İslamda Yalan Söylemek

Yalan söylemek büyük günah mıdır?

a-Yalanın Tanımı:
b-Kuran-ı Kerimde Yalan
c-Sünnet/Hadislerde Yalan
d-Yalan Söylemenin Zararları
e-Yalan söylemenin caiz olduğu yerler

a-Yalanın Tanımı:

Bir kimsenin gerçeğe aykırı olduğunu bi­le bile söylediği söz; kandırmak için söyle­nen asılsız söz anlamında kullanılan ahlakla ilgili bir terimdir.

b-Kuran-ı Kerimde Yalan

İslâmî literatürde “yalan” anlamında kul­lanılan “kezib” kavramı Kur’ân-ı Kerîm’de otuz üç âyette tekrar edilmiştir. Ayrıca pek çok âyette aynı kökten gelen fiil ve İsim kalıbında kelimeler geçmektedir. Aynı kelimeler hadislerde de sık sık kullanılmış­tır.

c-Sünnet/Hadislerde Yalan

İslâm dininin en çok önem verdiği ahlâkî erdemlerin başında doğruluk ve dürüstlük gelir[33]. Nitekim bir âyette müna­fıkların, Hz. Muhammed’in “Allah’ın rasûlü” olduğuna şehadet ettiklerini açıkladıkları haber verilerek “Allah da şahitlik eder ki münafıklar kuşkusuz yalancıdırlar” {el-Münâfıkûn 63/1) buyurulmuş; başka bir âyette de bu yalancılıkları dolayısıyla münafıkla­rın, inkârlarını açıkça ifade eden kâfirlerden bile aşağı oldukları belirtilmiştir (en-Nisâ 4/145). Dürüst ve doğru sözlü olması sebe­biyle genç yaşından itibaren dost-düşman herkesin kendisine “el-Emin” dediği Hz. Peygamber de münafıkların başlıca Özellik­lerini sıraladığı bir hadisinde ilk özellik olarak yalanı zikretmiştir (Buhârî, iman, 24; Müslim, irnan, 107).

d-Yalan Söylemenin Zararları

İslâm dini prensip olarak insanlık onuruy­la bağdaşmayan, insanın ruhsal gelişmesi­ne, toplum barışına zarar veren her türlü kötülüğü yasaklamakla birlikte, gerek âyetlerde gerekse hadislerde yalan konu­sunda oldukça ağır ifadeler kullanılmıştır. Bunun sebebi, İslâm ahlâk kültüründeki veciz ifadesiyle yalanın “bütün kötülüklerin anası” (ümmü’l-habâis) olmasıdır. Gerçek­ten yalan, kötülük ve haksızlıkları, çirkinlik ve edepsizlikleri örtbas etmek için başvuru­lan bir yoldur; insan yalan söyledikçe kötü­lük işleme cesareti ve alışkanlığı artar. Bu sebeple Hz. Peygamber “Size doğru olma­nızı emrederim; çünkü doğruluk iyi olma­ya, iyilik (birr) de cennete götürür. İnsan, doğrulukta sebat ederek Allah katında “sıddîk” diye yazılır. Sizi yalan söylemekten de menederim; çünkü yalan suç işlemeye suç (fücur) da cehenneme götürür. İnsan yalan söyleye söyleye sonunda Allah ka­tında “kezzâb” diye yazılır” buyurmuştur (Buhârî, Edeb, 69; Müslim, Birr, 102-105). Bu hadis­te doğru sözlülüğün İnsanı ulaştıracağı bir mertebe olarak gösterilen “birr” kelimesi Kur’ân-ı Kerîm’de iman, ibadet ve ahlâka ilişkin güzellikleri ifade eden bir kavram olarak kullanılmıştır (el-Bakara 2/177). Yalanın yol açtığı bildirilen “fücur” ise “birr” in zıddı olarak bütün kötülükleri kapsar. İşte müstüman ahlâk bilginlerinin yalanı “bütün kötülüklerin anası” saymaları Kur’ân ve hadislerin ortaya koyduğu bu anlayıştan kaynaklanmıştır.

Kuşkusuz yalan mutlak olarak kötü ol­makla birlikte bu kötülüğün dostlar arasın­da görülmesi daha da fenadır. Bunun se­bebini Hz. Peygamber şöyle ifade etmiştir: “Sen dostuna bir söz söylüyorsun; o da bu konuda seni doğru biliyor (sözüne inanıp güveniyor); halbuki sen yalan söylüyorsun. Bu ne büyük bir ihanettir!” (Ebû Dâvud, Edeb, 71; Müsned, IV, 189).

İslâm ahlâkçılarına göre gerçeğe uyma­yan bir sözün haram olan yalan kategorisi­ne girmesi İçin o sözü söyleyenin, gerçek dışı olduğunu bilmesi ve bu bilgiye rağmen yalan söylemiş olmasıdır. Buna göre aslın­da gerçeğe uymadığı halde gerçek sanıla­rak söylenen sözler ahlâkî bakımdan yalan sayılmaz. Öte yandan, pek nadir şartlarda bile bile gerçek dışı konuşarak çok önemli bir hayra vesile olabilir. İslâm bilginleri, Hz. Peygamber’in açıklıkla belirttiği ve izin verdiği {et-Tirmizî, Birr, 26; Müsned, VI, 459-461)

e-Yalan söylemenin caiz olduğu yerler

şu üç durumda yalan söylemeyi caiz gör­müşlerdir:

1- Savaşta düşmanı yenmek için,

2- İnsanların arasını düzeltmek ve barıştırmak için,

3- Yıkılmak üzere olan bir aileyi kurtarmak için. Gazzâli, bu konuyla ilgili hadisten şöyle bir ilkeye ulaşmıştır. Söz, amaca ulaşmak için vesiledir. “Bir iyi amaca hem doğru hem de yalan sözle ulaşılabiliyorsa yalan söylemek haramdır.” Bununla birlikte, bir zalime, aradığı kimseyi gördüğümüz halde görmediğimizi söyle­mek gibi, zorunlu durumlarda gerçeği saklamak bazan ahlâkî bir görev bile olabi­lir. Ancak Gazzâli, yalancılığın yaygınlaş­masına meydan vermemek için bu ruhsatın olabildiğince dar tutulması gerektiğini Önemle belirtir (ihya, III, 119).

BENZER KONULAR:

• İslamda Yalan Ve Zararları
• Yalan ve Hilenin Zararları Nelerdir?
• Biri zarar görmesin diye yalan söylemek günah mıdır?
• Yalan söylemenin zararları nelerdir madde madde
• Dinimizde yalan nedir zararları nelerdir
• Tümünü görüntüle.

Yalan söylemenin zararları nelerdir madde madde

Dinimizde yalan nedir zararları nelerdir