Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerine göre Hayız ve Temizlik Müddeti:

Renklerde olmadığı ve kendisinden önce asgari temizlik süresi bulunmadığı takdirde görülen kan, ay başı kanı değildir.
Temizliğin asgari’ müddeti ise fakihlerin çoğunluğuna göre on beş gündür. Aynca görülecek olan bu kanın ay başı süresinin asgari müddetine ulaşması gerekir. Bunun ne kadar olduğu konusunda ise fakihler arasında farklı görüşler vardır.
Ay başı süresinden daha az veya azami süresinden daha fazla görülen kan ise istihaza kanıdır.

Hanefilerin görüşüne göre ay başı asgari süresi, geceli gündüzlü üç gündür. Bundan daha az süre ile görülen, hayız kanı değildir, bir istihaza kanıdır. Ortalama beş gün, azamisi ise geceli gündüzlü on gündür, bundan fazla devam eden kan ise istihaza kanıdır. Onların bu konudaki delili şu hadis-i şeriftir: “Ay başının bakire kız ve evlenmiş kadın için en az süresi üç gün, azamisi ise on gündür.” Bundan fazla bir süre devam eden kan, istihaza kanıdır. Çünkü şeriat ile takdir edilmiş olan süreye başka bir süre eklemek mümkün değildir.

Malikilerin görüşüne göre, ibadetlere nispetle ay başının asgari süresinin sınırı yoktur. Bunun asgari’ sınırı bir defa veya bir an içerisinde sadece bir defa çıkmasıdır. Bu şekilde kadın ay başı olmuş kabul edilir ve bunun kesilmesiyle birlikte gusleder. Orucu batıl olur ve o günü kaza eder. İddet ve istibraya nisbetle ise, bunun asgarisi bir gün veya bir günün hatın sayılacak kadar bir süresidir. Ay başının azami süresi ise kadından kadına değişir ve bu da dört türlüdür: Mübtedele, mu’tdde, hamile ve muhtalita. Mübtedee’nin azami ay başı süresi on beş gün takdir edilir, daha fazla devam eden kan, hastalık ve fesat kanı kabul edilir. Muitade nin azami süresi ise, âdetine üç gün daha eklenerek takdir edilir. Adeti daha kavi kabul edilen görüşe göre ve bir ayın yarısını geçmediği sürece, sadece bir defa ile sabit olur. Hamileye gelince, hamileliğinin başlangıcından iki ay sonrası için ay başının azami süresi, yirmi gün olarak takdir edilir. Altı ay ve sonrasında ise otuz gün takdir edilir. Muhtalita’ya gelince: Bir veya bir kaç gün kan görüp bir veya bir kaç gün te-miz olan ve bir türlü kâmil manada temizlenemeyen kadındır. Bu kadın kan gördüğü günleri birbirine ekler ve hayız halinin azami süresini (15 günü) tamamlar. Aradaki temizlik günlerini ise saymaz. Bu ay başı süresinin azamisinden fazla olan günleri istihaza kabul eder. Kan görmediği her gün -kamil bir temizlik olması ihtimaliyle gusleder. Kan gördüğü her günde hayız olur ve hayali olan kadının uzak kaldığı şeylerden uzak durur.

Şafiilerle Hanbelilerin görüşüne göre ay başının asgari süresi bir gün bir gece, yani yirmi dört saattir. Bu süre içerisinde bir pamuk koyacak olursa ay başının mu-tat süresi içerisinde pamuk lekelenecektir. Bununla birlikte devamlılık meydana gelinceye kadar bu kanın şiddetle inmesi şartı aranmaz. Buna göre, bu kan zahiren devam edebilir veya zâhiren kesilebilir. Fakat gerçekte bu kan vardır. Bu da pamuk ve benzeri bir şeyin kirlenmesi ile anlaşılır. Şayet bir gün bir geceden daha az bir süre kan görecek olursa, bu hayız kanı değil, istihaza kanıdır. Çoğunlukla görülen altı veya yedi gündür. Çünkü peygamber (a.s.) bu konuda kendisine soru soran Hamne binti Cahş’a şöyle demiştir: “Allah’ın filminde altı veya yedi gün olarak hayız olduğunu kabul et, sonra guslet ve yirmi dört gün veya gece veya yirmi üç gün ve gece namaz kıl; bu kadarı senin için yeterlidir.” Azamisi ise geceli gündüzlü on beş gündür. Bundan fazlası olduğu takdirde bu bir istihaza kanıdır.
Ay başı kanı istihaza kanından rengi, şiddeti ve pis kokusuyla ayrılır. Bu konudaki delilleri istikra (yani her hangi bir dönemdeki kadınların durumlannı incelemek)dır.

Söz konusu incelemeleri İmam Şafii (r.a.) ve başkaları kendi dönemlerinde yapmışlardır. Çünkü ne sözlük anlamı itibariyle ne de şerl bakımdan bunu sınırlayacak her hangi bir açıklama yoktur. Bu sebepten dolayı istikra ile bili-nen örfe başvurulmuştur. Bu konuda mutemet, öd ve adet olur. Tıpkı akitlerde, alışverişte bulunan kimseler arasında ele geçirme ve alışverişte bulunanların birbirinden ayrılmasının kabzda esas kabul. edilmesi gibi. Şafiilerin bu görüşünü Hz. Ali’nin şu sözü de desteklemektedir: “Ay başının asgarisi bir gün bir gecedir. On beş günden fazla ise istihazadır.” Ata”nın şu sözü de onları desteklemektedir: “Ben kadınlar arasında kimisinin on gün, kiminin de on beş gün ay başı olduklarını gördüm.”

Adet süresi ile ilgi konularımız:

• Bayanlarda adet süresi
• Şafi mezhebinde adet süresi
• Şafi mezhebine göre adet süresi kaç gündür
• Şafilerde adet süresi