TEDBİR

S.1. Tedbir nedir?

C.1. Tedbir sözlükte, Dabbere’nin masdarı olup, bakma, akıbetinidüşünme demektir.

Istılahta, Kişinin kendisinden sonra tahakkuk edecek olan bir azat etmedir. Yani malikin kölesinin hürriyetini kendisinin ölümü şartına bağlamasıdır.

S.2. Tedbirin hükmü nedir?

C.2. Efendi kölesine ben öldüğüm zaman sen hürsün veya sen mu debbersin yahut ben seni müdebber yaptım dediğinde köle müdebber olur, satılması ve hibe edilmesi caiz değildir.

Efendi, müdebber köleyi çalıştırabildiği gibi ücretle başkasına da verebilir.

Eğer müdebber cariye ise cinsi münasebette bulunabileceği gibi kendisiyle evlenebilir. Efendisi öldüğünde müdebber, käfi geldiği takdirde, malin üçte birinden azat olur, eğer müdebbirden başka malı yoksa köle kıymetinin üçte ikisini çalışarak öder.

Efendisi borçlu ise, çalışıp bütün kıymetini alacaklılara ödemek mecburiyetindedir.

Müdebbire cariyenin doğan çocuğu da müdebbirdir.

Ben bu hastalığından veya bu seferimde yahut falan hastalıktan ölür sem sen hürsün gibi, kölesinin müdebber sayılmasını bir sıfata bağlarsa normal ölümüyle müdebber olmaz ve satılması caizdir. Fakat efendisi zikrettiği sıfat üzere ölürse, müdebber köle gibi azat olur.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları