Share
Hanefi Mezhebine Göre Efendisinden Kaçan Köle
Question
İBAK (EFENDİSİNDEN KAÇAN KÖLE)
S.1. İbak nedir?
C1. Ibak, Ebeke fiilinin mastarı olup kaçma demektir. Abık. Kaçan kişi anlamına gelir ve efendisinden kaçan köleye kullanılır.
S.2. Abıkın hükmü nedir?
C.2. Kaçan köleyi, üç günlük ve daha fazla bir mesafeden tutup getiren kişiye, kırk dirhem ücret verilir. Eğer daha az bir mesafeden çevirirse ona göre hesaplayarak ücret alır. Eğer geri getirilen kölenin kıymeti kırk dirhemden daha azsa, getirene kölenin değerinden bir dirhem eksik verilir.
Kole getirenin elinden kaçarsa, getiren hiç bir hak iddia edemez. Köleyi geri getiren, ilk önce efendisine teslim etmek üzere götürdügüne dair şahit edinmesi gerekir.
Eger kaçan köle birisinin yanında rehin ise, geri getirmenin ücreti alacaklıya aittir.
Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları
Answer ( 1 )
Şafiî mezhebine göre müsabaka (yarışma) ve münazara (tartışma, fikir alışverişi) konularına bakalım:
1. Müsabaka (Yarışma)
Şafiî mezhebi, yarışmalar konusunda genel olarak şu esaslara dayanır:
Caiz Olan Yarışmalar: Hadislerde geçen bazı yarışma türleri özellikle teşvik edilmiştir. Şafiî fıkhına göre şu tür yarışmalar caiz ve hatta müstehap kabul edilir:
At ve deve yarışları: Cihad ve savunma amaçlarına hizmet ettiğinden dolayı caizdir.
Okçuluk ve mızrak atma yarışmaları: Savaş hazırlığı kapsamında olduğu için teşvik edilmiştir.
İlmi yarışmalar: Kur’an ve hadis ezberleme yarışmaları gibi faydalı ilimlerin öğrenilmesini teşvik eden müsabakalar caizdir.
Caiz Olmayan Yarışmalar:
Kumar içerikli yarışmalar (bahis konulması durumu).
Şansa dayalı veya haram içerikli yarışmalar.
Bahisli Yarışmalar: Şafiî mezhebinde, yukarıda belirtilen caiz yarışmalarda bahis konulması (ödülün yarışmacılar tarafından ortaya konulması) genellikle mekruh veya haram kabul edilir. Ancak, ödülün üçüncü bir kişi veya devlet tarafından verilmesi durumunda caiz görülebilir.
2. Münazara (Fikir Tartışması)
Şafiî mezhebine göre münazara, özellikle dini ilimlerin öğrenilmesi ve hakikatin ortaya çıkması amacıyla yapıldığında teşvik edilen bir faaliyettir. Ancak münazaranın belli adaba uygun olması gerekir:
Münazaranın Şartları:
Hakkı ortaya çıkarmak amacıyla yapılmalı, nefsani tartışmalara ve üstünlük kurmaya dönüşmemelidir.
Güzel ahlak çerçevesinde olmalı, hakaret, küçümseme, öfke gibi unsurlar içermemelidir.
Delillere dayanmalı, şahsi görüşlerden çok Kur’an ve sünnet ışığında yapılmalıdır.
Hakka teslim olma erdemi bulunmalı, eğer karşı taraf haklıysa bunu kabul etmekten çekinilmemelidir.
Caiz Olmayan Münazaralar:
Fitne ve düşmanlık çıkarmaya yönelik tartışmalar.
Bireysel kibir ve üstünlük elde etme amacı güden tartışmalar.
Batıl fikirleri yaymak için yapılan münazaralar.
Şafiî mezhebinde ilmi münazara, ilmin gelişmesi ve hakikatin ortaya çıkması için önemli görülmüş ve özellikle Ebu İshak eş-Şîrâzî gibi Şafiî fakihleri tarafından teşvik edilmiştir.
Sonuç
Şafiî mezhebine göre müsabaka ve münazara, niyet ve kurallarına göre hüküm alır:
Faydalı ve helal olan yarışmalar caizdir, özellikle cihad ve ilimle ilgili olanlar teşvik edilmiştir.
Bahisli yarışmalar sakıncalıdır, ancak belirli şartlarla caiz olabilir.
İlmi münazaralar teşvik edilir, ancak adaba uygun olmalıdır.
Kavgaya, fitneye ve nefsani üstünlük iddiasına dayalı tartışmalar caiz görülmez.
Daha detaylı bilgi isterseniz sorularınızı sorabilirsiniz!