Paylaş
Hanefi Mezhebine Göre Zekat ve Sadaka Kimlere Verilir
Question
ZEKAT SADAKA KİMLERE VERİLİR KİMLERE VERİLMEZ
S.1. Zekât kimlere verilir?
C.1. Kendilerine zekât verilecek olan kimseler, Allah (c.c.) in şu ayette zikrettiği kişilerdir.
«Sadakalar (zekâtlar) Allah (c.c.) tan bir farz olarak ancak yoksullara, düşkünlere, (zekât toplayan) memurlara, gönülleri (Islâm’a) isındırılacak olanlara, (hürriyetlerini satın almaya çalışan) kölelere, borçlulara, Allah (c.c.) yolunda çalışıp cihad edenlere, yolcuya mahsustur. Allah (c.c.) pekiyi bilendir, hikmet sahibidir (Tevbe. 60).
Ancak gönülleri (İslâm ‘a) isındırılacak olanlara zekât verme hük mũ sonradan (Ömer <r.a» döneminde) kaldırılmıştır. Çünkü Allah (cc) Islâm’ı kuvvetlendirip aziz kılmış ve onlara ihtiyaç bırakmamıştır.
S.2. Bu sınıfların tanımı nedir?
C.2. Fakir. Nisap miktarına ulaşamayacak miktarda az mala sahip bulunan kimsedir.
Miskin. Hiç bir şeye sahip olmayan kişidir.
Zekât toplama memuru; yaptığı iş kadarıyla kendisine zekât verilir. Allah yolunda savaşanlar. Fakir olup savaşa katılamayan mücahitlerdir.
Mukâtep köleye, kölelikten kurtulması için yardım edilir. Borçlu. Borcu olup ödeyemeyen kişidir.
Yolcu. Malından uzakta kalıp elinde bir şey bulunmayan kimdir. Zekat bunlara verilir.
S.3. Bunlardan hangisini takdim etmek gerekir?
C.3, Zekâtını verecek olan kimse bunların hepsine zekât verebileceği gibi bunlardan sadece birine de verebilir.
S.4. Zimmiye zekât verilebilir mi?
C.4. Hayır, zimmiye zekât vermek caiz değildir.
S.5. Zekât kimlere veya nerelere verilmez?
C.5. Zekâtla cami yapılmaz, ölü kefenlenmez, köle alıp azat edilmez, zengine, zekât veren kişi babasına dedelerine veremez, aynı şekilde çocuklarına torunlarına da veremez. Erkek eşine, Ebu Hanife’ye göre, kadın kocasına veremez, Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre, verebilir. Kölesine, zenginin köle ve küçük çocuğuna, Haşimi oğullarına (Seyitler) ve bunların kölelerine zekát verilmez. Bunlar, All, Abbas, Cafer, Akil ve Haris bin Abdulmutalib’in oğullarıdır. Ebu Hanife ve Muhammed’e göre, fakir zannettiği birisine zekât verdikten sonra zengin veya haşimi veya kâfir olduğu anlaşılırsa yahut karanlıkta verdiği fakir babası veya çocuğu çıkarsa zekâtını ödemiş olur, ancak Ebu Yusuf’a göre, iade eder. Fakat yanlışlıkla kölesine veya mükâtebine verirse, yeniden zekât vermesi gerekir. Zekât herhangi bir mal türünden nisaba malik olan kimseye verilmez, ancak mali nisaptan az ise, sağlıklı ve çalışıyor olsa bile verilebilir.
S.6. Zekât bir yerden başka bir yere nakledilebilir mi?
C.6. Zekâtı başka bir beldeye nakletmek mekruhtur. Ancak kişi kendi akrabasına veya bulunduğu beldedeki insanlardan daha muhtaç kimselere götürüp verecekse, kerahet kalkar.
Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Zekat sekiz sınıf insana verilir. Bu sekiz sınıf; yoksul, düşkün, zekat memurları, kalbi İslam’a ısındırılanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda savaşanlar, yolculardır.
Kalbi İslam’a ısındırılanlar Hz. Ömer zamanında kaldırılmıştır.
Zekat; camiye, okula, hastaneye verilmez. Bizzat fakirin kendisine teslim edilmek zorundadır.
Zekâtı bir yerden başka bir yere nakletmek caiz değildir. Fakat kişinin uzaktaki akrabası var ise veya uzakta daha muhtaç kimseler var ise kerahat ortadan kalkmaktadır.
Hanefi mezhebine göre zekat ve sadaka, belirli kurallar çerçevesinde belirli kimselere verilmesi gereken bir ibadettir. İşte bu konuda dikkat edilmesi gerekenler:
1. Zekat Kimlere Verilir?
Hanefi mezhebine göre zekat, mali durumu yetersiz olan ve aşağıdaki özelliklere sahip kişilere verilebilir:
Zekat Alacak Kişiler:
Fakirler (Fukara): Temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar maddi durumu kötü olan kişilerdir.
Miskinler: Çalışamayacak durumda olan ve maddi yetersizlik çeken kimselerdir.
Zekat Görevlileri (Amil): Zekat toplama ve dağıtma işinde çalışanlar. Zekat dağıtımında görevli kişiler de zekat alabilir.
Kalbini İslam’a ısındırmak İstenenler (Muallafat-ı Kulub): İslam’a yeni girmiş ve imanlarını güçlendirmeleri gereken kimseler. Zekat, onların kalplerini İslam’a yakınlaştırmaya yönelik verilebilir.
Borçlular (Gharimin): Borçları nedeniyle maddi sıkıntı içinde olan ve borçlarını ödemekte zorlanan kimseler.
Yolcular (Sabeel): Yolda kalmış, seyahatte olan ancak maddi imkansızlıklar nedeniyle yardımcı olmaya muhtaç kimseler.
Çocuklar ve Ebeveynlerin Bakımına Muhtaç Olanlar: Ebeveynlerinin maddi imkansızlıkları nedeniyle bakımı ve eğitimi için ihtiyaç duyanlar.
Zekat verilmeden önce, bu kişilerin zengin olup olmadıkları, yani nisap miktarını geçip geçmedikleri kontrol edilmelidir.
2. Sadaka Kimlere Verilir?
Sadaka, zekattan daha geniş bir kavramdır ve zorunlu bir ibadet değildir. Sadaka, genellikle Allah rızası için gönüllü olarak verilen bir yardım olup, zekat dışında da birçok kişiye verilebilir. Sadaka, şu kimselere verilebilir:
Fakir ve Miskinler: Zekat gibi, sadaka da fakirlere ve miskinlere verilebilir.
Hayır İşleri İçin Kullanılacak: Eğitim, sağlık, barınma gibi hizmetlerde kullanılmak üzere, toplumun genel yararı için verilebilir.
Dini Yükümlülükler ve Eğitim İçin: Dinî hizmetlerde çalışanlara, eğitim kurumlarına veya dini eserlerin yayılmasına destek olan kimselere de sadaka verilebilir.
Sadaka, belirli şartlar ve kategorilerle sınırlı olmadığı için, her durumda kişisel veya toplumsal yarar sağlamak amacıyla verilebilir. Zekatın aksine, sadaka daha geniş bir çerçeveye sahiptir.
Özetle:
Zekat: Belirli 8 gruba verilmesi gereken zorunlu bir ibadettir (fakir, miskin, borçlu, yolcu vb.).
Sadaka: Gönüllü bir yardım olup, daha geniş bir alanda verilebilir ve daha çok ihtiyaç sahibine ulaşabilir.
Her iki yardım türü de, maddi imkansızlık çeken insanlara yardımcı olmak için önemli bir araçtır ve hem bireysel hem de toplumsal dayanışmanın güçlenmesine katkı sağlar.