CİNSEL EĞITIM

(Ergenlik döneminde cinsel eğitim nasıl olmalı)

İnsan gelişiminde ilk cinsel dürtüler erken çocukluk döneminden itibaren görülmektedir. Buna karşın bilinçli cinsel tercihler, ancak ergenlik dönemi ile beraber şekillenir. Bu dönemde çocukluktan erişkinliğe değişim söz konusudur. Değişim en fazla üreme sisteminde meydana gelmekte, hormonal cinsel olgunlaşma başlamakta ve vücutta bu hormonal etkilerle erişkin cinsel kimlik kazanılmaktadır. Üreme organlarının ve hormonlann aktifleşmesi sadece bedensel olgunlaşmayı değil, kadına ve erkeğe özgü ruhsal olgunlaşmar da uyarmaktadır. Genç kızın bedensel değişimleri, kendi bedenindeki bu değişimlere odaklanması, karşı cinse duyulan ilgi, artan cinsel ihtiyaçlar, toplum ve aile baskısı, dini kaygılar, yetersiz ve kulaktan kulağa aktarılan genellemeler, cinsel tatmin arayışları, bu arayışla beraber artan cinsel sorunlar, sağlıklı bir cinsel eğitimi bu dönemde ergenler için hayati kılmaktadır.

Ergenlik Döneminde Cinsel Eğitim

Cinsel tatmin insanın temel ihtiyaçlanndandır. Yeme, içme, nefes alma nasıl ki bizi yaşama bağlayan organik aktivitelerimiz ise cinsel tatmin de bizi yaşama bağlayan belki de en önemli bağdır. Aralarında bir bir fark varsa bu da cinselliğin yalnız bedensel değil, ruhsal sağlık yönü de olması ve bu nedenle diğerlerinden daha da önemli olmasıdır. Bilinmesi gereken en önemli kural; cinsel eğitimin kişisel olması gerektiğidir. Cinselliği yeni yeni keşfeden ergenlere bedensel değişimleri, cinsel gelişimleri ve sorunların ana hatları, hepimizin bilmesi gereken temel bilgiler okul, televizyon, dergi ve kitaplarla anlatılabilir. Fakat tam bir cinsel eğitim kişisel olmalıdır. Olması gereken, birebir, ergenin kafasındaki soru ve sorunları aydınlatıa, süregelen bir eğitimdir ve bunun da yeri ailedir. Anne ve babalar büyüyen çocuklarının yaşayacağı cinsel değişimin ve uyaruşın ne zaman ortaya çıkacağını gözlemek ve sonraki yıllar boyunca onlarla uygun bir diyalog kurmak zorundadırlar. Doğru olan annelerin kız çocukları ile babaların erkek çocukları ile sıcak; ayıp-günah örrüsünden arınmış, dengeli, ebcveynden ergene doğru ihtiyaç duyulduğunda sürekli bilgi akışı sağlayan bir ilişki kurmalandır. Böyle bir konumda olabilmek için de öncelikle ergenlik dönemindeki cinsel gelişim ve sorunları ile ilgili bilgi sahibi olmak gerekir. Her şeyden çok sevdiğiniz çocuğunuzun, en önemli soru ve sorunlannda mahremiyet, ayıp ve utanma duyguları ile onu yalnız bırakmaya, ya da onun utanma duygusunu hiçe sayan bir pervasızlıkla ona bir şeyler enjekte etmek isterken gururunu kırmaya gönlünüz razı olabilir mi?
Ellbette hayır. Öyleyse ilk kural, ebeveynlerin kendilerini cinsel eğitim konusunda yetiştirmeleridir, ihtiyacı olan konularda ona yardımcı olabilmek için tabulardan arınmak, müdaheleci olmadan ve çocuğun kişisel mahremiyet sınınna asla sokulmadan onu bilgilendirebilmektir.

Ergenlik konusunda ona ilk önce birkaç yıl içinde yaşayacağı bedensel ve ruh değişimleri tatlı bir dille anlatmak gerekir. Dinlemek ve cevap vermek konusunda sabır şarttır.

Ergen genç kızın yaşayacağı bedensel değişimin ana hatları nedir?

Üreme sisteminin etkin bir şekilde çalışmaya başlaması ile hormonal etkiler belir_ ginleşir, çevresel ve psikososyal faktörlerin de eklenmesiyle genç kız, kadına özgü jinekoid beden yapısını birkaç yıl içinde kazanır.

Ortalama 8-9 yaşlarında ergenliğe özgü bedensel gelişim ve değişim başlıyor ve 17-18 yaşlannda bu dönem tamamlanıyor.
Ergenlikteki bedensel değişimleri kısaca özetleyelim:

9-12 yaş arasında kızlarda ilk ortaya çıkan değişim göğüslerin büyümeye başlamasıdır.
Meme gelişimi ile beraber ya da hemen sonrasmda boyda hızlı bir uzama ve kilo artışı görülür.
Meme gelişimi, boy uzaması devam ederken, koltuk altı ve kasık içi kıllanmaları ortaya çıkar.

Ülkemizde ilk adetin görüldüğü yaş, ortalama 11-12. İlk adet yaşı, coğrafi bölgeye, iklim şartlarına, yazılı ve görsel medya telkinlerine, sosyoekonomik koşullara ve daha birçok çevresel faktöre göre değişebilir

Bedende anne karnında iken başlayan değişim ve gelişim doğduktan sonra yaşarken de aralıksız devam etmektedir. Ilk adet kanaması da bir kadın için, bu sürekli değişimde yalnızca bir duraktır. Birçok genç kız için ilk adet kanaması travmatik bir değişim olsa da, eğer adetten önce ergen genç kız bu konuda yeteri kadar bilgilendirilirse, olayın sağlık yönü konusunda aydınlatılırsa yaşayacağı muhtemel stres de o ölçüde asgariye indirgenir. Kız çocuğun beden yapısı ergenlikle beraber jinekoid görünüm kazanır. Omuz başları ve kalça çıkmaları yuvarlaklaşır, kalça çevresinde yağ birikimi artar, cilt alanda biriken yağ, kadına özgü yumuşak cildin kazanılmasını sağlar, meme gelişinıi ve boy uzaması devam eder. Ortalama 9 yaşında ergenliğe adım atılır ve yukanda saydığımız değişimler birbiri içine girmiş halde devam ederek, çevresel ve toplumsal etkilerin katılımıyla 8-9 yıl içerisinde genç kıza olgun kadın biyolojisini ve sonuçta cinsel kimliğini kazandım.

Kız çocuklannda bu hızlı bedensel gelişim, yani “serpilme” erkek çocuklarından yaklaşık 1-2 yıl erken başlar. Bu nedenle aynı yaştaki erkek çocuklanna göre kız çocukları daha uzun boylu ve gelişmiş görünürler. Yine de ergenlik dönemi kız ve erkek çocuklannda aynı süre içinde tamamlanır. Bu bedensel hızlı gelişime psikolojik ve mental (zihinsel) değişim de eşlik etmektedir. Bu büyük değişim döneminde ailelere çok önemli sorumlululdar düşüyor. Bir ergenin bakımı ve idaresi, bir çocuğunkinden daha zor ve sabır isteyen bir iştir. Öbür yandan, her ne kadar onlar reddetse de ergenler, çocuklardan daha fazla ailelerinin desteğine ve yardımına ihtiyaç duyar. Aradaki fark, ergenler bu ihtiyaçlarını kolay kolay dile getirmez ve ailelerinden ihtiyaçlannı fark etmelerini bekler. Onların bedensel ve ruhsal açıdan sağlıklı birer yetişkin olnıalan için, ailelerin bu dönemde ergen psikolojisi konusunda bilinçli ve hassas olmaları gerekiyor. Her şeyden önce karşımızda, dizimizin dibinde oturup bütün gününü bizimle geçirmek isteyen çocuğun olmadığını kabul etmeliyiz. O çocuk gerilerde kaldı ve artık yeni bir dünyayı; kendi bedenini ve kişiliğini keşfeden, tamamen ilgisini kendisine yöneltmiş, yalnız kalmaya ihtiyaç duyan, arkadaşları ile daha çok vakit geçirmek isteyen, aynanın karşısında daha fazla kalan bir ergenle konuştuğumuzu bilmemiz gerekiyor. Çocukken hayran olduğu annebabasını artık eleştirmeye başlamasını, çocukluk kahramanlarını zaman zaman düşman bile ilan edebileceğini hatırlamamız gerekiyor. Onun, karşı cinse karşı giderek artan bir ilgi duyacağını, cinsel tatmin ihtiyacının ergenlikle beraber zirveye çıkacağını, mastürbasyon ve cinsel ilişki konusunda merak ve korkular yaşayacağını kabul etmeliyiz. Bu olanlar normal insan gelişiminin bir parçası. Bu konuları bahsi geçtiğinde ayıp-günah diyerek geçiştirmenin gerçeği değiştirmeyeceğini bilmeliyiz. Biz ne kadar ayıp diyecek olsak da ergenlik dönemindeki çocuğumuz yine de karşı cinse, cinselliği keşfe ve cinsel tatmin yollarına ilgi duyacaktır. Ergenleri ilk cinsel deneyim, mastürbasyon, ilk adet kanaması, cinsel ilişki, cinsel yolla bulaşabilen hastalıklar ve korunma yollan konusunda bilgilendirmek kesinlikle ebeveynin görevidir ve bu konudaki ihmalin bedeli çok ağır olabilir. Öyleyse onu yargılamaktan, merak ettiği konulan geçiştirmekten, bize ihtiyaç duyduğunda onu yalnız bı rakmaktan kaçı n m alır z. Bu konularda ebeveynin de bilgisi yoksa birebir profesyonel yardım almak en doğrusudur. Daha önce de söylediğimiz gibi cinsel eğitim matematik ya da edebiyat öğretiminden farklıdır. Genel kaynaklardan (TV, gazete, kitap ..) yeterli, tatmin edici bilgiyi almak her zaman mümkün olmaz, bir ergen psikiyatrından ya da bir jinekologdan birebir yardım istemek en sağlıklı seçim olacaktır. Ona ihtiyaç duymadığı ya da herhangi. bir talepte bulunmadığı, kendisini hazır hissetrnediği bir anda cinsellik konusunda tavsiyeler ve bilgiler vermeye çalışmak da, bu konulan geçiştirmek kadar zararlıdır. Onun mah. reınlyenne say.lii d uymadığı= düşüncesini uyandırabilecek yanlış bir tavırdır. Bu iki uç ar asındakı ince dengeyi kurmak ve yıllar içinde istikrarlı bir şekilde devam ettirmek zorundayız.