Share
Kıraatta AYN harfi mahreci
Question
Kıraatta AYN harfi mahreci
Ayn harfinin mahreci normal a ya benzer mi a diye okumak namaza zarar verir mi
Cevap:
Namazda harfleri yerli yerince çıkarmamakla namaz bozulur mu?
Namazda Kur’an’dan bir bölüm okumak farzdır. Bu farzın yerine getirilmiş olması için, Kur’an’ın doğru, usûlüne uygun olarak okunması gerekir. Okuyucunun sürçmesi ve yanılmasına zelletü’l-kâri veya lahn denir.
Namazdaki kıraatlerde sin ve sad gibi mahreç yakınlığı bulunan harflerde, harflerin tam mahrecinden çıkarılamaması durumunda namaz bozulmaz. Fakat âlimlerin çoğunluğu “Allahü ehad” yerine “Allahü ehat” demenin namazı bozacağı görüşünde oldukları için, İhlas sûresini okurken “Ehad” kelimesini “Ehat” gibi okumamaya dikkat etmek gerekir. Aynı zamanda mahreç yakınlığı olmamakla birlikte bazı harfler yaygın olarak karıştırıldığı için ayırt etme zorluğu bulunan bu çeşit harflerin birbiri yerine geçirilmesi durumunda birçok fakihe göre namaz bozulmaz. Mesela ( ض ) harfi yerine ( د ), ( ذ ) yerine ( ظ ) harflerinin okunması böyledir. Çünkü bu durumlarda zaruret ve kaçınılması mümkün olmayan bir durum (umûm-ı belvâ) vardır. Fakat mahreçleri ayrı harfler birbiri yerine telaffuz edilir de mana değişirse namaz bozulur. Geriye dönüp doğru telaffuz edilirse namaz sahih olur (el-Fetâva’l-Hindiyye, I, 87; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, II, 394-396).
Şâfiî mezhebine göre ise kişi öğrenmeye gücü ve imkânı olduğu halde namazda Fâtiha suresindeki bir harfi başka bir harf ile değiştirirse kıraati sahih olmaz. Ancak hemen ardından doğrusunu okursa namazı sahih olur. Bu bağlamda örneğin Fâtiha suresindeki “ولا الضالين” ifadesindeki ( ض ) harfinin mahrecini öğrenme imkân ve gücüne sahip olan kimse, bu harfin yerine ( ظ) harfini söylerse tercih edilen görüşe göre namazı bozulur. Ancak harfin doğru okunuşunu öğrenme imkânı ve gücü yoksa namazı bozulmaz (Remlî, Nihâyetu’l-Muhtac, I, 481). Fâtiha sûresi dışındaki diğer sûre veya âyetlerdeki okuyuş ve mahreç hatalarının ise namaza herhangi bir etkisi olmaz. Diyanet
Benzer Konular:
Answers ( 4 )
Dua okurken ayn harfini a olarak okumak mahzuru mu?
İster dua okuyalım, isterse Kur’an-ı Kerim’den ayet okuyalım; Ayn (ع) harfinin mahreci bizim Türkçe de kullanmış olduğumuz “A” harfi değildir. Her harfin kendi mahrecinden çıkartmaya gayret göstermelidir Müslüman
Kıraatta AYN (ع) harfinin mahreci (çıkış yeri), boğazın ortasıdır. Bu bölgeye Arapça’da “وَسَطُ الحَلْقِ” denir.
Detaylı Açıklama:
Mahreç: Boğazın ortası (وسط الحلق).
Çıkışı: Ayn harfi, boğazın orta kısmından yani yutak ile ağız boşluğu arasındaki noktadan çıkar. Bu bölgede ses, boğazın kasılmasıyla meydana gelir.
Ses Özelliği: Ayn harfi cehrî (sesli çıkar), şedîd (şiddetli basınçla çıkar) değildir; yarı açıklıkla çıkar. Aynı zamanda infetah (ağız açılarak) ve istifal (dil aşağıdadır) harflerindendir.
Telaffuz Tavsiyesi:
Türkçede tam karşılığı olmadığından, gırtlaktan hafif baskılı ve titreşimli bir ses olarak çıkarılmalıdır.
“Aa” der gibi ama boğazı hafif sıkarak çıkarmaya çalışmak başlangıç için yardımcı olabilir.
Ayn harfi ile hemzeyi (ء) karıştırmamak gerekir. Hemze sert ve patlayıcı bir sestir, ayn ise daha akıcı ve boğazdan gelen bir sestir.
İstersen harfin nasıl çıkarıldığını sesli örnekle veya videolu kaynaklarla da destekleyebilirim. Yardımcı olayım mı?
Şafii mezhebine göre Fatiha okumak ile ilgili olarak bazı yerlerde şu bilgiler mevcuttur:
“Fatiha suresini, on dört şeddesiyle birlikte bütün harflerinin doğru olarak okunması şarttır. Zı ve dad harfi gibi mahreçleri yakın olan harflerin birbirlerinin yerinde telaffuz edilmesi durumunda en sahih görüşe göre namaz bozulur. Fatiha suresinde bulunan harflerin mahreçlerine uygun olarak okunması gerekmektedir.”
Bu bilgiyle beraber Şafii mezhebine göre Fatiha suresini namazda okurken Fatiha”daki ; ayn, sin, sad, dad ve ta diğer harfleri tam olarak mahreçlerinden çıkarmayı bilmeyen bir Şafii’nin namazı bozulur mu? Çünkü Fatiha”daki tüm harflerin doğru okunması şartı koyulmuştur. İmam Şafii namazda Fatiha suresinin güzel bir şekilde doğru olarak okunmasına çok önem vermiştir.
Eğer namaz bozulacaksa Arapça ya da Kur”an-ı Kerim okumasını bilmediği için harflerin mahreçlerini çıkarmayı bilmeyen bu kişinin mezhep değiştirip Hanefi mezhebine geçmesi gerekli midir? Çünkü Hanefi mezhebinde okumadaki hatalar bakımından daha fazla kolaylık vardır. Fatiha okurken yapılan birçok hatalı okuyuş şekli ve bilgisizlikten dolayı mahreçleri çıkaramama Hanefi mezhebinde geçerli olmuştur. Ama Şafii mezhebine göre mahreçleri bilgisizlikten dolayı çıkaramama ne olur bilmiyorum.
Ben meseleyi Şâfiî mezhebi çerçevesinde açıklayayım, sonra Hanefî ile farkı göstereyim:
1. Şâfiî mezhebine göre Fâtiha’nın doğru okunması
Şâfiî mezhebinde Fâtiha sûresini namazda doğru okumak farzdır.
Harflerin mahreçlerinden çıkması, harekelerin doğru verilmesi, şeddelerin yapılması gerekir.
Çünkü Resûlullah ﷺ:
«لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»
“Fâtiha sûresini okumayanın namazı yoktur.”
(Buhârî, Ezan 95; Müslim, Salât 38)
buyurmuştur.
Şâfiî fakihleri der ki: Fâtiha’daki bir harfi tamamen değiştirmek, başka harfe dönüştürmek namazı bozar. Mesela:
“صراط” kelimesindeki ص harfini س gibi okumak,
“الضالين”deki ض harfini ظ gibi okumak,
mahreç farkı sebebiyle namazı geçersiz kılar.
Ancak arapça bilmemekten dolayı değil, gayreti olduğu halde çıkaramıyorsa bu kişi özürlü sayılır. Yani elinden geleni yapar, hatalı okusa da namazı kabul olur.
Çünkü Allah Teâlâ:
لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا
“Allah hiç kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez.” (Bakara 2/286)
buyurmuştur.
2. Harfleri tam çıkaramayan Şâfiî’nin hükmü
Şâfiî mezhebine göre kişi doğru okumayı öğrenmeye mecburdur. Öğrenme imkânı varsa öğrenmek farzdır.
Öğrenmeye çalışıp da yine çıkaramıyorsa, hatalı okuyuşla kılmak zorundadır. O zaman namazı geçerlidir, bozulmaz.
Ama öğrenme imkânı olduğu halde ihmalkârlık ederse namazı sahih olmaz.
3. Hanefî mezhebinde durum
Hanefî mezhebinde tilavet hataları konusunda daha genişlik vardır.
Mahreç değişiklikleri çoğu zaman namazı bozmaz, özellikle bilgisizlik veya telaffuz zorluğu varsa.
Hatta Arap olmayanların, mahreçlerde hata yapmaları Hanefî mezhebinde affedilmiştir.
4. Mezhep değiştirmek gerekir mi?
Mezhep değiştirmek (Hanefî’ye geçmek) zorunlu değildir.
Çünkü Şâfiî mezhebinde de kişi öğrenmeye çalışıp çıkaramıyorsa özürlü hükmünde olur ve namazı geçerlidir.
Ama kalbi rahat etmezse, Hanefî mezhebine uymasında dinen sakınca yoktur. Çünkü İslâm’da zaruret ve kolaylık vardır.
5. Sonuç
Şâfiî’ye göre:
Fâtiha’daki bütün harfleri doğru okumak asıldır.
Hata yaparsa ve düzeltme imkânı varsa, düzeltmelidir; aksi halde namaz olmaz.
Ama öğrenmeye çalışmasına rağmen yapamıyorsa, Allah onu mazur görür, namazı geçerlidir.
Hanefî mezhebi bu konuda daha kolaylık sağlar.
Kişi öğrenmeye çalıştığı halde hâlâ bazı harfleri çıkaramıyorsa, namazı bozmaz.
Yani sorunuza özet cevap:
Şâfiî mezhebinde bir Müslüman Fâtiha’daki tüm harfleri doğru okumayı öğrenmeye çalışmak zorundadır. Elinden geleni yapıp da çıkaramıyorsa namazı bozulmaz, Allah katında mazurdur. Ancak hiç gayret etmeden hatalı okursa, o zaman namaz geçerli olmaz. Hanefî mezhebine uymak da caizdir ve kolaylık yönünden tercih edilebilir.