Paylaş
Din Teknoloji İlişkisi
Question
Din Ve Teknoloji

Cumanız mübarek olsun aziz müminler…
Zamanımızda biz müslümanlar ve genel olarak 21. yüzyılın insanları, modern bilimin icat ettiği, adına teknoloji denilen bir tren içine bindik gidiyoruz, daha doğrusu götürülüyoruz. Bir tren ki, binmek de dert, binmemek de… İslâm dünyası bugün bu trene vaktinde binmemiş olmanın ağır sıkıntılarını yaşıyor? Yani bilim ve teknolojide geri kalmanın ağır bedelini ödüyorlar. Ama modern teknoloji insanoğlunu nereye götürüyor? Tanınmış bir Batılı düşünürün ifadesiyle, “Her şey gibi modern insanlar da teknolojinin nesnesi, malzemesidir artık…”
Eskiden dinin tasavvufun, tefekkürün insanoğluna sunduğu bir “el-Hayru’l-a’lâ” (en yüksek İyi) vardı. “el-Gâyetü’l-kusvâ” (en yüce gaye) vardı. Ve O’nun ahlâkıyla donanmamız istenmişti. Ama -aziz cemaat- bugün modernizm denilen fırtına, insanlığın aşkın değerlerini ve hedeflerini silip süpürüyor. Bu arada, mânevi yıkımlar sonucu, birçok dindarın dünyasında bile derin ve yüceltici dindarlık özlenir oldu. Özü boşaltılmış bir dindarlık anlayışı ve yaşayışı… Böyle bir dindar, “Biz bizimle idik, kendimizi terk ettik, bizsiz bakâya ulaştık (Yani nefsimizden geçtik, Allah’a kavuştuk)” diyen sûfîden ne kadar uzakta!.. Hep özlediğimiz, hep kendisine doğru aşkla koştuğumuz; yolu iyilik ve güzelliklerle aydınlanmış o “Refîk-i A’lâ” ile, o en ulu Dost ile aramıza o kadar yabancı şeyler girdi ki!.. Varlık içinde bile “fakrı fahr bilen” en derin sıkıntılarda bile, yüreğinin bütün coşkusuyla şükreden o yüce gönüller nerede?.. Hırslarımızın içinde boğuluyoruz aziz müslümanlar…
Allah Teâlâ buyuruyor ki: “Eğer şükrederseniz, daha fazlasını veririm; ama eğer nankörlük ederseniz, bilesiniz ki, vereceğim ceza çok çetindir.” [1]
Çoğumuz, bayağı, geçici, sonlu şeylerin etrafında dönüp duruyoruz. Bugün bulduğumuzdan yarın bıkıyoruz. Yiyoruz, tüketiyoruz; yine yiyoruz, yine tüketiyoruz. Giyiyoruz, eskitiyoruz; yine giyiyoruz, yine eskitiyoruz… Bir fâsit daire üzerinde dönüp duruyoruz. Karakışta yolunu kaybetmiş, kendi izine düşmüş, sonu ölüme varan adam gibi…
Kur’an-ı Kerîm’de, Allah’ın birliğine imandan başlayarak bazı temel inanç ve ahlâk buyruklarından sonra şöyle buyuruluyor: “İşte bu benim dosdoğru yolum… O yola uyun; başka yollara uymayın; sonra Allah’ın yolundan ayrılıp uzaklaşmış olursunuz.”[2] İşte bugün insanlık, bu ilâhî ikaza kulağını ve gönlünü kapatmış olmasının sıkıntısını yaşıyor.
Hüccetü’l-İslâm İmam Gazzâlî özetle şöyle diyor: Kendini sev, kendine iyilik edeni sev, iyiliği, güzelliği ve güzeli sev; kendine yakın bulduklarını, ruhunun uyuştuğu kimseleri sev… Ama hepsinden öte, daha doğrusu bunlarla birlikte Allah’ı sev. Çünkü hepsini veren O’dur… İşte o zaman gerçek kemali ve eksilmeyen, tükenmeyen mutluluğu tâ derinden ve ebediyen yaşarsın.
Evet, değerli cemaat, içinde yaşadığımız dünyayı, ondaki meşru nimetleri reddetmeyeceğiz; teknolojiden, onun bize verdiklerinden yararlanacağız. Nitekim sevgili Peygamberimiz “Dünya ahiretin tarlasıdır”[3] buyurmuştur. Ama bunların bizi Allah’tan uzaklaştırmasına izin vermeyeceğiz. Din ve irfan ehlinin seslerine kulak vererek, onları izleyerek bu soğuk, bu ruhsuz dünyaya, oradaki varlığımıza bir can katabiliriz. O zaman, “içimizdeki basiret nuru”nun parladığını anlarız. Her şeyin aydınlandığını hissederiz; içimizde huzur ve barışa kavuşabiliriz; hatta sahte barış söylemlerini aşarak gerçek dünya barışının altın anahtarına ulaşabiliriz.
Aziz Kur’an’da buyuruluyor ki: “Körlük gözlerin körlüğü değil, asıl körlük kalplerin körlüğüdür.”[4] Kur’an-ı Kerim’in kendisine verdiği isimlerden biri de “Nur” yani “Işık”tır.
Yüce Allah, hepimize, Kur’an’ın ışığı ile gören kalpler nasip etsin!
Prof. Dr. Mustafa ÇAĞRICI
İstanbul Müftüsü
[1] İbrahim 14/7
[2] Enam 6/153
[3] Keşful Hafa 1.412 no: 1320
[4] Hac 22/46
BENZER KONULAR:
- teknoloji Ahlak Yapısını Etkiler mi ?
- teknoloji bağımlılığı deyince aklınıza ne geliyor?
- Bilim ve teknoloji ile ilgili hangi konudaki gelişmeler dikkatinizi çekiyor? Anlatınız.
- teknolojik cihazlarla günde ortalama ne kadar süre geçiriyorsunuz?
- Günlük yaşamınızda hangi teknolojik araçları kullanıyorsunuz? Örnekler veriniz.
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 2 )
Din ve teknoloji arasındaki ilişki karmaşık ve gelişen bir konudur. İşte dikkate alınması gereken birkaç önemli nokta:
Teknolojinin dini uygulamalar üzerindeki etkisi: Teknoloji, dini toplulukların inançlarını nasıl uyguladıklarını ve onlarla nasıl ilişki kurduklarını etkiledi. Dini metinlere, çevrimiçi dini topluluklara, canlı yayınlanan dini hizmetlere ve din eğitimi ve sosyal yardım için dijital platformlara erişimi kolaylaştırdı.
İletişim ve bağlanabilirlik: Teknoloji, farklı dini geçmişlere sahip insanların bağlantı kurmasına, fikirlerini paylaşmasına ve dinler arası diyaloğa girmesine izin verdi. Ayrıca, dini liderlerin daha geniş kitlelere ulaşması ve dijital platformlar aracılığıyla dini öğretileri yayması için fırsatlar sağlamıştır.
Etik hususlar: Teknoloji, dini inançlar ve değerlerle kesişen etik soruları gündeme getirir. Örneğin, yapay zeka, genetik mühendisliği ve dijital mahremiyet etrafındaki tartışmalar, hayatın kutsallığı, insan onuru ve ahlaki sorumluluk üzerine dini bakış açılarını içerebilir.
Zorluklar ve endişeler: Teknolojideki hızlı ilerleme, dini topluluklar için de zorluklar sunuyor. Bazı endişeler, teknolojinin geleneksel dini uygulamaları aşındırma, izolasyonu ve bireyciliği artırma veya dini öğretilerle çelişen etik olmayan davranışları teşvik etme potansiyelini içerir.
Uyum ve entegrasyon: Dini topluluklar teknolojiye farklı şekillerde yanıt verdi; bazıları onu bir erişim ve katılım aracı olarak benimserken, diğerleri teknolojiye daha temkinli yaklaşıyor. Teknolojinin dini uygulamalara entegrasyonu, farklı dini grupların inançlarına, geleneklerine ve değerlerine bağlı olarak değişmektedir.
Din ve teknoloji arasındaki ilişkinin farklı dinler ve kültürel bağlamlar arasında değişebileceğini not etmek önemlidir. Bazı dini topluluklar teknolojiyi tamamen kucaklarken, diğerlerinin kullanımına ilişkin çekinceleri veya kısıtlamaları olabilir. Nihayetinde, din ve teknolojinin nasıl etkileşime girdiği, her bir dini gelenek içindeki yorumlardan ve uygulamalardan etkilenir.
Din ve teknoloji arasındaki ilişki, tarih boyunca insan toplumlarını hem şekillendiren hem de etkileyen çok katmanlı bir konudur. Bu ilişkiyi anlamak için birkaç ana başlık üzerinden açıklamak faydalı olur:
1. Tarihsel Perspektif
Dinin teknolojiye etkisi: Din, toplumların teknoloji kullanımını ve geliştirilmesini yönlendirmiştir. Örneğin:
Ortaçağ Avrupa’sında manastırlar, kitap üretimi ve bilimsel gözlemler için merkezlerdi.
İslam dünyasında astronomi ve matematik çalışmaları, dini takvim ve ibadet saatlerini belirlemek için desteklendi.
Teknolojinin dine etkisi: Yeni teknolojiler, dini pratiği değiştirmiştir. Örneğin:
Matbaanın icadı, kutsal kitapların daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladı.
İnternet ve mobil uygulamalar, ibadet rehberliği, dini dersler ve topluluk etkileşimini kolaylaştırdı.
2. Din ve Etik Teknoloji Kullanımı
Din, teknolojinin kullanımında etik sınırlar belirleyebilir. Örnekler:
Yapay zekâ ve genetik mühendisliği gibi alanlarda “iyi ve kötü” uygulamalar üzerine dini perspektifler.
Sosyal medya ve dijital iletişimde dürüstlük, iffet ve mahremiyet gibi değerlerin korunması.
3. Teknolojinin Dini Pratiğe Katkısı
Eğitim ve öğretim: Online kurslar, dini ilimlerin öğrenilmesini kolaylaştırıyor.
İbadet kolaylıkları: Akıllı saatlerde ezan hatırlatıcıları veya kıble pusulası gibi uygulamalar.
Topluluk ve sosyal bağlar: İnternet üzerinden cemaatlerle iletişim ve dini sohbetler.
4. Çatışmalar ve Tartışmalar
Bazı teknolojiler, dini normlarla çatışabilir:
Dijital medya ve uygunsuz içerikler, ahlaki ve dini değerlerle çelişebilir.
Genetik veya yapay zekâ uygulamaları, yaratılış ve yaşamla ilgili dini inançları sorgulatabilir.
Din ve teknoloji arasındaki denge, bilinçli etik rehberlik ve toplumsal farkındalıkla sağlanabilir.
5. Geleceğe Bakış
Yapay zekâ ve din: Robotlar veya sanal varlıklarla ibadet veya dini ritüellerin tartışılması.
Sanal dini topluluklar: Metaverse gibi ortamlarda ibadet ve dini etkileşimler.
Etik rehberlik: Dinin, teknolojinin hızlı gelişimine insan odaklı bir etik çerçeve sunma rolü.
Özet:
Din ve teknoloji birbirini tamamlayabilir veya çatışabilir. Teknoloji dini kolaylaştırabilir, bilgiye erişimi artırabilir; din ise teknolojinin etik ve ahlaki kullanımını yönlendirebilir. Bu ilişki, toplumların değerleri ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda sürekli evrilmektedir.