Amr İbn El-Âs

Hz.Amr ibn el-as kimdir kısaca hayatı

Sahabidir, Mısır fatihi ve emiridir. Ordu komutanlarından biridir. İsmi, Ebû Abdillah Amr ibn el-As ibn Vâil el-Kuraşi es-Sehmi’dir. Annesi Ümmü Seleme bint Harmele’dir. Mekke’nin fethinden önce, Halid ibn el-Velid ve Osman ibn Talha ile birlikte hicretin 8. yılında müslü-man olmuştur. Bir görüşe göre Necâşî’nin yanında müslüman olmuştur.

Hz. Peygamber (s.a) onu Şam’a doğru gönderdiği seriyyenin başına komutan tayin etti ve ona şöyle dedi:

Ey Amr! Seni bir ordunun başında göndermek istiyorum. Allah seni korusun ve sana ganimet nasib etsin. Senin için hayırlı mal vermesini diliyorum.

Amr, Kudâa beldesinde Cüzam topraklarındaki bir su olan Sela-sil’e doğru, üçyüz kişinin başında insanları İslâm’a çağırmak için yöneldi. Hz. Peygamber arkasından ona muhacir ve ensardan oluşan iki yüz kişilik bir süvari birliğini takviye olarak gönderdi. Bunların içinde sahabenin ileri gelenlerinden Ebubekir, Ömer ve Ebu Ubeyde de vardı.

Hz. Peygamber Amr ibn el-As’ı Umman’a vali yaptı. Hz.Omer tarafından Filistin ve Ürdün valiliğine getirildi. Hz. Ömer onu Mısır’a gönderdi ve orayı fethetti, Amr ibn el-As Kınnesrin’i de fethetti, Halep, Menbic ve Antakya halkıyla da barış anlaşması yaptı.

Amr, parlak fikirleri, kurnazlığı ve zekasıyla İslâm tarihinin ilk dehalarından birisidir. Rivayete göre Hz. Peygamber (s.a) bilgisi ve kahramanlığı sebebiyle onu kendisine yaklaştırdı.

Amr ibn el-As, Hz. Peygamber’den (s.a) otuz dokuz hadis rivayet etmiştir.

Ondan rivayette bulunanlar ise oğullan Abdullah ve Muhammed ile Ebu Hazim, Ebu Seleme ibn Ebi Abdirrahman, kölesi Ebu Kays, Abdurrahman ibn Şemmase, Ebu Osman el-Fehdi, Kubeysa ibn Züeyb ve diğerleridir.

Amr ibn el-As, güzel şiir söyleyen bir şairdir. Çeşitli yerlerde ona ait pek çok şiir muhafaza edilmiştir. Aşağıdaki beyitler onun şiirinden alınmıştır:

Arzu ettiği yemeği terketmezse bir kişi Engelleyemez yöneldiğinde azgın kalbini. Nail olur emeline ve bırakır bir müddet Hatırlayınca benzerlerini doldurur ağzı elbet.

Rivayete göre Amr ibn el-Âs ölüm döşeğindeyken şöyle dedi:

Allahım! Bana emrettin, emrini yerine getırmedim, bana yasakladın, yasağını çiğnedim. Kuvvetli değilim, yardımını istiyorum; suçsuz değilim, Özür diliyorum; gururlu da değilim, senden af diliyorum. Senden başka ilah yoktur.

Amr ibn el-Âs bu sözleri söyleye söyleye hayata gözlerini yumdu.

İbn Abdilber şöyle rivayet eder: İbn Abbas, hastalandığı zaman Amr ibn el-Âs’m yanına girer ve: “Nasılsın ey Ebû Abdillah?” diye sorar. O şöyle cevap verir: “Öyle bir haldeyim ki, dünyamdan az bir kısmını düzelttim, dinimden ise çoğunu bozdum. Şayet düzelttiğini bozmuş, bozduğumu da düzeltmiş olsaydım kurtulmuştum. Şayet kaçmam beni kutarsaydı kaçardım. Sanki bir mancınık gibi oldum; ne ellerle yükselebiliyor, ne de ayaklarla aşağı inebiliyorum. Bana, yararlanacağım bir öğüt ver, ey kardeşimin oğlu!”

İbn Abbas ona dedi ki: “Heyhat ey Ebu Abdillah! Kardeşinin oğlu da senin gibi oldu. Sen neye ağlıyorsan ben de aynı şeye ağlıyorum. Mukîm olan kimse bir yolcuya nasıl emredebilir?!1’Amr dedi ki: “Allahım! İbn Abbas senin rahmetinden ümidini kesmiş. Ya rabbi! Benden hoşnut olmadıkça ruhumu alma!” Amr, hicri 43 yılında 90 yaşında vefat etti.

Allah kendisinden razı olsun.