımımda sana şüphe veren bir hal gördün mü?” diye sordu. Berire: “Hayır ya Rasulallah, görmedim” cevabını verdi.
İfk Hadisesi Nedir?
İfk Hadisesi, İslam tarihinde çok önemli bir yer tutan ve Hz. Aişe’ye yönelik büyük bir iftiraya dayanan bir olaydır. Olay, Beni Müstalik Savaşı’nın ardından, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) orduyla Medine’ye dönüşünde yaşanmıştır. İftira, Hz. Aişe’nin (r.a.) Safvan b. Muattal ile yalnız başına bir yere gitmesi ve dönüşte orduya katılması sonrası, bazı münafıklar ve kötü niyetli kişiler tarafından çıkarılmıştır.
Olayın Gelişimi
Beni Müstalik Savaşı’ndan sonra, Hz. Aişe bir ihtiyacını görmek için kafileden ayrılmış, dönüşte ise boynundaki gerdanlığını kaybettiğini fark ederek geri dönüp bulmaya gitmiştir. Ancak kafile, onun geri dönmesini fark etmeden hareket etmiştir. Hz. Aişe, orduyu bulamadan geride yalnız kalır. Bu sırada Safvan b. Muattal, Hz. Aişe’yi bulur ve onu devesine bindirerek orduya geri getirir.
Ancak bu durum, Medine’deki münafıklar tarafından fırsat bilinerek Hz. Aişe ile Safvan arasında gayri meşru bir ilişki olduğu yönünde bir iftira kampanyası başlatılmıştır. İftiralar hızla orduya ve Medine’ye yayılmıştır.
Toplumsal Tepkiler ve Kriz
Medine’de büyük bir şok yaşanmış, Hz. Aişe’nin yakın çevresi bile bu dedikodulara inanmış veya onlara katkıda bulunmuştu. Bu iftira, özellikle münafıklar tarafından yayılmakta olup, Hz. Aişe’nin masumiyetinden şüphe duyan bazı Müslümanlar arasında büyük bir belirsizlik yaratmıştır.
Vahyin Müdahalesi
Olayın ardından, Hz. Peygamber (s.a.v.) bu durumu sabırla beklemiş ve bir süre vahiy beklemiştir. Sonunda, Nur Suresi 11-20. ayetler indirilmiş ve Hz. Aişe’nin masumiyeti ilan edilmiştir. Bu ayetler, iftiraya katılanları kınamış ve böyle bir durumda nasıl hareket edilmesi gerektiğini açıklamıştır:
İftiraya karışanların her biri, işledikleri günah nedeniyle cezalandırılacaklardı.
Dört şahit getirmeyenlerin iftiraları geçersiz sayılacak ve büyük bir azaba uğrayacaklardı.
Müslümanlar, bir iftiraya karşı doğru ve güvenilir bir yaklaşım benimsemeli, dedikodulara kulak asmamalıydılar.
Sonuç ve Dersler
Bu olay, sadece Hz. Aişe’yi temize çıkarmakla kalmamış, aynı zamanda İslam toplumuna önemli dersler de vermiştir:
Masumiyetin Tescili: Hz. Aişe’nin masumiyeti, vahiy aracılığıyla ebedi olarak ilan edilmiştir.
Münafıkların Maskesinin Düşmesi: Olay, münafıkların toplum içindeki fitneci ve yıkıcı rollerini açığa çıkarmıştır.
Ahlaki İlkeler: İftira, gıybet ve dedikodu gibi ahlaki hatalar konusunda çok net bir uyarı yapılmış, somut delil olmadan kimse hakkında kötü zan beslenmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Toplumsal İletişim: Bugün bile sosyal medyada iftiraların nasıl hızla yayıldığını düşündüğümüzde, bu olayın günümüz toplumlarına da ders niteliği taşıdığı söylenebilir.
İfk Hadisesi, İslam tarihinde hem toplumsal hem de hukuki açıdan önemli sonuçlar doğurmuş ve İslam ahlakının yerleşmesine katkı sağlamıştır.