Fahreddin Razi Kimdir ?

SORU: Tefsir âlimi Fahreddin Râzi’den başka Râzi lakabı ile bilinen kimseler var mıdır?

CEVAP: Râzi lakabı Rey şehrine mensup olanlara verilen bir lakaptır. Bu şehir pek çok şehir ve beldenin merkezi olup ana şehirlerden biridir ve meşhurdur. Rey kentinin meyveleri ve iyilikleri boldur. Kazvin ile Rey arasında 27 fersah uzaklık vardır.

Arab ve İslâm dünyasının pek çok ileri gelen siması bu şehirden olmakla bilinir. Bu büyük şehirden olmakla da hepsi Râzi lakabı ile anılırlar.

Bunlardan birisi akla ve nakle dayanan ilim ve bilimlerde zamanının bir tanesi, çağında dünyanın bilim önderi olan Ebû Abdillah Fahr’ud-Din Muhammed b. Amr b. Hasan b. Hüseyin et-Teymi el Bekri er Râzi’dir.

Fahruddin Râzi Kureyş’ten olup aslı Taberistan’dandır. Rey’de doğmuş, kendisine “Hatib-i Rey’in oğlu” denmiştir.

Râzi Havarizm, Mâveraünnehir ve Horasan’a yolculuk yapmıştır.

Râzi, mükemmel derecede Arabça ve Farsça bilirdi, ayrıca iyi bir şair ve vaiz idi. Aynı zamanda Şafii mezhebinin irili ufaklı 200 kadar yazdığı eseri ile meşhur âlimlerindendir. Sekiz büyük cilt halindeki Me-fâtih-i Gayb isimli muazzam tefsiri bunlardan biridir. Şerh-u Esmâ’il Husnâ, Esrar’ut Tevhid, Maarri’nin Sıkî-uz-Zend şerhi, Nihayet’ul İcaz fi Dirâyt’il İ’câz ve Menakıb’ul İmam-ı Şafii diğer eserlerinden bazılarıdır.

Aşağıdaki şiirler onundur:

Ey mahlukatın Allah’ı! Sana dönük yüzüm, sana kalbim açık Hep sanadır dualarım; gizli ve açık

Sensin her sıkıntımda imdadıma yetişen

Sensin dünyada sığınağım, sensin eyleyen kabrimi gülsen.

Elde etmek istiyorsan açılsın tam olarak saadet kapılan Zikrinden ayrılma tek Allah’ın; O’dur var eden tüm yapıları

Evreni baştan sona tedbir ile yönetir, Yaptıklarında doğruyu, normali ve adaleti gözetir.

Zâtında yarattıklarına benzemekten uzaktır ve beridir. Ya rabbi yardım et dinine şarktan garba desem yeridir.

Allah’ın fazl ı büyüktür, hem kendisi yüce

O’dur yol gösteren, said ve şaki eden; kim sahiptir böyle bir güce?

Fahreddin Râzi padişahlar katında saygınlığı olan bir âlim idi. Aynı zamanda servet sahibi bir kimse idi. Herat kentinde hicretin 606 yılında vefat etmiştir.

Aşağıdaki kimseler de Rey şehrine nisbet edilerek “Râzi” unvanı ile tanınanlardandır:

1. Ebubekir Muhammed b. Zekeriyya er-Râzi.

Feylesof olan bu zât kaleme alınmış birçok kitabın sahibidir. Tıp-la ilgili Mensuri isimli kitap bunlardan biridir. Bu eser Künnâşe adıyla meşhurdur.

Bu zât, hicri 311 yılında Bağdat’tan döndükten sonra Rey’de vefat etmiştir.

2. Zeynuddin Muhammed b. Ebi Bekr b. Abd’il Kadir b. Abd’il Muhsin er-Râzi el-Hanefî.

Bu zâtın aslı Rey’dendir. Güvenilir bir kimsedir. Tefsir, fıkıh, lügat ve va’z konusunda eserleri vardır:

a. Zeheb’ul İbriz fi Tefsir’il Kiîab’il Aziz (Tefsir)

b. Muhtâr’us-Sıhâh (Lügat)

c. Şerhu Makamat’il Haririyye, Es’ile ve Ecvibe min Garâib-i Ay’it-Tenzil ve Hadâik’ul Hakaik (Vaaz)

Mısır ve Şam’ı ziyaret etmiş H. 660 yılında Konya’da vefat etmiştir.

3. Ebû Hatim Muhammed b. İdris b. Münzir b. Dâvud b. Mihran el-Hazali er-Râzi.

Buharı ve Müslim’in akranlarından olan bu zât hadiste hafız derecesindedir.

Rey’de doğmuş olduğu için oraya nisbetle Râzi denmiştir. Irak, Şâm, Mısır ve Rûm beldelerini dolaşmıştır.

Tabakât’uî’Tâbiin ve Zinet isimli kitaplar onundur. H. 227 yılında Bağdat’ta vefat etmiştir.

4. Ebû Ca’fer Muhammed b. İbrahim b. Muhammed b. Abd’il Aziz er-Râzi el-Hanefî.

Bu zât Musul’da Hanefîlerin şeyhi ve hocasıdır. Aslı Rey’den olup Erbil kentine gidip gelirdi.

Kitab’ul Feraîz, Kiîab’ul Fıkh, Kitab’ul-Nuri Fi Muhtasar’il Kentleri isimli eserlerin sahibi olan bu zât meşhurdur. Ayrıca İbn Ham-dun’un Tezkire isimli eseri tipinde bir eserin de sahibidir.

H. 615 yılında Musul’da vefat etmiştir.

5. Ebu Zür’a Ahmed b. Hüseyin b. Ali b. İbrahim b. Hakem b. Ab-dillah el-Hâfrz er-Râzi.

H. 347 yılında Şam’a gelmiş orada hadis öğrenmiş, kendisinden de pek çok kimse hadis rivayet etmiştir.

Bu zât, 375 yılında Mekke yolunda kaybolmuştur.

6. Muhammed b. Abdillah b. Ca’fer b. Abdillah b. Cüneyd Ebü’l Hasen er-Râzi

Kendi memleketinde ve başka yerlerde hadis dinlemiş, Şam’da (bir süre) kalarak kitap yazmıştır. Güvenilir, hafızası güçlü ve çok hadis rivayet ederdi.

H. 347 yılında vefat etmiştir.

Bu zât, hadis hafızı Temmam b. Muhammed’in babasıdır.

Temmam Şam’da doğmuş, orada babasından ve pek çok kimseden hadis dinlemiştir. Kendisinden de başkaları hadis rivayet etmiştir. Hadis ve hadis ricali hususunda iyi bir bilgin olan Temmam, güvenilir bir kimse olup hafızası güçlü idi. H. 414 yılında vefat etmiştir.

7. Ebû Said İsmail b. Ali b. Hasan b. Muhammed b. Zencüye er-Râzi.

“(Hadis) hafızı emman” olarak bilinirdi. Çok dolaşan ve çok hadis rivayet eden biri idi. Mutezile mezhebinden olan Ebû Said, dört bin hocadan hadis rivayet etmiş, pek çok kitap yazmıştır.

Dindar ve takva ehli olan Ebû Said, hiç evlenmemiştir. H. 445 yı- Şaban ayının 24. günü vefat etmiştir.

8. Abdurrahman b. Muhammed b. İdris Ebû Muhammed b. Ebi Hâtem er-Râzi.

Bu zât hadis hafızlarından biridir. Rivayetçilerin tenkidi konusunda Cerh ve Ta’dil isimi kitabın sahibidir. Bu eser, konusunda pek faydalıdır.

Abdurrahman ilim ve hadis uğrunda yolculuklar yapmış; Mısır’da, Irak’ta, Şam’da pek çok kimseden hadis dinlemiş, kendisinden de pek çok kimse hadis rivayet etmiştir.

Fıkıh, tarih konusunda, sahabenin ve ilim adamlarının ihtilafları hakkında meşhur kitaplar yazmıştır.

H. 240 yılında doğmuş ve 327 yılında vefat etmiştir.

9. Muhammed b. Ömer b. Hişam Ebubekir er-Razi.

Kumâtri lakabı ile meşhur olan bu zât, hadis hafızıdır. Başkalarından hadis dinlemiş, kendisinden hadis rivayet edilmiş ve hadisleri toplamıştır.

Merv şehrine yerleşmiş ve orada H. 290 yılında vefat etmiştir.

Burada bildirdiğimiz kimseler Rey şehrine nisbet edilir ve Râzi denilir. Râzi denilen daha pek çok kimse vardır.

Benzer Konular:

• Fahreddin Razi Kimdir
• Fahreddin Razi Kimdir
• Avret Nedir? Karşı Cinslerin Birbirine Bakabileceği Avret Sınırları Nelerdir?
• Lian nedir? Lian hakkında dini hükümler
• İslam’da Büyü-Sihir Öğrenmenin ve Yapmanın Hükmü Nedir?
• Tümünü görüntüle.