Paylaş
Eş’ariyye mezhebinin yayıldığı coğrafya
Question
Eş’arilik mezhebi nerede yayıldı
eş’ari mezhebi İslam dünyasının merkezi sayılan Irak’ta ortaya çıkmış ve zamanla dışına taşmıştır özellikle Bağdat’ta hanbelilerin gösterdiği tepkilere maruz kalmış bu arada Selçukluların ilk kuruluş döneminde mutezile ile mücadele etmek zorunda kalmış ise d&s bünyesinde yetiş en güçlü alimler sayesinde bu sıkıntılar atlatılır hak mezhebin yayılması sürdürülmüştür
Doğuşunu takiben hemen her asırda hanefilerin itikadi mezhebi olan maturidiye ile at başı giden mezhep daha çok malikilerin tamamı ve şafiilerin büyük ekseriyeti tarafından kabul edilmiştir zamanımızda Ortadoğu’da özellikle Irak Suriye Mısır Kuzey Afrika ve orta Afrika’da belirgin bir aşağı hakimiyeti mevcuttur
bu arada Arap dünyasında mağduriyetinin yeteri derecede tanınmaması ondan dolayı özellikle bütün Sünni Müslümanların aşağı olduğu şeklinde hatalı bir kanaat oluşmuştur
günümüz Sünni İslam dünyasında maturidiye dışında yaygın Sünni mezhebin başında olduğu söylenebilir
Benzeri konular:
Answer ( 1 )
Eş’ariyye mezhebi, İslam’ın ilk asırlarında ortaya çıkan kelami bir ekoldür ve özellikle Sünni İslam düşüncesinin temel akımlarından biridir. Eş’arilik, İmam Eş’ari (873-935) tarafından kurulan bir kelamî ekol olup, genellikle Akıl ve nakil arasında bir denge kurma çabasıyla tanınır. Bu mezhep, özellikle Mutezile mezhebinin akılcı görüşlerine karşı geliştirilmiş ve Mutezile’nin katı rasyonalist bakış açılarına tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Eş’ariyye mezhebi, zamanla geniş bir coğrafyada yayıldı ve en güçlü biçimde özellikle aşağıdaki bölgelerde etkin oldu:
1. Orta Doğu ve Kuzey Afrika:
Bağdat (Irak) ve çevresi: Eş’arilik, İslam’ın merkezi kabul edilen Bağdat’ta büyük bir etki alanı bulmuştur. Eş’ari, Bağdat’ta yetişmiş ve orada eserlerini yazmıştır. Bu bölge, Eş’ariyye mezhebinin doğduğu ve yayıldığı en önemli merkezlerden biridir.
Suriye ve Mısır: Eş’arilik, özellikle Abbâsîler döneminde Mısır ve Suriye’de yayılmaya başlamıştır. Mısır’da, özellikle el-Ezher Üniversitesi’nde Eş’ari kelamı önemli bir öğretidir.
Tunus ve Cezayir: Kuzey Afrika’da, özellikle İslam’ın erken dönemlerinden itibaren Eş’ariyye mezhebi geniş bir yer bulmuş ve Sünni inancının temel yapı taşlarından biri haline gelmiştir.
2. Anadolu ve Selçuklu Coğrafyası:
Anadolu, özellikle Selçuklular ve sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenliğinde Eş’ari düşüncesi büyük bir yer edinmiştir. Selçuklu döneminde Eş’ari kelamı, çeşitli alimler ve düşünürler tarafından benimsenmiş ve Anadolu’da geniş bir etki alanı oluşturmuştur. Osmanlı İmparatorluğu’nda da Eş’ariyye mezhebi, başta dini eğitim kurumları ve medreselerde olmak üzere yaygın bir şekilde öğretilmiştir.
3. İran (Pers) Coğrafyası:
Eş’ariyye mezhebi, özellikle Safevîler dönemiyle birlikte İran’da da bir dereceye kadar etkili olmuştur. Safevîler, Şii İslam’ı resmi mezhep olarak kabul etmelerine rağmen, Eş’ariyye’nin bazı öğretilerini kabul etmişlerdir.
Ancak İran’da Şii inancının baskın olmasından dolayı Eş’ariyye’nin etkisi, diğer bölgelere göre daha sınırlı kalmıştır.
4. Endülüs (İspanya) ve Batı İslam Dünyası:
Endülüs’te de Eş’ariyye’nin etkisi mevcuttur, ancak burada özellikle Muvahhidler ve Emevîler dönemi farklı kelami ekoller ve düşünce akımları ile çeşitlenmiştir. Yine de Eş’ari düşüncesi Endülüs’te bazı alimler ve düşünürler tarafından benimsenmiştir.
5. Hindistan ve Güneydoğu Asya:
Hindistan’da özellikle Delhi Sultanlığı ve daha sonra Müslüman egemenlikleri döneminde Eş’ariyye, Hindistan’da önemli bir kelami okul haline gelmiştir. Burada, İslam’ın temel inançlarını öğreten medreselerde Eş’ari kelamı yaygın olarak öğretilmiştir.
Endonezya ve Malezya gibi Güneydoğu Asya ülkelerinde de, Eş’ariyye mezhebi Sünni İslam’ın baskın mezhebi olarak yaygın bir şekilde benimsenmiştir.
Sonuç:
Eş’ariyye mezhebi, özellikle Sünni İslam’ın merkezi bölgeleri olan Orta Doğu, Kuzey Afrika, Anadolu ve Hindistan gibi geniş bir coğrafyada etkili olmuştur. Bu mezhep, hem klasik İslam düşüncesiyle uyumlu hem de Akıl-Nakil dengesi gibi meselelerde ılımlı bir yaklaşım sergileyerek geniş bir kabul görmüştür.