Share
Dinimizde Buluntu Çocuk Hükmü Nedir
Question
Buluntu Çocuk
SORU; Buluntu (sokağa atılmış) çocuğun hükmü nedir? Gayr-ı meşru çocuğun hükmü nedir? Meşru çocuk gibi onun da hukuki haklan var mıdır?
CEVAP: Buluntu çocuk, terkedüen ve sahibi bulunmayan çocuktur. Çocuğun ebeveyni ya fakirlikten ya da namus belasından onu bir yere terketmişlerdir. Onu alan kişinin onu terbiye etmesi ve hayata hazırlaması dinen vacibtir. Onu topluma kazanmak için ona bir sanat öğretmesi ve eğer gücü varsa ona bakması lazımdır.
İslâm fakihlerine göre buluntu çocuğa müslümanların Beyt’ül Malından masraf yapılır. Rivayet edilir ki, Hz. Ömer devrinde bir adam sokakta bir çocuk buldu, Hz. Ömer “Ona bakmak sana, nafaka vermek de bize düşer” dedi. Çocuğu alan onun nafakasını temin etmekten aciz ise veya kötü muamelede bulunuyorsa, o zaman devlet çocuğu ondan alır, onu iyi terbiye edecek ve iyi bakacak birisine teslim eder. İslâm toplumuna da düşen şey böyle çocukları ve yetimleri iyi yetiştirmeleri ve hayata kazandırmalarıdır.
Üstad Zekeriyya Beni’nin islâm’da Çocuk adlı kitabında şöyle bir ibare vardır:
Yüce İslâm dini buluntu çocuğa değer vermiş, İslâm ülkesinde olduğu için onu müslüman kabul etmiştir. Ancak onu bir gayr-i müslim almışsa, veya gayr-i müslümlere ait biryerde bulunmuşsa, o zaman çocuk kendisini bulanın dini üzere kabul edilir.
Buluntu çocuk babası bilinirse, ona nisbet edilir. Eğer bulan veya diğer biri babası olduğunu iddia ederse, kabul edilir. Çocuğun nesebi, böylece kabul edilir. Çocuğun babası bilinmiyorsa o zaman kimseye nisbet edilmez, edilirse günah olur. Allah bu konuda şöyle buyurmaktadır:
Evladlıklarınızı da öz oğullarınız kılmadı. Bunlar sizin ağızlarınıza geliveren sözlerden ibarettir. Allah ise gerçeği söyler ve doğru yola eriştirir. Onları (evlat edindiklerinizi) babalarına nisbet ederek çağırın. Allah yanında en doğrusu budur. Eğer babalarının kim olduğunu bilmiyorsanız, bu takdirde onları din kardeşleriniz ve görüp gözettiğiniz kimseler olacak kabul edin. (Ah-zab/4-5)
Benzeri konular:
Answers ( 2 )
İslam dini, buluntu çocuklara ilişkin hükümleri açıkça belirtmemektedir. Buluntu çocuklar, anne ve babası bilinmeyen veya terk edilen çocuklardır. İslam hukukunda, çocukların soybağı ve miras gibi konularda anne ve babasının belirlenmesi önemlidir.
Buluntu çocuklar, İslam hukukunda adiyye olarak bilinen kategoriye girerler. Adiyye, soyu bilinmeyen veya terk edilmiş çocukları ifade eder. Bu durumda, çocuğun soyu ve kimlik bilgileri belirsizdir.
İslam hukukunda, buluntu çocuklar için belirli hükümler bulunmamaktadır. Ancak İslam, adaleti ve insana saygıyı önemseyen bir din olarak, bu tür çocuklara yardım etme ve koruma görevini teşvik eder. İslam toplumunda, buluntu çocuklara karşı insanlık ve merhamet duygusuyla yaklaşılması öğütlenir.
Pratikte, buluntu çocuklara aile ve toplum tarafından bakım ve koruma sağlanır. İslam hukukunda, ailelerin veya fertlerin buluntu çocukları evlatlık olarak kabul etmeleri ve onlara sevgi, bakım, eğitim ve diğer ihtiyaçları konusunda destek olmaları teşvik edilir.
Buluntu çocukların soyu belirsiz olduğu için, miras konusunda bazı ayrıntılı hükümler uygulanabilir. Bu konuda yerel yasalar ve İslam hukuku uzmanlarına başvurmanız daha doğru olacaktır.
Özetle, İslam dini, buluntu çocuklara yönelik belirli hükümler getirmemektedir. Ancak adaleti ve merhameti önemseyen bir din olarak, buluntu çocuklara yardım etme ve koruma görevini teşvik etmektedir. Toplumun ve Müslüman fertlerin bu çocuklara sevgi, bakım ve eğitim sağlaması önemlidir.
İslam hukukunda buluntu çocuk (لَقِيط / leqīt), yani sahipsiz veya kimliği belirsiz bir şekilde bulunan çocuk, özel bir hüküm ve statüye sahiptir. Bu konu fıkıh kitaplarında “leqīt” bahsi altında detaylı biçimde ele alınır. Aşağıda özetle açıklayayım:
1. Buluntu Çocuğun Tanımı
Buluntu çocuk;
Ailesi, nesebi (soyu) veya velisi bilinmeyen,
Sokakta, camide, hastanede veya herhangi bir yerde terk edilmiş hâlde bulunan,
Yardıma ve korunmaya muhtaç küçük çocuktur.
Bu çocuğa “leqīt”, onu bulan kişiye ise “multeqit” denir.
2. Buluntu Çocuğun Hükmü
a. Can güvenliği
Buluntu çocuğu gören bir kimsenin onu koruma ve muhafaza etmesi farz-ı kifaye hükmündedir.
Yani toplumdan biri bunu yaparsa diğerlerinden sorumluluk düşer; kimse yapmazsa herkes günahkâr olur.
Amaç, çocuğun hayatını kurtarmaktır.
3. Nafaka ve Bakım Hakkı
Çocuğu bulan kişi veya devlet kurumları onun bakımını üstlenir.
Eğer devlet hazinesi (beytü’l-mâl) varsa, nafakası oradan karşılanır.
Yoksa, bulan kişi gönüllü olarak bakabilir, ama masraflarını daha sonra beytü’l-mâlden talep edebilir.
4. Nesep (Soy) Hükmü
Buluntu çocuğun nesebi (ailesi) bilinmez.
Biri çıkıp “Bu benim çocuğumdur.” derse, delil (şahitlik, ikrar veya DNA gibi kesin kanıt) olmadan çocuk ona nispet edilmez.
Ancak biri çocuğu sahiplenirse (örneğin bakımını üstlenirse), bu evlat edinme (tebennî) sayılmaz; soy bağı kurulmaz.
(Yani miras, mahremiyet gibi hükümler doğmaz.)
5. Miras ve Hukukî Haklar
Buluntu çocuk, kimliği belli oluncaya kadar mirasçı olamaz.
Eğer ölürse, malı beytü’l-mâle (devlet hazinesine) kalır.
Hayatta olduğu sürece, her Müslüman’ın himayesi altındadır; Müslüman sayılır.
6. Dini Statüsü
Buluntu çocuk Müslüman bir beldede bulunmuşsa, Müslüman kabul edilir.
Çünkü “küfür asıldan değil, delille sabit olur” prensibi vardır.
Eğer gayrimüslim beldede bulunmuşsa, bulunduğu toplumun dini üzere kabul edilir.
7. Günümüzdeki Uygulama
Günümüzde bu hükümler, çocuk koruma kanunları, sosyal hizmetler ve yetimhane sistemleri aracılığıyla uygulanmaktadır.
Yani devlet, buluntu çocukların bakımını üstlenir; dinen de bu, toplumun ortak sorumluluğu olarak görülür.
Kaynaklardan Bazıları
el-Kâsânî, Bedâi‘u’s-Sanâi‘, c.7, s.144
İbn Kudâme, el-Muğnî, c.9, s.309
Mevsılî, el-İhtiyâr, c.4, s.167
Diyanet İlmihali II, “Aile Hukuku” bölümü