Hz. Âişe (hz Aişe’nin hayatının kısa özeti)

Hz. Aişe’nin hayatı kısaca özeti

Hz. Âişe’nin babası Ebû Bekir es-Siddik b. Ebû Kuhâfe, annesi ise Ümmü Rûmân bint Âmir’dir. 69 Hz. Âişe’nin ne- sebi baba tarafından, yedinci dedesi olan Mürre b. Ka’b’da, anne tarafından ise onuncu dedesi Kinâne’de Rasûlullah’ın nesebiyle birleşir.

Hz. Âişe nübüvvetin 4. veya 5. yılında doğmuştur. Bazı ilk dönem müverrihleri Hz. Âişe’yi, henüz küçük yaşta oldu ğunu belirterek, ilk Müslümanlar arasında zikretmişlerdir.

Hz. Peygamber için bi’setin 10. yılı çok sıkıntılı bir dö nemdi. Hz. Peygamber bu yılda en büyük destekçisi Ebû Tâlib’i, takriben otuz beş gün sonra da Hz. Hatice’yi kaybet mişti. Bu iki büyük kayıp sebebiyle bu seneye “Senetü’l-Hüzn/ Hüzün Yılı” denilmiştir.  Rasûlullah’ı derinden yaralayan bu iki kaybın hüznünü kısmen azaltması umuduyla Osman b. Maz’ûn’un karısı Havle bint Hakîm Rasûlullah’a gelerek: “Ey Allah’ın Rasûlü! Evlenmeyecek misin?” diye sordu. Hz. Peygamber: “Kimle evleneyim?” diye sorunca Havle: “Diler- sen bekâr, dilersen dul bir hanımla evlenebilirsin.” dedi. Bu nun üzerine Rasûlullah: “Bekâr kim? Dul kim?” diye sordu. Havle: “Kız olarak, yaratılanlar arasında sana en sevimli olan kişinin kızı Âişe bint Ebû Bekir’dir. Dul olarak ise, sana iman eden ve tabi olan Sevde bint Zem’a’dır.” dedi. Hz. Peygamber: “Benim için her ikisiyle de görüş.” buyurdu. Bunun üze rine Havle, Hz. Âişe’nin annesi Ümmü Rûmân’a gelerek: “Ey Ümmü Rûmân! Allah’ın size nasip ettiği hayır ve bereketi bi- liyor musun?” deyince Ümmü Rûmân: “O nedir?” diye sordu. Havle: “Rasûlullah Aişe’yi istiyor.” deyince Ümmü Rûmân: “Ben de bunu isterim. Ancak Ebû Bekir gelecek onu bekleye lim.” dedi. Hz. Ebû Bekir geldiği zaman Havle durumu ona anlattı. Hz. Ebû Bekir: “Bu nasıl olabilir? Âişe onun karde şinin kızıdır.” dedi.

Bunun üzerine Havle Rasûlullah’a dönerek Hz. Ebû Bekir’in kendisine söylediklerini anlattı. Rasûlullah: “Ebû Bekir’e dön ve ikimizin kardeş olduğunu söyle. Fakat biz sadece din kar deşiyiz. Bu sebeple Âişe bana eş olabilir.” buyurdu. Havle, Hz. Ebû Bekir’in yanına dönüp Rasûlullah’ın kendisine an lattıklarını haber verince Hz. Ebû Bekir Havle’ye: “Beni bi raz bekle.” diyerek evden ayrıldı. Bu sırada Ümmü Rûmân Havle’ye Hz. Ebû Bekir’in Hz. Âişe’yi daha önce Mut’im b. Adi’nin oğluna söz verdiğini ve Hz. Ebû Bekir’in asla sözün den dönmeyeceğini söyledi.

Hz. Ebû Bekir, yanında eşi Ümmü’l-Fetâ da bulunan Mut’im b. Adi’ye gelerek: “Bu kızın işi hakkında ne diyor sun?” diye sordu. Mut’im karısına dönerek: “Bu konuda sen ne düşünüyorsun?” dedi. Bunun üzerine Mut’im’in karısı Ümmü’l-Fetâ Hz. Ebû Bekir’e dönerek: “Eğer biz oğlumuzu kızınla evlendirirsek, sen onu dinimizden çevirip kendi dinine sokacaksın.” dedi. Hz. Ebû Bekir, Mut’im b. Adî’ye dönerek: “Bu konuda sen ne düşünüyorsun?” deyince Mut’im b. Adi:
“Söylenilenleri işittin.” şeklinde cevap vererek karısıyla aynı fikirleri paylaştığını Hz. Ebû Bekir’e bildirdi.

Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir sözünü bozmuş olma dığı için, oradan gönül rahatlığı içerisinde ayrıldı. Hz. Ebû Bekir Havle’ye: “Rasûlullah’ı buraya davet et.” dedi. Havle Rasûlullah’a gelerek durumu kendisine bildirdi. Böylece Hz. Peygamber ve Hz. Âişe’nin nikâhı kıyılmış oldu. 72 0 tarihte Hz. Âişe henüz küçük olduğu için fiilî evlilik ileri bir tarihe bırakılmıştı. Bu sıkıntılı günlerden sonra Hz. Âişe ile nikâhı, Hz. Peygamber için büyük bir sevinç vesilesi olmuştu.

Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber ile nikâhının ardından Müslü manlar üç yıl daha Mekke’de yaşadılar. Ancak Hz. Âişe’nin bu dö nemdeki hayatı hakkında fazla bir malumat bulunmamaktadır.

Nikâhtan yaklaşık üç yıl sonra Hz. Peygamber ve Hz. Ebû Bekir birlikte Medine’ye hicret etmişler, ailelerini ise Mekke’de bırakmışlardı. Yaklaşık yedi ay sonra Mescid-i Nebevî’nin ta mamlanmasının akabinde Hz. Peygamber ve Hz. Ebû Bekir ai- lelerini Medine’ye getirttiler. Hicret yolculuğundan sonra Hz. Peygamber’in ev halkı, Mescid-i Nebevî’nin yanında yapılan kendi odalarına yerleşmişlerdi. 74 Hz. Ebû Bekir’in ailesi ise Sunh’da 75 oturan Benû Hârise b. Hazrec’in bölgesine inmişlerdi.

Hicretten kısa bir süre sonra Medine’nin havasına alı- şık olmayan muhâcirler humma hastalığına yakalandılar. Hz. Âişe de Medine’ye geldikten bir süre sonra humma hastall ğına yakalanmıştı. Bu hastalık sebebiyle Hz. Âişe’nin saç ları da dökülmüştü. Hz. Âişe iyileştikten sonra saçları tekrar çıkmış ve bir hayli uzamıştı. 77 Hz. Âişe tekrar sağlığına ka vuştuktan sonra annesi Ümmü Rûmân Hz. Âişe’nin kilo alıp Rasûlullah ile evliliğe hazırlanması için Hz. Âişe’ye kilo al ması için bir ilaç vermeye başladı. Fakat Hz. Aişe kilo almadı. Daha sonra Ümmü Rûmân Hz. Aişe’ye yaş hurma ile salata lığı beraber yedirerek onun kilo almasını ve vücudunun ge lişmesini sağladı.

Medine’ye hicretin üzerinden yaklaşık iki yıllık bir süre geçince Hz. Ebû Bekir Hz. Peygamber’e gelerek: “Ey Allah’ın Rasûlü! Âişe ile evlenmekten seni alıkoyan ne?” diye sordu. Hz. Peygamber mehir sebebiyle evlenemediklerini söyle yince Hz. Ebû Bekir kendisine beş yüz dirhem tutarında bir para gönderdi. Hz. Peygamber bu parayı Hz. Âişe’ye mehir olarak verdi.

Hz. Âişe ve Rasûlullah’ın evlilik tarihi hususunda iki ri vayet bulunmaktadır. Bir rivayete göre Şevval 1/Nisan 623
tarihinde, diğer bir rivayete göre Şevval 2/Mart 624 tari- hinde Bedir Gazvesi’nden sonra evlenmişlerdir.

Hz. Peygamber ile Hz. Ebû Bekir’in Medine’ye hic reti Rebiyülevvel ayında gerçekleşmiştir. Hz. Peygamber’in Medine’ye gelişinin hemen ardından yine Rebiyülevvel ayında başlayan Mescid-i Nebevî’nin ve etrafındaki odaların inşaatı yaklaşık yedi ay sürüp şevval ayında tamamlanmıştır. 82 Yani Şevval 1/Nisan 623 tarihinde Mescid-i Nebevî yeni tamam lanmıştı. Hz. Peygamber ve Hz. Ebû Bekir’in de ailelerini Mescid-i Nebevî’nin tamamlanmasının ardından Mekke’den getirdiklerini düşünürsek, Hz. Peygamber ile Hz. Âişe’nin Şevval 1/Nisan 623 tarihinde evlenmiş olmalarının mümkün olmadığını görürüz.

Üstelik yukarıda belirttiğimiz gibi Hz. Âişe Medine’ye ulaştıktan bir müddet sonra humma hastalığına yakalanmış ve saçları dökülmüştü. Hz. Âişe’nin tekrar sağlığına kavuşması, kilo alması ve kendi ifadesiyle saçlarının tekrar gürleşmiş ol ması için bir hayli zamana ihtiyaç vardır. Bu sebeple bu ev liliğin Şevval 2/Mart 624 tarihinde yapılmış olması ihtimali daha makuldür.

Son olarak Hz. Ebû Bekir’in Hz. Peygamber’e gelerek evliliğin niçin geciktiğini sorması da muhacirlerin Medine’ye gelmesinin üzerinden bir hayli zaman geçtikten sonra bu evliliğin gerçekleştiği tezini güçlendirmektedir. Dolayısıyla Hz. Åişe ile Hz. Peygamber’in evlilikleri Şevval 2/Mart 624 tarihinde gerçekleşmiştir.

Hz. Peygamber ile evliliğinden sonra Hz. Âişe, Mescid-i Nebevî’nin kenarında yapılmış olan odalardan birine taşınmıştı. Gayet mütevazı olan bu küçük evde Hz. Peygamber’in hizme tinde bulunan Enes b. Mâlik’in söylediği üzere İslâm’daki ilk aşk yaşanmıştı. 83 Ancak Enes b. Mâlik’in Mekke dönemini ve Hz. Hatice’yi tanımadığını ifade edelim. Dolayısıyla Hz. Âişe ve Hz. Peygamber’in aşkını İslâm’ın Medine döneminin ilk aşkı olarak tarif etmek daha uygun olacaktır.

Enes b. Mâlik’in de ifade ettiği gibi Hz. Peygamber ve Hz. Aişe birbirlerini çok seviyorlardı. Hz. Âişe için Hz. Pey gamber gibi bir eşe sahip olmak, çok büyük bir mutluluktu. Hz. Peygamber için de Hz. Âişe eşsiz bir eşti, ayrıca bu eş Hz. Peygamber için Allah tarafından seçilmişti. Sahih kaynaklar dan ulaşan rivayetlere göre Hz. Peygamber Hz. Âişe’ye: “Sen bana rüyamda iki defa gösterildin. Bir kişi senin sûretini ipek bir kumaş üzerinde taşıyor ve: ‘Bu senin zevcendir.’ diyordu. Örtüyü açınca seni gördüm. Eğer bu Allah’tan ise onu muhak kak gerçekleştirecektir, dedim.” buyurmuştu.

Hz. Peygamber bu ilahî yönlendirmenin de etkisiyle Hz. Aişe’ye, diğer eşlerine nispeten, sevgi anlamında biraz daha farklı davranmıştır. Hz. Peygamber Hz. Âişe’nin ilme karşı olan iştiyakını da fark etmiş ve kendisinden sonra insanlara İslâm’ı tebliğ edecek bu zeki zevcesine daha fazla zaman ayır maya çalışmıştır.

Hz. Peygamber’in kendisi için: “Sen bana hurmanın kay mağından daha sevimlisin.” 85 dediği Hz. Âişe, hayızlı iken bir şey içer, sonra onu Hz. Peygamber’e verirdi. O da ağzını Hz. Âişe’nin ağzının değdiği yere koyarak içerdi. Aynı şekilde Hz. Âişe kemiğin etini isırır, sonra onu Hz. Peygamber’e verirdi. Hz. Peygamber de yemeğe Hz. Âişe’nin ağzının değdiği yer den başlardı. 86 Hz. Peygamber’in bu uygulamasının bir se bebi de toplumdaki yanlış bir algıyı ortadan kaldırmaktı. Zira İslâm öncesi dönemlerde hayız halindeki kadın pis olarak te lakki edilirdi. Onunla aynı odada dahi oturmak istemezlerdi. 87 Hz. Peygamber bu fiiliyle bir hurafeyi de yıkmayı hedefle miştir.

Rasûlullah her gün ikindi namazını kılınca teker teker hanımlarını dolaşır ve bu turunu Hz. Aişe ile noktalardı. Hz. Aişe’nin yanına geldiğinde ona sarılırdı.

Hz. Âişe Rasûlullah’ın kendisini ne kadar çok sevdiğini bilmesine rağmen zaman zaman bunu teyit ettirme gereği du yuyordu. Bir gün Hz. Peygamber’e: “Ey Allah’ın Rasûlü! Bana olan sevgin nasıldır?” diye sormuştu. Hz. Peygamber: “Düğüm gibidir.” buyurdu. Hz. Âişe bundan sonra Hz. Peygamber’e kendisine karşı duyduğu sevginin durumunu sorarken: “Ey Allah’ın Rasûlü! Düğüm nasıldır?” derdi. Hz. Peygamber de: “İlk günkü gibidir.” buyururdu.

Rasûlullah Hz. Âişe’ye olan sevgisini ölüm anında bile tekrarlamıştı. Rasûlullah: “Ölümüm bana kolay gelsin diye Allah bana Cennet’te Aişe’yi gösterdi. Âdeta onun avuçlarına bakıyor gibiydim.” buyurmuştur.

Görüldüğü üzere rivayetlerde genellikle Hz. Peygamber’in Hz. Âişe’ye olan sevgisi dile getirilmektedir. Rivayetler Hz. Âişe kanalıyla geldiği için o, genellikle Hz. Peygamber’in kendisine olan teveccühünü anlatmıştır. Fakat Hz. Äişe de Hz. Peygamber’i çok seviyordu. Hz. Âişe’nin yaptığı tüm kıskançlıklar sevgili eşini kimseyle paylaşmak istememesinin bir tezahürüydü.

Bir gün Hz. Peygamber Hz. Äişe’nin günü olmadığı halde onun evinde uzanmak için kapısını çalmıştı. Hz. Âişe kapıyı açmak hususunda biraz ağır davranmıştı. Kapıyı açtığı zaman Hz. Peygamber: ““Kapını çaldığımı duymuyor musun?” diye Hz. Âişe’ye sorunca o: “Duydum, fakat benim günüm dışın- daki bir günde senin kapıma geldiğini diğer hanımlarının da duymasın istedim.” demişti.

Hz. Âişe’nin kıskançlıklarından dolayı, Hz. Hatice’ye laf etmesi müstesna, Hz. Peygamber tarafından azarlandığı riva yet edilmemektedir. Hz. Peygamber bu tarz davranışları nor mal karşılayarak: “Kıskanç kadın vadinin üst tarafıyla alt ta rafını birbirinden ayırt edemez.” buyurmuştu.

Hz. Âişe’nin özellikle kıskançlık sebebiyle Hz. Peygamber’e kızdığı zamanlar da oluyordu. Bir gün Hz. Peygamber Hz. Äişe’ye: “Ben senin benden hoşnut olduğun zamanları da bana kızgın olduğun zamanları da bilirim.” buyurdu. Hz. Âişe ise: “Peki bunu nasıl biliyorsun.” diye sordu. Hz. Peygam ber: “Sen benden hoşnut isen: Hayır, Muhammed’in Rabbi hakkı için!’ diyerek yemin edersin. Kızgın olduğun takdirde ise: ‘Hayır, İbrahim’in Rabbi hakkı için!’ diye yemin eder sin.” buyurdu. Bunun üzerine Hz. Âişe: “Evet, Allah’a ye min ederim ey Allah’ın Rasûlü! Ancak senin ismini anma makla kalırım.” dedi.

Hz. Aişe’nin söz ve davranışlarında Hz. Peygamber’e karşı olan sevgisi aşikârdı. Bir gün Hz. Peygamber ayak kabısını tamir ediyor, Hz. Âişe de yün eğiriyordu. Hz. Âişe Rasûlullah’a baktığında alnının terlediğini gördü. Onun teriyle birlikte bir nurun ortaya çıkması onu şaşırtmıştı. Hz. Âişe’nin bu halini gören Rasûlullah: “Ey Âişe! Ne oldu?” dedi. Hz. Âişe de: “Ey Allah’ın Rasûlü! Senin alnından terinle birlikte
çıkan nur beni şaşırttı. Ebû Bekir el-Hüzelî seni görse şu şi ire senin daha layık olduğunu anlardı.” dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber: “Ebû Bekir el-Hüzelî ne demişti?” buyurunca Hz. Âişe şu şiiri okudu:

“Her türlü pislikten temizlen,

Fesattan ve gaflet hastalığından,

Ailenin yüzüne baktığında,

Parlayan bir şimşek gibiydi.”

Hz. Peygamber ellerini yere koyarak kalktı ve Hz. Âişe’yi alnından öptükten sonra: “Ey Aişe! Beni sevindirdiğin gibi Al lah da seni sevindirsin.” buyurdu.

Hz. Âişe Hz. Peygamber’e olan sevgisinin büyüklüğünü şu mısralarla da dile getirmişti:

“Mısır’da onun yanağının vasıflarını duysalardı, Yûsuf hakkındaki pazarlıkta bir kuruş ödemezlerdi. Züleyha’yı levm edenler onun alnını görseler, Ellerini değil, kalplerini keserlerdi.”

Aralarındaki sevgiye rağmen Hz. Peygamber’in nadiren de olsa Hz. Âişe’ye kızdığı olaylar olmuştur. Özellikle dinî alanda yapılan hatalar Hz. Peygamber’in müsamaha göster mediği konulardan biriydi. Örneğin, Hz. Âişe Rasûlullah’a bir kişiden, taklidini yaparak bahsettiğinde, Hz. Peygamber ken disine: “Benim şu kadar veya bu kadar menfaatim olsa bile birisinin taklidini yapmak hoşuma gidip beni sevindirmez.” buyurdu. Yine başka bir konuşma sırasında Hz. Âişe: “Ey Allah’ın Rasûlü! Safiyye küçücük bir kadındır.” deyip eliyle onun kısa oluşunu göstermişti. Bunun üzerine Hz. Peygam ber: “Öyle bir söz ettin ki o söz denize karışsaydı denizin su yunu bulandırırdı.” buyurmuştu. 96

Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber ile geçirdiği yaklaşık dokuz yıl içerisinde pek çok olay yaşanmıştı. Bu olaylardan bazıları da o günün bir gerçeği olan savaşlardı. Hz. Âişe özgüveni yük sek, çok cesur bir kadındı. Bir defasında Hz. Peygamber’e: “Ey Allah’ın Rasûlü! Biliyoruz ki en faziletli amel cihâddır. Peki, biz cihâd edemeyecek miyiz?” diye sormuştu. Bunun üzerine Hz. Peygamber: “Hayır, siz kadınlar için en faziletli cihâd kabul olunmuş bir hacdır.” cevabını verdi. Hz. Âişe: “Bunu Rasûlullah’tan işittikten sonra cihâdi (hacci) asla terk etmem.” » 97 demişti.

Hz. Peygamber hazarda olduğu gibi seferde de Hz. Âişe yanında olduğu zaman mutlu oluyordu. Fakat adalet gereği Rasûlullah bir yolculuğa çıkacağı zaman hanımları arasında kura çeker, kura kime çıkarsa onu yanında götürürdü. Kurada Hz. Âişe’nin adı çıkmazsa yüzü değişirdi. Seferden döndüğü zaman da hanımlarını ziyarete Hz. Âişe ile başlardı.

Hz. Peygamber’in uyguladığı bu kural gereği bazen Hz. Âişe’nin adı kurada çıkıyor ve böylelikle Hz. Aişe de sefere
katılıyordu. Hz. Aişe, adının kurada çıkması sonucunda tespit edebildiğimiz kadarıyla üç gazveye katılmıştı. Bu gazvelerden biri Medine’nin çok yakınında gerçekleşen Uhud Gazvesi’ydi. Hz. Aişe’nin bu gazvedeki görevi mücahitlere içme suyu ta şimak ve yaralılarla ilgilenmekti.

Hz. Äişe’nin katıldığı diğer bir gazve de Hendek Gazvesi’ydi. Yahudilerin organize ettiği bu savaşta Mekkelilerden ve çeşitli kabilelerden oluşan on bin kişilik bir ordu Medine’yi muha sara etmişti. Medine’de savunma yapan İslâm mücahitlerinin sayısı ise üç bin kişiydi. Müslümanlar yaptıkları istişareler ne ticesinde Selmân-1 Fârisî’nin tavsiyesi üzerine Medine’nin et rafına hendek kazmaya karar vermişlerdi. 99 Kazılan hendek müşriklerin şehre girmesini engellemişti. Ancak Medine’de bulunan Benî Kurayza Yahudilerinin Mekkeli müşriklerle it tifak yaparak Müslümanlarla olan antlaşmalarını bozmaları se bebiyle Müslümanlar çok zor günler yaşamışlardı. 100 Yahudi lerin bu ihaneti sebebiyle şehirdeki kadınlar daha muhafazalı olan evlere yerleştirilmişlerdi. Müşrik Ordusu Medine’yi on beş gün muhasara ettikten sonra herhangi bir başarı göstere meden geri dönmüştü.

Bu gazvenin hemen devamında gerçekleşen Benû Ku- rayza Gazvesi’nin başlangıcını ise Hz. Âişe şöyle anlatmıştır: “Rasûlullah Hendek/Ahzâb Gazvesi’nden ayrılır ayrılmaz, ban yoya girdi. Bu esnada Cebrail gelerek: ‘Silahı bıraktınız mı?
Biz henüz bırakmadık. Kurayza oğullarına kalk.’ dedi.” Hz. Âişe: “Hâlâ gözümün önündedir, kapının aralığından Cebrail’i görür gibiyim, başını toz kaplamıştı.” demiştir.

Hz. Âişe’nin katıldığı diğer bir savaş Benî Mustalik Gazvesi’ydi. Bu gazveden dönüşte Hz. Âişe’ye zina iftirası atılmıştı. Bu iftira olayı Kur’ân-ı Kerîm ve İslâm tarihi kay naklarında İfk Olayı olarak isimlendirilmiştir.

Benî Mustalik Gazvesi’nde Hz. Peygamber’in yanında Hz. Âişe ve Hz. Ümmü Seleme bulunmaktaydı. 103 Bu gazve esnasında Hz. Peygamber, hanımlarının yolculuğu ile iki ki şiyi görevlendirmişti. Bunlardan biri Rasûlullah’ın kölesi Ebû Mevhibe’ydi. 104 Hz. Aişe veya Hz. Ümmü Seleme hevdece 105 oturduğu zaman hevdeci kaldırıp devenin üzerine koyuyorlardı. Daha sonra iplerle hevdeci sıkıca bağlayıp devenin yularını alarak götürüyorlardı. Hz. Peygamber’in hanımları karargâhın kenarında ikamet ediyorlardı ve oraya hiç kimse yaklaştırıl mıyordu. Rasûlullah bazen Hz. Âişe’nin, bazen Hz. Ümmü Seleme’nin yanına geliyordu.

Dönüş yolunda Müslümanlar Medine yakınlarında bir mola vermişlerdi. Hz. Peygamber gece olup hava serinle yince insanlara hareket etmeleri için emir verdi. Bu sırada Hz. Âişe bir ihtiyacı için hevdecinden çıkmış ve karargâhtan uzaklaşmıştı.  Hz. Âişe’nin boynunda Rasûlullah ile evlen diği zaman annesinin taktığı bir gerdanlık vardi.  Hz. Âişe ihtiyacını giderip karargâha geri döndüğünde boynundaki kol yenin düştüğünü fark etti. Daha önceden gitmiş olduğu yer lerden dönerek gerdanlığı aramaya başladı. Bu sırada ordu hareket etmiş, çevrede sadece birkaç deve kalmıştı. Hz. Âişe orada bir ay kalsa dahi yardımcılarının onu almadan gitmeye ceğini düşünüyordu. Hz. Aişe uzun bir aramadan sonra ger danlığı bulmayı başarmıştı. Fakat yardımcıları Hz. Âişe’nin hevdecin içinde olduğunu zannederek, hevdeci deveye yük lemişler ve yolculuğa başlamışlardı. Hz. Âişe karargâha geri döndüğünde orada hiç kimsenin kalmadığını gördü. Kendisi nin yokluğunu fark edince nasıl olsa dönerler deyip elbisesine bürünüp oraya uzandı.

Ordunun artçılığını yapan, yani askeri geriden takip ede rek unutulan eşyaları vs. alan Safvân b. Mu’attal es-Sülemi 110 sabaha yakın Hz. Âişe’yi fark etti. Hicab âyetinin nâzil olma sından önce Hz. Âişe’yi görmüş olduğu için onu tanıdı. Safvân b. Mu’attal es-Sülemî orada olduğunu duyurmak için istirca çekti. Hz. Âişe onu fark edince hemen yüzünü örtmüştü. Hz. Âişe, Safvân b. Mu’attal’dan başka hiçbir söz işitmedi. He men Safvân devesini çöktürüp Hz. Âişe’ye sırtını döndü. Hz. Âişe deveye bindikten sonra hızlı bir şekilde askerlere yetiş mek için yolculuğa başladılar. Karargâha vardıklarında öğleye yakındı. İşte tam bu sırada karargâhta bir uğultu koptu. Baş larını Abdullah b. Übey isimli münafığın çektiği bir Âişe hakkında iftira tohumlarını ekmeye başladılar.

İslâm Ordusu Medine’ye döndüğü sıralarda Hz. Âişe ağır bir hastalığa yakalandı. Hz. Âişe olup bitenlerden haberdar de ğildi. O dönem Arap toplumunda evlerde tuvalet yoktu. Özel likle kadınlar, tuvalet ihtiyaçlarını, gece şehirdeki boş arazilere giderek görüyorlardı. Bir gece Hz. Âişe tuvalet ihtiyacı için Ümmü Mistah 113 ile beraber giderken, Ümmü Mistah Hz. Âişe’ye kendisi hakkında söylenen sözleri haber verdi.

Bu duydukları Hz. Âişe’ye çok ağır gelmişti, öyle ki tu valet ihtiyacı için çıkmasına rağmen oraya gidecek gücü ken dinde bulamadı ve geri döndüler. Hz. Âişe’nin hastalığının üzerinden yirmi küsur gün geçmişti. Hastalığı azalmaya baş lamıştı. Fakat bu haberden sonra Hz. Âişe’nin hastalığı tekrar

Kerîm meâlini kullandık. Bkz. Karaman, Hayrettin vd., Kur’ân’ı artmaya başladı. Gece gündüz sürekli ağlıyordu. Öyle ki ciğerlerinin parçalanacağını zannetmeye başlamıştı. Hz. Âişe bu olaydan sonra Hz. Peygamber’den izin alarak ailesinin yanına gitti. Hz. Âişe kendisi hakkında neler konuşulduğunu ailesin den öğrenmek istiyordu.

Dedikoduların ortaya çıkmasının üzerinden bir ay geçme sine rağmen durumu aydınlatan bir vahiy hâlâ inmemişti. Hz. Peygamber, Hz. Âişe’nin yanında anne, babası ve ensârdan bir kadın da varken gelerek oturdu ve: “Ey Aişe! Bana senin hakkında bazı şeyler ulaştı. Eğer bu söylenenlerden uzaksan, Allah senin masumiyetini ortaya koyacaktır. Fakat insanla nn söylediği böyle bir günaha bulaşmış isen Allah’a tövbe et, çünkü kul günahını itiraf eder ve tövbe ederse, Allah onun töv besini kabul eder.” dedi. Hz. Peygamber sözünü bitirdiğinde Hz. Âişe’nin hüznü o derece arttı ki göz pınarları kurumuştu. Hz. Âişe babasına dönerek Rasûlullah’a karşılık vermesini istedi, fakat Hz. Ebû Bekir: “Rasûlullah’a ne cevap verece ğimi bilemiyorum.” dedi. Bunun üzerine Hz. Aişe, annesine dönerek Rasûlullah’a karşılık vermesini istedi. Annesi de Hz. Ebû Bekir’in verdiği cevabı verdi. Bunun üzerine Hz. Âişe: “Muhakkak siz söylenen sözlerin etkisi altında kalmış durum dasınız, eğer ben bu söylenenlerle hiçbir alakam yok desem bana inanmazsınız; fakat Allah biliyor ben bu söylenenlerden uzak olduğum halde, söylenen şeyi yaptım desem, beni tas dik edersiniz. Vallahi, size bu hususta verebileceğim tek ör nek, Yûsuf’un babasının söyledikleridir: ‘Bilakis nefisleriniz
size (kötü) bir işi güzel gösterdi. Artık (bana düşen) hakkıyla sabretmektir. Anlattığınız karşısında (bana) yardım edecek olan, ancak Allah tur.’ dedi.

Bu konuşmaların hemen sonrasında Hz. Peygamber’i va hiy hali kapladı. Hz. Peygamber elbisesiyle yüzünü kapatti. He men Rasûlullah’ın başının altına deriden bir yastık kondu. Hz. Âişe masumiyetini ortaya çıkaracak bir vahiy ineceğini düşü nerek seviniyordu. Fakat anne ve babası insanların söylediği şeyleri doğrulayan bir vahyin gelmesinden oldukça korkuyor lardı. Hz. Âişe’nin ifadesiyle, neredeyse korkudan öleceklerdi. Hz. Peygamber’in vahiy hali geçince, alnındaki ter damlala rini sildi ve gülerek: “Müjde, ey Aişe! Allah masumiyetini or taya çıkardı.” dedi. Annesi Hz. Âişe’ye, kalkıp Rasûlullah’a teşekkür etmesini söyledi. Fakat Hz. Âişe teşekkür etmeyece ğini, yalnızca Allah’a şükür edeceğini söyledi.

Bu sırada Nûr sûresinin ilgili âyetleri nâzil olmuştu: “(Peygamber’in eşine) bu ağır iftirayı uyduranlar şüphesiz si zin içinizden bir gruptur. Bunu kendiniz için bir kötülük san mayın, aksine o, sizin için bir iyiliktir. Onlardan her bir ki şiye, günah olarak ne işlemişse (onun karşılığı ceza) vardır. Onlardan (elebaşılık yapıp) bu günahın büyüklüğünü yükle nen kimse için de çok büyük bir azap vardır. Bu iftirayı işitti ğinizde, erkek ve kadın Müminlerin, kendi vicdanları ile hüsnü zanda bulunup da: “Bu apaçık bir iftiradır.” demeleri gerekmez miydi? Onların (iftiracıların) da bu konuda dört şahit getirme leri gerekmez miydi? Mademki şahitler getiremediler, öyle ise onlar Allah nezdinde yalancıların ta kendisidirler. Eğer dün yada ve ahirette Allah’ın lütuf ve merhameti üstünüzde olma saydı, içine daldığınız bu iftiradan dolayı size mutlaka büyük bir azap isabet ederdi. Çünkü siz bu iftirayı, dilden dile birbi rinize aktarıyor, hakkında bilgi sahibi olmadığınız şeyi ağız larınızda geveleyip duruyorsunuz. Bunun önemsiz olduğunu sanıyorsunuz. Hâlbuki bu, Allah katında çok büyük (bir suç) tür. Onu duyduğunuzda: “Bunu konuşup yaymamız bize yakış maz. Hâşâ! Bu çok büyük bir iftiradır.” demeli değil miydiniz? Eğer inanmış insanlarsanız, Allah bir daha buna benzer tu tumu tekrarlamaktan sizi sakındırıp uyarır. Allah âyetleri size açıklıyor. Allah, (işin iç yüzünü) çok iyi bilir, hüküm ve hikmet sahibidir. İnananlar arasında çirkin şeylerin yayılmasını arzu layan kimseler için dünyada da ahirette de çetin bir ceza var dır. Allah bilir, siz bilmezsiniz. Ya sizin üstünüze Allah’ın lütuf ve merhameti olmasaydı, Allah çok şefkatli ve merhametli ol masaydı! (haliniz nice olurdu?)

Hz. Peygamber derhal sevinçle insanların arasına çıktı. Minbere çıkıp Allah’a layık olduğu şekilde şükretti ve Hz. Âişe’nin masumluğunu müjdeleyen âyetleri okudu. 119 Hz. Âişe ve Safvân b. Mu’attal’ın masumiyetini ortaya koyan âyetlerin nâzil olmasından sonra bu iftirayı yayanlara sekse ner defa sopa ile vurulma cezası uygulandı.
Hz. Âişe’nin hayatında çok önemli yeri olan diğer bir olayda Hz. Peygamber’in vefatıydı. Hz. Peygamber Hz. Meymûne’nin evindeyken vefatına sebep olan hastalığı başla mıştı. Hz. Peygamber’in hastalığı ağırlaşıp ağrısı şiddetlendi ğinde Hz. Âişe’nin evinde bakılması için diğer eşlerinden izin istedi, onlar da izin verdiler. Hz. Peygamber bir tarafında Hz. Abbâs diğer tarafında da Hz. Ali olduğu halde ayaklarını yerde sürüyerek Hz. Âişe’nin evine getirildi. Hz. Peygamber Hz. Âişe’nin evine girip ağrısı şiddetlendikten sonra: “Uze rime bağları çözülmemiş yedi kuba su dökün. Belki biraz halka vasiyette bulunurum.” dedi. Bunun üzerine Hz. Pey gamber, eşlerinden Hz. Hafsa’ya ait olan bir leğene oturtuldu. Üzerine dökülen sular kendisini biraz rahatlattı ve ashâbının karşısına çıktı. 120

İlerleyen günlerde Hz. Peygamber’in bütün gücü tükenip insanlara namaz kıldıracak takati bile kendisinde bulamayınca Hz. Âişe’ye: “Ebû Bekir’e söyleyin insanlara namazı kıldırsın.” diye emir vermişti. Hz. Aişe: “Ebû Bekir senin yerine geçtiği zaman hıçkıra hıçkıra ağlamaktan sesini cemaate ulaştıramaz, Ömer’e söyle namazı o kıldırsın.” dedi ve hatta Hz. Hafsa’dan Rasûlullah’a gidip aynı şeyleri söylemesini istedi. Hz. Hafsa da gidip: “Ebû Bekir senin yerine geçtiği zaman hiçkıra hıç- kıra ağlamaktan sesini cemaate ulaştıramaz. Ömer’e söyle namazı o kıldırsın.” dedi. Bunun üzerine Rasûlullah: “Durun bakalım, daha fazla üstüme gelmeyin. Yûsuf’un başını derde sokan siz kadınlar değil misiniz zaten? Söyleyin Ebû Bekir’e namazı kıldırsın.” diyerek emrini tekrarladı. Hz. Hafsa bu olay üzerine Hz. Âişe’ye: “Senden bana bir fayda geleceğini zaten 121 demiştir. hiç düşünmüyordum.”

Hz. Âişe Hz. Ebû Bekir’in namaz kıldırmasını niçin is temediğini de şöyle ifade etmiştir: “Bu hususta Rasûlullah’ın vazgeçmesi için ona müracaat etmiştim. Beni ona çokça mü racaat etmeye iten tek sebep ise insanların ondan sonra onun makamında duracak bir kimseyi ebediyyen sevmeyeceklerine dair kalbime yerleşen kanaat olmuştu. Bana göre bir kimse onun makamında duracak olursa mutlaka insanlar onun bu ha lini uğursuz kabul ederlerdi. Bu sebepten dolayı Rasûlullah’ın bu işi Ebû Bekir’den başkasına havale etmesini istemiştim. 122

Rasûlullah sağlıklı iken: “Peygamberlerin hepsi Cennet’teki yerlerini gördükten sonra öldüler. Sonra muhayyer bırakıldılar.” demişti. Başı Hz. Âişe’nin dizinde iken rahatsızlanıp bayılmış, sonra uyanıp bir müddet tavana baktıktan sonra: “Allah’ım! Refik-i a’la” diye dua etmişti. Hz. Âişe Rasûlullah’ın kendile rini tercih etmediğini düşünürken bu duanın sağlıklı iken ken dilerine söylediği söz olduğunu anımsamıştı. Bu sözler Hz. Peygamber’in son sözleri olmuştu.

Hz. Peygamber 29 Safer 11/27 Mayıs 632 tarihinde Çar şamba günü hasta oldu ve 12 Rebiyülevvel 11/7 Haziran 632
tarihinde Pazartesi günü altmış üç yaşındayken vefat etti. Hz. Peygamber Salı günü defnedildi. 124 Rasûlullah, başı Hz. Âişe’nin göğsündeyken vefat etmişti. Bu sebeple Hz. Aişe: “Rasûlullah’ın vefatını gördükten sonra artik hiç kimsenin ölümünün şiddetinden korkmam.” 125 demiştir.

Hz. Peygamber vefat ettiği zaman hanımlarından dokuz tanesi hayattaydı. Hz. Peygamber’in hayatta olan eşleri Hz. Aise, Hz. Hafsa, Hz. Ümmü Seleme, Hz. Ümmü Habíbe, Hz. Sevde, Hz. Zeyneb bint Cahş, Hz. Meymûne, Hz. Cüveyriye ve Hz. Safiyye’ydi.

Hz. Âişe gerek Hz. Peygamber hayattayken gerekse onun vefatından sonra Islâmî yaşantısına her yönüyle dik kat ederdi. Dokuz yıl boyunca, gece ve gündüz tüm ibadet lerine dikkat eden, geçmiş ve gelecek günahları bağışlanma sına rağmen 127 ayakları şişinceye kadar namaz kılan 128 Hz. Peygamber’in eğitim ve gözetiminde yetişmiş olan Hz. Âişe her yönüyle hayatına Hz. Peygamber’in izinden devam et meye çalışıyordu.

Namazlarında Hz. Peygamber’in gösterdiği hassasi yeti kendisi de göstermeye çalışıyor, kıldığı namazı içselleş tiriyordu. Hz. Âişe’nin yeğeni Kâsım onun namazını şöyle anlatmıştır: “Ben sabahları Âişe’nin evine uğrar ona selâm verirdim. Yine bir sabah geldim. Ayakta tesbih ediyordu: ‘Al- lah bize lütfetti ve bizi vücudun içine işleyen azaptan korudu. 129 âyetini okuyordu. Dua edip ağlıyor ve bunu tekrar ediyordu. Bir müddet bekledim. Sonra sıkılıp gittim, çarşıyı dolaştıktan sonra geldim. Bıraktığım vaziyetteydi, namazda kıyamda du ruyor ve ağlıyordu.”

Hz. Âişe Hz. Peygamber’in vefatından sonra oruç iba detine de ayrı bir ehemmiyet vermişti. Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Âişe sürekli oruç tutardı. Kendisinin yıl boyu oruçlu olduğu, oruca sadece Kurban ve Ramazan bayramlarında ara verdiği de gelen rivayetler arasındadır. 131 Hz. Aişe hac ibadetine de çok önem verir, her sene hacca giderdi.

Hz. Âişe tesettür konusunda da çok hassastı. İshâk isminde görme engelli olan birisi Hz. Âişe’nin huzuruna girmişti. Hz. Âişe kendisine karşı örtününce İshâk: “Seni görmediğim halde niçin örtünüyorsun?” dedi. Bunun üzerine Hz. Aişe: “Her ne kadar sen beni görmüyorsan da ben seni görüyonum.” demişti. 1 133 Hz. Âişe bu hassasiyetinin bir sonucu olarak kadınlara: “Beni kocalarınıza vasfetmeyin.” derdi. 134
Hz. Âişe ibadetlere düşkünlüğünün yanı sıra çok da cömertti. Onun cömertliğiyle ilgili İslâm tarihi ve hadis kaynaklarında pek çok rivayet bulunmaktadır. Bu rivayet lerden bir tanesini aktaralım: Bir defasında hediye olarak Hz. Âişe’ye içinde yüz bin dirhem değerinde mal bulunan iki çuval gönderilmişti. Hz. Âişe bir tabak getirilmesini is tedi. O sırada oruçluydu. O parayı insanlara dağıtmaya baş ladı. Akşama ulaşınca: “Ey cariye iftarlığımı getir!” dedi. Hz. Âişe’nin cariyesi Ümmü Zerre o esnada: “Ey Mümin lerin annesi! Şu dağıttığın dirhemlerden bir dirhem alıp da onunla biraz iftarlık et alamaz mıydın?” diye sorunca, o da şunu söyledi: “Bana kızma, şayet önceden hatırlatsaydın bunu yapardım.”

Müminlerin annesi Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber’in Ehl-i beyti içerisinde çok güzide bir yeri vardı. Pek çok fazilete sa hip olan Hz. Âişe’nin faziletlerinin en büyüğü: “Peygamber, Müminlere kendi canlarından daha yakındır. Eşleri, onların analarıdır…” 136 âyetinde geçen tüm Müslümanların annesi olmasıdır. Allah bu âyetle Hz. Peygamber’in hanımlarını bü tün Müslümanların annesi olarak nitelendirmiş ve kendisin den sonra onlarla evlenilmesini yasaklamıştır.

Hz. Âişe’nin Kur’ân da geçen ikinci fazileti kendisinin tertemiz olduğudur. İfk Olayı bölümünde açıkladığımız üzere Hz. Âişe’ye zina iftirası atıldığı zaman Allah onun temizliğini
âyetlerle açıklamıştı. 137 Hz. Peygamber’in yeğeni Urve bu âyetler hakkında: “Şayet Âişe’nin hiçbir fazileti bulunma saydı bile, ifk Olayı fazilet ve üstünlük olarak ona yeterdi. Onun hakkında indirilen âyetler kıyamete kadar okunmaya devam edecek.” demiştir.

Hz. Peygamber’den de Hz. Âişe’nin faziletine dair birçok rivayet gelmiştir. Hz. Peygamber: “Erkeklerden kemale eren ler çoktur. Kadınlardan ise Meryem bint İmrân ile Firavun’un karısı Asiye’den başka kemale eren yoktur. Aişe’nin diğer ka dinlara üstünlüğü tiridin 139 sair yiyecekler üzerine üstünlüğü gibidir.” buyurmuştur.

Yine Hz. Âişe’ye, Cebrail’in Hz. Peygamber aracılığı ile selam söylemesi 141 ve Rasûlullah’ın: “Aişe Cennet’te hanımımdır.” 142 buyurması onun faziletlerinden bazılarıdır.

Hz. Âişe’nin ilmine baktığımızda Hz. Âişe’nin ilmî üs- tünlüğünün bugün olduğu gibi yaşadığı dönemdeki pek çok  kişi tarafından da takdir edildiği görülmektedir. Hz. Âişe’nin ilmî üstünlüğü hakkında söylenilenlerden bazıları şunlardır: Ebû Mûsâ el-Eş’arî: “Biz Peygamber’in ashâbi olarak hangi konuda bir sorunumuz olmuşsa, onu Âişe’ye sorduğumuzda kendisinden bir bilgi edinmişizdir.”  Atâ’ b. Ebû Rebâh: “Âişe insanların en fakihi, en bilgini ve her konuda en doğru görüşlüsüydü.”  Zühri: “Şayet Âişe ile Müminlerin diğer an nelerinin ve diğer bütün kadınların ilimleri toplansa Âişe’nin ilmi daha faziletlidir.”  Zehebî: “Şüphesiz ümmetin kadınla rinin en fakihidir.”  İbn Kesîr: “Ne bu ümmette, ne de diğer ümmetlerde onun kadar bilgili ve anlayışlı bir kadın vardır.”

Kaynaklarda Hz. Âişe’nin Hz. Peygamber’den iki bin iki yüz on hadis rivayet ettiği bilgisi yer almaktadır. Buhârî ve Müs lim bu hadislerin yüz yetmiş dört tanesinde ittifak etmişlerdir. Ay rica Hz. Âişe’den münferit olarak Buhârî elli dört, Müslim alt mış dokuz hadis aktarmıştır.  Hz. Aişe rivayet ettiği bu hadis miktarı ile Ebû Hüreyre, Abdullah b. Ömer ve Enes b. Mâlik’ten sonra en fazla hadis rivayet eden dördüncü sahâbîdir.

Kaynakların genelinde yukarıda aktardığımız iki bin iki yüz on sayısı tekrarlanmaktadır. Fakat sadece Baki b. Mahlel’in Müsned’inde Hz. Aişe’den aktarılan iki bin beş yüz on rivayet bulunmaktadır. Benzer şekilde Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde de Hz. Aişe’den aktarılan iki bin dört yüz üç ri vayet bulunur.

Hz. Aişe’nin hadis ilmi ve İslâm dini açısından ne kadar kıymetli olduğunu göstermesi için onun Müminlerin diğer an neleri ile hadis rivayeti açısından kıyaslanmasının uygun ola cağını düşünüyoruz. Hz. Ümmü Seleme üç yüz yetmiş sekiz, Hz. Meymûne yetmiş altı, Hz. Ümmü Habibe altmış beş, Hz. Hafsa altmış, Hz. Zeyneb bint Cahş on bir, Hz. Safiyye on, Hz. Cüveyriye yedi ve Hz. Sevde beş hadis rivayet etmiştir. 151 Bu tabloya göre diğer Müminlerin annelerinin rivayet ettiği toplam hadis sayısı altı yüz on ikidir. Bu sayı Hz. Âişe’nin ri vayet ettiği hadis sayısının ancak dörtte birine tekabül etmek tedir. Diğer Müminlerin annelerinin ne kadar hadis rivayet et tiklerini gördükten sonra rahatlıkla diyebiliriz ki şayet Hz. Aişe olmasaydı, Rasûlullah’ın hayatının pek çok safhasının Müslü manlara meçhul kalacağı muhakkaktı.

Hz. Aişe hadis ilminde olduğu gibi fikih ve tefsir gibi İslâmî ilimlerde de ümmete en fazla hizmet etmiş kişilerden birisiydi. Hz. Aişe İslâmî ilimlerin yanı sıra şiir konusunda da tam bir otoriteydi. Hz. Âişe’nin aktarmış olduğu şiirlerin uzun luğu göz önüne alındığında şaşırmamak mümkün değildir. Ni tekim Şa’bi: “Kuşkusuz Aişe, Lebîd’den bazen yaklaşık bin beyit okurdu. Âişe’nin fikhuna ve ilmine hayret ederdim. Bu nun sebebinin nübüvvet terbiyesi olduğunu düşünüyordum.” demiştir. Hz. Aişe her konu hakkında bir şiir okuyabile cek kadar yoğun bir şiir birikimine sahipti.

Hz. Âişe diğer birçok ilim dalında olduğu gibi tıp ilminde de döneminin en bilgili insanlarından biriydi. Hz. Aişe’nin tip bilgisi hakkında Hişâm: “Fikhı, tibbi ve şiiri Aişe’den daha iyi bilen birini görmedim. 155 demiştir. Yine benzer bir riva yette Hişâm: “Tibbı Âişe’den daha iyi bilen birini görmedim. Kendisine bu ilmi kimden öğrendiğini sorduğumda: ‘İnsanla- nn birbirlerine tavsiye ettikleri ilaç ve tedavileri aklımda tut tum.’ diye cevap vermişti.” demiştir.

Tüm bu ilimlere sahip olan Hz. Aişe’nin hitabet kabiliyeti de çok üstündü. Ömeğin Muâviye b. Ebû Süfyân, Hz. Aişe hakkında: “Vallahi! Rasûlullah müstesna, Aişe kadar belig konuşan birine rastlamadım.” demişti. 157 Benzer şekilde Ah nef b. Kays ve Mûsâ b. Talha’dan gelen şu rivayetler de Hz. Âişe’nin hitabet yeteneğini ortaya koymaktadır: “Ebû Bekir, Ömer ve diğer halifelerin hutbelerini işittim. Fakat Âişe’nin sözünden daha güzel bir söz işitmedim.” 158 “Âişe’den daha fasih konuşan birini görmedim.”
Hz. Aişe’nin Hz. Peygamber sonrası hayatına baktığı- mızda onun Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer dönemlerinde yöne time en küçük bir etkisinin olmadığını görürüz. Bu dönemde Hz. Âişe’nin görevi ilmî meşguliyetlerle sınırlıydı.

Hz. Ebû Bekir döneminde Hz. Âişe açısından en önemli olay babası Hz. Ebû Bekir’in vefatıydı. Hz. Ebû Bekir soğuk bir inde yıkanmış ve rahatsızlanmıştı. Hastalığı on beş gün kadar sürmüş ve namazlara katılamamıştı. Hz. Ebû Bekir 22 Cemaziyelahir 13/22 Ağustos 634 tarihinde Salı günü altmış üç yaşındayken vefat etmiş 160 ve aynı günde Hz. Âişe’nin odasına defnedilmişti. 161 Hz. Peygamber’in hastalığında ol duğu gibi, Hz. Ebû Bekir’in vefat hastalığında da kendisine Hz. Âişe bakmıştı.

Hz. Ebû Bekir’in vefatının ardından bütün Müslüman lar Hz. Ebû Bekir’in vasiyeti gereği Hz. Ömer’e biat etmişti. 163 Hz. Ömer döneminde de Hz. Âişe’nin yönetime en küçük bir etkisi dahi söz konusu değildi. Hz. Ömer döneminde Hz. Âişe’nin en temel vazifesi ilim, irşad faaliyetleriyle halkı eğit mek ve müşkül konularda fetva vermek olmuştur.

Hz. Ömer, 23/644 tarihinde Mugire b. Şu’be’nin kölesi Ebû Lü’lü’e tarafından sabah namazını kılmak üzere mescidde bulunduğu sırada bıçakla yaralanmış ve vefatının ardından Hz. Aişe’nin izin vermesi üzerine Hz. Peygamber ile Hz. Ebû Bekir’in yanına defnedilmişti.

Hz. Ömer yaralanıp, durumu ağırlaşınca halifeliği altı ki şilik bir şûraya bırakmıştı. Bunlar Hz. Osman, Hz. Ali, Talha b. Ubeydullah, Zübeyr b. Avvâm, Sa’d b. Ebû Vakkâs ve Ab durrahman b. Avf’u. 166 Bu şûra üyelerinin yaptığı istişareler neticesinde bütün Müslümanlar 29 Zilhicce 23/6 Kasım 644 tarihinde Hz. Osman’a biat etti.

Genel itibariyle Hz. Osman’ın hilafeti iki döneme ayınlır. 23-29/644-649 tarihlerini kapsayan dönem “sükûnet dönemi” olarak adlandırılır. 30-35/650-656 tarihleri ise “karışıklık dö- nemi” olarak ifade edilir.

Hz. Osman’ın hilafetinin ikinci yarısında icraatlarının ba zıları halkın tepkisini çekmeye ve kendi aleyhinde bir muhale fetin oluşmasına sebep olmuştu. Hz. Osman’ın çıkan olayları bastırmaya yönelik tüm çabalarına rağmen olaylar büyümeye devam etmişti. Sonuç olarak Mısır’dan yaklaşık bin kişilik bir grup, Kûfe’den iki yüz kişilik bir grup ve Basra’dan yüz kişilik bir grup Şevval 35/Nisan 656 tarihinde Medine’ye doğru ha rekete geçti. 169 Bu kişiler hacca gideceklerini söyleyerek şehirlerinden ayrılmışlardı. Fakat onlar bunun yerine Medine’ye yakın yerlere gelip konakladılar.

Bu isyancı grup kendilerine yapılan tüm uyarılara rağmen bir müddet sonra Medine’ye girerek Hz. Osman’ın evini kuşat tılar. Kuşatma yaklaşık kırk gün sürmüştü. Kuşatmanın on seki zinci günü isyancılar Hz. Osman ile Medine halkının irtibatını kesmişlerdi. Hatta Hz. Osman’ın suyunu bile kesmişlerdi.

Hz. Osman isyancı grubun bu yaptıklarından vazgeçebi leceklerini düşünerek çeşitli zaman aralıklarında kendileriyle konuşup onları uyarmaya çalıştı.  Ancak Hz. Osman’ın bu uyanlarn da sahâbenin kendilerine verdiği tavsiyeler de isyancı lar için hiçbir şey ifade etmiyordu. Sonunda asiler, diğer şehir lerden hac için gelecek olan Müslümanların kendilerine engel olabileceklerini düşündükleri için ve Hz. Osman’ın valilerinin yardım için gönderdiği askerlerin kendilerine yaklaştığını ha ber aldıkları için kuşatmanın kırkıncı gününde Hz. Osman’ı öldürmek için harekete geçtiler.

Muhammed b. Ebû Bekir, on üç kişiyle birlikte Hz. Osman’ın komşusu Amr b. Hazm’ın evinden atlayarak Hz. Osman’ın yanına girmiş ve onu öldürmüşlerdi. Asiler Hz.
Osman’ın Baki Kabristanı’na defnedilmesine izin vermediği için Hz. Osman Huşşü Kevkeb adı verilen ve çöplük olarak kullanılan bölgeye ancak üç gün sonra defnedilmişti. 175 Hz. Osman 18 Zilhicce 35/17 Haziran 656 tarihinde Cuma günü öldürüldü.

Hz. Osman’ın vefatının ardından Müslümanlar tarihte ilk defa Cemel Savaşı adı verilen bir savaşta karşı karşıya gel mişlerdi. Bu savaşın bir tarafında Hz. Ali diğer tarafında ise Hz. Âişe, Talha ve Zübeyr bulunmaktaydı. Sonuç olarak bu iki grubun arasında bir savaş meydana gelmiş ve Hz. Ali ta rafı bu savaştan galip ayılmıştı. Hz. Âişe 17 Ramazan 58/14 Temmuz 678 tarihinde Salı gününün gecesinde vefat etmiş olup vefat ettiğinde altmışaltı yaşındaydı.

Hz. Äişe, insanlar vitir namazını kıldıktan sonra vefat etti ve öldüğü gece defnedilmesini vasiyet ettiği için hemen o gece Bakî Mezarlığı’na defnedildi. İnsanlar yığınlar halinde gelip toplandılar. O geceden daha kalabalık bir geceye şahit olunmamıştı. Mezarlık hurma dallarıyla yapılan ve zeytinyağıyla tutuşturulan meşalelerle aydınlatılmıştı. O yıl Medine valisi Mervân umre yaptığı için kendisinin vekili olan Ebû Hüreyre cenaze namazını kıldırmıştı.

Ümmehâtü’l Mü’minin – Müminlerin Anneleri

Benzer Konular:

• Hz. Âişe hayatı Kısaca
• Hz. Aişe (r.anha) kimdir kısaca hayatı
• Müminlerin annesi Hz. Aişe kimdir kısaca hayatı
• Aişe isminin anlamı ve hikayesi
• Hz. Zekeriyya Ve Hayırlı Zürriyet için Duası
• Tümünü görüntüle.