Share
Hasedin Kaynağı Nedir?
Question
Hasedin (Kıskançlık) Temel Kaynağı:

Nazar eden kişinin etkisi, görmeye bağlı değildir. Bu kimse görme özürlü biri de olabilir. Ancak kendisine anla tilan şeyi, görmese de etkileme gücüne sahip olur. Nazar edenlerden çoğu, nazar edileni görmeksizin sadece anlatı lanlardan hareketle nazar ederler.
Haset, hasetçi veya nazar edenin nefslerinden fırlayıp nazar veya haset edilen kimseyi hedef alan ok gibidir. Hedefi bazen vurur, bazen iskalar. Eğer hedef açık ve sa vunmasız ise, ok kesinlikle isabet edecek ve ona hasar ve recektir. Eğer hedefteki kimse dikkatli ve tam donanımlı ise haset oku ona tesir etmeyecek, belki de ok geri dö nüp sahibini vuracaktır. Bunu bir tür hissi ok atıcılığı gibi görmek mümkündür. Çünkü nazar ve haset oku nefsler ve ruhlara yönelirken bildiğimiz oklar da bedenleri hedef alır. Haset ve nazarın aslı, bu çirkin fiillerde bulunan kim senin nazar edilen şeye hayranlığına dayanır. Ardından habis nefsinin keyfiyeti ona tâbi olmayarak zehrini akit mak için ondan yardım ister.
Şu halde haset ve nazarın kaynağı nefsin habis olu şudur. Görme organı olan gözün hasetle zaruri bir ilişkisi mevcut değildir. Şeyh Muhammed Şaravî şöyle demiştir: Gören kimse gibi, görme özürlü olan kimse de hasette bulunarak söz konusu nimetin zeval bulmasını temenni edebilir. Dolayısıyla haset, görme organıyla değil iradeyle ilişkili bir fiildir.
Büyük bilgin İbn Haldun ‘Divânu’l-mübteda vel-ha ber’ adlı kitabında şöyle demektedir: Psikolojik etkilerden biri de nazar etmektir.
Bu etki, nazar eden kişinin nefsinden doğar. Kişi her hangi bir eşya veya hali gözüyle görerek hoşlandığı ve bu hoşlanmada aşırıya kaçtığında bundan o hal veya eşyanın zeval bulması (yok veya kötü olması) yönünde bir arzu oluşur. Bu kötülüğü onlar üzerinde etkili olur. Bu, yani nazar etme olgusu özü itibarıyla tabiî bir özelliktir…
Onunla psikolojik tesirler arasındaki fark, -kazanıla bilir olmayan türleri olsa da- asıl itibarıyla kişinin iradesi ne dayanır. Tabiî olanı da doğuş yeri itibarıyla değil do ğuş gücü itibarıyla dikkate alınır. Bu yüzden şöyle demiş lerdir: Büyüyle öldüren, kerametle öldürülen ve nazarla öldüren kimseler katil sayılmazlar. Bunun nedeni, bizzat istediği veya kastettiği bir sonuç olmaması, içinden gelen tahrikle bunu yapmaya mecbur olmasıdır. Allah gayplar da olanı en iyi bilen ve bütün sırlara vâkıf olandır.
Haset hakkında geniş araştırma:
BENZER KONULAR:
- Hasedin zararları ve tedavisi
- Haset nedir zararları nelerdir
- Haset ne demektir
- Haset nedir? Kısaca
- İslamda Haset nedir zararları nelerdir
- Tümünü görüntüle.
- Kıskançlıktan kurtulma yolları
- Sosyal ilişkilerde haset duygusuyla hareket etmenin sizce zararları nelerdir?
- Hasetten kurtulmanın yolları nelerdir
- Haset ne demek? Haset duygusundan nasıl kurtulunur
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 5 )
İnsan niçin haset eder? sebepleri nelerdir
Bu nedenlerle insanlarda; güzellikte, bilgide, düşüncede, malda, parada, makam-mevkide, şöhrette kendisinden daha üstün olan kişileri gördüklerinde ya da öyle olduklarına inandıklarında, kıskançlık duyguları oluşabilir.
Hasedin temel kaynağı yani sebebini şu şekilde açıklayabiliriz;
Hased; kıskançlık demektir. Bir nevi psikolojik bir hastalıktır hased. Hasedin sebebi; insanoğlunun az ile yetinmeyi bilmeyip hep fazlasını istemekten kaynaklanmaktadır.
Haset, hasetçi veya nazar edenin nefslerinden fırlayıp nazar veya haset edilen kimseyi hedef alan ok gibidir. Hedefi bazen vurur, bazen ıskalar. Eğer hedef açık ve savunmasız ise, ok kesinlikle isabet edecek ve ona hasar verecektir. Eğer hedefteki kimse dikkatli ve tam donanımlı ise haset oku ona tesir etmeyecek, belki de ok geri dönüp sahibini vuracaktır.
İslami öğretilerde, Arapça’da “hased” olarak bilinen hasedin kaynağı, insan nefsinin zayıflıklarına ve şeytanın (Şeytan) ayartmalarına atfedilir. İslam, kıskançlığı aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanabilecek olumsuz bir özellik olarak kabul eder:
İslam, bireyleri bu kıskançlık kaynaklarının farkında olmaya ve öz-yansıtma, şükran ve olumlu karakter özelliklerinin geliştirilmesi yoluyla onlarla aktif olarak mücadele etmeye teşvik eder. Bireyler, altta yatan nedenleri tanıyarak ve ele alarak, tatmin olmak, ruhsal gelişim için çabalayabilir ve başkalarının sahip olduklarından çok Allah’ın sağladığı nimetlere odaklanabilir.
Ayrıca Allah’a sığınmak, korunmak için dualar okumak ve O’nun rehberliğine güvenmek, kişinin hasedten ve onun zararlı etkilerinden korunmasına yardımcı olabilir. İslam, tevazu, şükran ve kıskançlıktan uzaklaşarak ve Allah’ın takdirini ve kanaatini kabul eden bir zihniyeti benimseyerek iç huzur arayışını teşvik eder.
Haset, insanın kalbinde başkalarının sahip olduğu bir şeyin kendisinde olmasını istemesi ve bu durumdan dolayı olumsuz bir duygu beslemesi olarak tanımlanır. Kıskanma ya da çekememezlik gibi duygularla da ilişkilidir. Peki, hasetin kaynağı nedir? Bu soruyu hem psikolojik, hem de manevi açıdan ele almak gerekir.
1. Psikolojik Açıdan Hasedin Kaynağı
Psikolojiye göre, haset duygusu, çoğu zaman özsaygı eksikliği, yetersizlik duyguları, kendi kimliğini bulma süreci ve toplumsal normlara uyum sağlama çabası gibi içsel faktörlerden kaynaklanabilir. İnsanlar bazen kendilerini başkalarıyla karşılaştırarak, sahip olduklarıyla yetinmekte zorlanabilirler. Bu tür bir kıyaslama, haset duygusunu tetikleyebilir. İşte bazı psikolojik kaynaklar:
a) Özsaygı Eksikliği ve Yetersizlik Duygusu
Kişinin kendini yetersiz hissetmesi, başkalarının sahip olduğu şeylere karşı duyduğu kıskançlık ve haset duygularını artırabilir. Özellikle, kişi kendini değerli ya da başarılı hissetmediğinde, başkalarının sahip olduğu başarıları, maddi durumları veya ilişkilerini kıskanabilir. Bu durum, kişinin kendi içsel değerini dışsal faktörlerle ölçmeye çalışmasından kaynaklanır.
b) Kendini Başkalarıyla Karşılaştırma
İnsanlar sıkça başkalarıyla karşılaştırma yaparlar. Bu, sağlıklı bir özdeğer geliştirmede bir engel olabilir. Başkalarının başarıları veya sahip oldukları şeyler, kişinin kendini yetersiz hissetmesine yol açabilir ve bu da haset duygusunun doğmasına neden olabilir.
c) Toplumsal ve Kültürel Baskılar
Toplum, bireylerin nasıl başarılı olmaları gerektiğine dair baskılar oluşturabilir. Bu baskılar, insanları sürekli olarak başkalarının başarılarıyla kıyaslama yapmaya zorlayabilir. Bu da özellikle zenginlik, güzellik, başarı gibi unsurlar üzerinde rekabet duygusuna yol açabilir.
d) Düşük Özsaygı ve Güvensizlik
Kişinin özsaygısının düşük olması, yani kendisini yetersiz veya değersiz hissetmesi, başkalarına karşı duyduğu haset duygularını tetikleyebilir. İnsanlar başkalarına duydukları kıskançlıkla, kendi güvensizliklerini ve eksikliklerini telafi etmeye çalışabilirler.
2. Manevi ve İslam Perspektifinden Hasedin Kaynağı
İslam’a göre, haset, kötü bir ahlaki hastalık ve kalp kirliği olarak kabul edilir. Kişinin haset etmesinin kaynağı, temelde şeytani arzular ve Allah’ın takdirine karşı çıkmak ile ilişkilidir. İslam, insanın Allah’ın verdiği nimetlere şükretmesini ve başkalarının sahip olduklarıyla ilgilenmemesini öğütler. İslam’daki haset kaynağını şu şekilde özetleyebiliriz:
a) Şeytani Temas ve Nefis
İslam’a göre, şeytan, insanları kıskanma, nefret etme ve kin besleme gibi olumsuz duygulara sevk eder. Şeytan, insanların nefislerine hitap eder ve onları başkalarına zarar vermek, huzursuz olmak ve şükürsüzlük gibi duygulara yönlendirmeye çalışır. Hz. Adem’in yaratılışı ve İblis’in kibri örneğinde olduğu gibi, şeytanın kibir ve haset yüzünden Allah’ın emrine karşı gelmesi tarihsel bir örnektir.
b) Allah’ın Takdirine İsyan
İslam’a göre, haset, Allah’ın bir kuluna verdiği nimetlere karşı çıkmak anlamına gelir. Allah’ın takdirine itiraz etmek, O’nun adaletini sorgulamak demektir. Bir insan, başkasının sahip olduğu bir şeyin kendisine verilmemiş olmasından dolayı şeytanın etkisiyle haset ederse, bu Allah’ın kudretini ve yaratışının mükemmelliğini kabul etmemek olur.
“Ey iman edenler! Birbirinizin mallarını haksız yere yemeyin, aranızda bâtıl yollarla (haset yoluyla) anlaşmazlık yaratmayın.” (Nisa, 29)
Bu ayet, haset ve haksızlık yapmanın Allah’a karşı bir isyan olduğunu ortaya koymaktadır. İnsan, başkasının sahip olduğu nimeti Allah’tan bir emanet olarak görmeli ve şükretmelidir.
c) Nefis ve Arzular
Nefis, insanın içsel arzularının ve isteklerinin kaynağıdır. İslam’a göre, insanın nefsine yenik düşmesi ve sahip olduğu şeylerle yetinmemesi, haset duygusunun oluşmasına yol açar. Kişi, nefsani arzularına göre hareket ettiğinde, hırs ve kıskançlık gibi olumsuz hisler doğabilir.
İslam’da, bir kişinin nefsini ıslah etmesi ve dünyaya olan bağlılığını azaltması gerektiği vurgulanır. Haset, bir insanın nefsine yenik düşmesiyle ortaya çıkar ve kişiyi günaha sürükler.
d) Şükürsüzlük ve Nefret
Allah’a karşı şükretmeyen kişi, Allah’ın verdiği nimetleri yetersiz görerek, başkalarının sahip olduklarını isteme eğiliminde olabilir. Bu da haset duygusunun kaynağını oluşturur. İslam, insanlara şükretmeyi ve sahip olduklarına minnettar olmayı öğütler. Şükür, haset duygusunu ortadan kaldıran bir erdemdir.
“Biz, size verdiğimiz her şeyden şükredin, sonra siz ancak kendinize şükretmiş olursunuz.” (Lokman, 12)
3. Hasetin Kaynağına Etki Eden Diğer Faktörler
a) Kötü Alışkanlıklar ve Etraf
Haset, bazen bir kişinin etrafındaki insanların negatif tavırları ya da olumsuz örnekleri nedeniyle gelişebilir. Çevresindeki kişiler kıskançlık ve haset gösterdiğinde, bu durum kişinin de bu duyguyu öğrenmesine ve geliştirmesine yol açabilir. Toplumsal kıyaslama da haset duygusunun gelişmesine zemin hazırlar.
b) Yetersizlik Hissi ve Eylemsizlik
Birey, sahip olduğu potansiyeli kullanmaktan kaçındığında ya da gelişim gösteremediğinde, başkalarının başarılarına karşı duyduğu yetersizlik duygusu onu haset etmeye itebilir. Kişi, gelişmeye ve ilerlemeye yönelmek yerine, başkalarına karşı negatif duygular besler.
Sonuç Olarak:
Haset, insanın doğasında var olan bir duygu olsa da, manevi ve psikolojik faktörlerle şekillenir. Şeytanın ve nefsin etkisiyle, insanlar başkalarının sahip olduklarına kıskanabilir ve haset edebilir. Ancak, şükür, sabır ve kendini geliştirme gibi erdemler, bu olumsuz duyguyu ortadan kaldırmada yardımcı olabilir. İslam, kişiyi nefsini terbiye etmeye, Allah’a şükretmeye ve başkalarının sahip olduklarıyla yetinmeye teşvik eder.
Haset, bir kişinin başkalarının sahip olduğu bir nimetin kendisinde olmasını istemesi ve bu durumda o kişinin sahip olduklarına karşı olumsuz düşünceler beslemesidir. Bu duygunun kaynağı hem psikolojik, hem de manevi faktörlerden beslenebilir. Hem İslam’ın öğretilerine hem de psikolojinin sunduğu perspektife göre, hasetin birkaç temel kaynağını şu şekilde özetleyebiliriz:
1. Nefis ve İçsel Arzular
İslam’a göre, haset duygusunun temel kaynağı nefsanî arzular ve şeytani dürtülerdir. İnsan, nefsinin etkisiyle zaman zaman başkalarının sahip olduğu bir şeyin kendisinde olmasını arzu eder. Nefis, insanın içindeki hırs, arzu ve kibir gibi kötü duyguları körükler.
Nefs kişiyi başkalarına karşı kıskanma ve rekabet duygusuna sevk edebilir. Bu durum, kişinin Allah’ın verdiği nimete karşı şükretmemesine ve başkalarının sahip olduklarına odaklanmasına yol açar.
İnsan, kendini başkalarından daha üstün görmek isteyebilir ve bu da haset duygularının olumsuz bir biçimde büyümesine neden olur.
2. Şeytanın Etkisi
İslam’a göre, şeytan insanı kötü yola sürüklemek için sürekli olarak çalışır. Şeytan, insanın kalbinde kin, nefreti ve haseti körükler. İblis, Hz. Adem’e karşı haset ettiği için onun secde etmesini reddetmiş ve Allah’a karşı isyan etmiştir.
Şeytan, haset duygusunu insanın içinde besler çünkü haset, Allah’a karşı isyanın ve kötü arzuların bir sonucudur. Şeytan, insanların birbirleriyle kıyas yaparak birbirlerine düşman olmalarını sağlar.
“Haset, kalbe girer ve insanı düşman yapar.” (Hadis)
3. Kendine Güvensizlik ve Özsaygı Eksikliği
Haset duygusunun bir kaynağı da kişinin özsaygı eksikliği ve yetersizlik hissi olabilir. Eğer bir insan kendi değerini başkalarının sahip olduğu şeylerle kıyas ediyorsa, bu durum haset duygularını doğurabilir. İnsan, kendisini başkalarından düşük hissederse, onların başarılarına, maddi veya manevi sahip olduklarına karşı olumsuz düşünceler besleyebilir.
Kendine güven eksikliği ve özdeğer duygusunun zayıf olması, bireyde haset ve kıskanma gibi negatif hislerin gelişmesine neden olabilir.
4. Dünya İle İlgili Yanlış Perspektif
İslam’a göre, dünya hayatı ve sahip olunan şeyler geçici ve Allah’ın takdirine dayalıdır. Haset, dünya arzusunun ve geçici menfaatlerin insanın kalbinde aşırı değer kazanmasının bir sonucudur. Kişi, başkalarının sahip olduğu şeylere karşı duyduğu istekle, dünyaya olan bağlılığını artırır ve bu da haseti körükler.
İslam, insanları dünya nimetlerine karşı daha şükürlü ve sabreder olmaya teşvik eder. Allah’ın rızasına yönelik bir bakış açısı, haset duygusunun kaybolmasına yol açar.
5. Toplumsal ve Kültürel Etkiler
Haset, bazen çevresel faktörlerden de kaynaklanabilir. Toplum, başarıya, zenginliğe, güzelliğe veya popülerliğe fazla değer veriyorsa, bu tür toplumlarda insanlar arasında sürekli bir rekabet ve kıyas yapma durumu ortaya çıkar. Bu da insanların haset duygularını geliştirmelerine neden olabilir.
Sosyal kıyaslama da bu duyguya yol açabilir. İnsanlar sürekli olarak başkalarıyla kendilerini karşılaştırarak yetersiz hissetmeye başlarlar.
6. Kişisel Deneyimler ve Geçmiş Travmalar
Haset, bazen bir kişinin geçmişindeki deneyimlerden veya travmalardan kaynaklanabilir. Eğer bir kişi daha önce sürekli olarak başkalarının daha iyi koşullarda olduğunu görmüşse ya da bazı fırsatları kaybetmişse, bu da haset duygusunun kaynağı olabilir. Bu tür geçmiş deneyimler, kişinin kendi değerini bulamamasına ve başkalarına karşı olumsuz duygular beslemesine neden olabilir.
7. Hasetin Dini ve Manevi Kaynağı:
İslam’a göre, haset, Allah’ın kudretine karşı bir isyan, bir şükürsüzlük ve kötü bir ahlaktır. İnsan, Allah’ın takdirine karşı çıkmak ve başkalarının sahip olduklarını kötülemek suretiyle Allah’ın adaletini sorgulamış olur. İslam’da haset, insanın manevi gelişimi için tehlikeli bir hastalık olarak görülür.
“Haset, insanı kötülükten başka bir şeyle bozulmaz.” (Hadis)
Sonuç Olarak:
Haset duygusu, insanın içinde nefs, şeytan, toplumsal baskılar ve psikolojik eksiklikler gibi çeşitli unsurların etkisiyle ortaya çıkar. İslam, bu duyguyu zararlı ve günahkar bir his olarak kabul eder ve insanları şükretmeye, sabretmeye ve Allah’ın takdirine razı olmaya davet eder. Kişi, başkalarına duyduğu haset yerine, kendi sahip olduğu nimetlere şükretmeli ve Allah’a güvenmelidir.