Share
İslamda emanet ve emniyet
Question
EMANET VE EMNİYET
İslamda emanet ve emniyet
İslam, insanın onurlu ve şerefli bir hayat sürmesi için birtakım temel haklar va’z etmiştir.
Bu hakların en başta geleni hiç şüphe yok ki hayat ve mülkiyet hakkıdır. Allah’ın insana bahşettiği en yüce nimetler içinde hayat nimeti kutsal bir nimettir. Hiç kimse başkasının hayat hakkı üzerinde tasarrufta bulunamayacağı gibi kişinin kendi hayatı üzerinde de istediği gibi tasarrufta bulunma yetkisi yoktur. Bundan dolayıdır ki Dinimiz İslam, hiçbir sebep yokken adam öldürmeyi, kendi canına kıymayı hoş karşılamamış ve haram kılmıştır. Kur’an-ı Kerim’de yaşama hakkına son vermenin büyük bir suç olduğu şu şekilde ifade edilmiştir. “… Kim, bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüştür…”(1) Başka bir ayet-i kerime’de ise böyle bir suç işleyenin akıbeti şöyle haber verilmektedir.“ Kim bir Mü’mini kasten öldürürse, cezası, içinde ebediyyen kalacağı cehennemdir…”(2)
Hayat hakkının yanında bir de mülkiyet hakkı önem arz eden bir konudur. İnsanın fıtratında maddeye yönelik güçlü bir eğilimi vardır. Yüce dinimiz, insanın bu köklü arzusunu gerçekçi bir şekilde değerlendirmiş ve herkese mal mülk sahibi olma hakkı tanımıştır.
Netice itibariyle, helâl ve meşru yollardan elde edilen özel mülk ve servetin dokunulmazlığı vardır. Bir başkasının hakkına el uzatmak kesinlikle yasaklanmıştır. Ayet-i kerime’de Yüce Allah bu hakikati şöyle dile getirmektedir. “ Ey İman Edenler ! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin…(3)
Konumuzun geneline ışık tutan bir Hadis-i Şerif’te Peygamberimiz (s.a.v.)”…Öyle ise bilin ki, kanlarınız, mallarınız, ırzlarınız, birbirinize haramdır…” (4) buyurmuşlardır. Toplumu oluşturan fertler olarak Hz. Peygamberin bu sözüne kulak vermeliyiz. Kulluk vazifelerimizi noksansız bir şekilde yerine getirmenin gayreti içinde olmalıyız. Unutmamalıyız ki, insanlara güvenle yaklaşana güvenle yaklaşılır. Başkalarının haklarına saygı gösterenin de haklarına saygı gösterilir.
——————
1-) Maide, 5/32
2-) Nisa, 4/93
3-) Nisa, 4/29
4-) Müslim, Hac/19
Answers ( 2 )
İnsanın sorumluluk alanına gören her şey emanettir. Rasulullah (sav) şöyle buyuruyor: Hepiniz çobansınız ve hepiniz çobanlığınızdan sorumlusunuz. Devlet başkanı üstlendiği görevden sorumludur. Kişi ailesinin koruyucusu ve eli altındakilerden sorumludur. Kadın, eşinin, evinin koruyucusu ve eli altında bulunanlardan sorumludur. Hizmetçi, efendisinin malının koruyucusu ve eli altında bulunanlardan sorumludur. Dikkat ediniz! Hepiniz çobansınız ve hepiniz çobanlığınızdan sorumlusunuz” (Buhari/Nikah/91)
Nasıl olur da insan kendisine hayat veren emir ve tavsiyelere kulaklarını kapar, onları dinlemez? Böyle yaptığı takdirde Allah’a ve Rasul’ü (sav)’e hainlik yapmış olur. Allah’a ve Rasul’ü (sav)’e hainlik yapanlar ise emanetlerine ihanette bulunmuş olurlar. Halbuki hainlik ve yalan mü’minde bulunmaz. Rasulullah (sav) şöyle buyuruyor: “Müslüman müslümanın kardeşidir. Ona hıyanet etmez, yalan söylemez ve yardımı ondan esirgemez. Her müslümanın, diğer müslümana ırzı, malı ve kanı haramdır.” (Tirmizî/Birr/18)
İslam’da emanet ve emniyet kavramları, hem bireysel hem de toplumsal ilişkilerde güven, doğruluk, sorumluluk ve adalet gibi temel ilkeleri yansıtan son derece önemli kavramlardır. Bu kavramlar, İslam ahlakının temel taşlarını oluşturur ve Müslümanların sözlerinde, davranışlarında ve ilişkilerinde güvenilirliklerini sağlamak için büyük bir öneme sahiptir.
1. Emanet Nedir?
Emanet, bir kişinin başka bir kişiye güvenerek, onun malını, bilgisini, sırrını veya herhangi bir şeyini teslim etmesi durumudur. İslam, emanetin kutsal bir sorumluluk olduğunu belirtir ve ona ihanet etmeyi haram kılar.
a) Emanetin Anlamı ve Kapsamı
Emanet, sadece maddi bir şeyin değil, aynı zamanda manevi değerlerin de korunmasını ifade eder. Bir kişiye verilen herhangi bir görev, bilgi, sırrı ya da toplumsal sorumluluklar, hepsi emanet olarak kabul edilir.
Kuran: “Allah, size emanetleri sahiplerine vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.” (Nisa, 4/58)
Bu ayet, sadece maddi malların değil, aynı zamanda hakkaniyetli bir yönetim, adalet ve güven gerektiren her türlü sorumluluğun da emanet olduğunu vurgular.
Hadis: “İman, emanet taşımaktır.” (Sunan İbn Mâce)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) emanetin sadece mal değil, aynı zamanda iman, ahlak ve güven anlamına da geldiğini belirtmiştir. Bu, bir Müslümanın emanetini doğru bir şekilde taşıması gerektiğini ifade eder.
b) Emanetlere İhanet Etmek
İslam, emanete ihanet etmeyi çok büyük bir günah olarak kabul eder. İhanet, hem kişiye hem de topluma zarar verir. İnsan, kendisine verilen emanetin güvenini bozmamalıdır.
Kuran: “Emanetlerini ve sözleşmelerini yerine getirenler, işte onlar takva sahipleridir.” (Müminun, 23/8)
Emanet, sadece maddi şeyler değil, aynı zamanda sözler, vaatler ve görevler anlamına gelir. Bu ayette, emanetlere sahip çıkmanın takvanın bir göstergesi olduğu belirtilir.
Hadis: “Emanet, Müslümanın sözüdür, her kim emanete ihanet ederse, Allah da ona ihanet eder.” (Sahih Buhari)
Emanete ihanet etmek, sadece kişiye değil, aynı zamanda Allah’a karşı sorumluluğa da zarar verir.
c) Emanetlerin Çeşitleri
Emanetler, çeşitli şekillerde olabilir:
Maddi Emanetler: Birine verilen para, mal, eşyalar gibi şeyler. Bunlar, sahibine zarar verilmeden, doğru bir şekilde korunmalı ve iade edilmelidir.
Manevi Emanetler: Sırrı koruma, gizlilik, bilgi paylaşımı gibi manevi değerler de emanet kapsamına girer. İnsan, ona verilen gizli bilgileri ve sırları ifşa etmeyip güveni sarsmamalıdır.
Toplumsal ve İslami Emanetler: Vaatler, görevler veya liderlik gibi sorumluluklar. Bir insan, toplum içinde verilen görevleri adil bir şekilde yerine getirmelidir.
2. Emniyet Nedir?
Emniyet, güven ve barış anlamına gelir. İslam, insanların canlarını, mallarını, namuslarını ve akıllarını koruma amacını güder. Emniyet ve güven toplumun temellerini oluşturur ve her bireyin ihtiyaç duyduğu huzuru sağlar.
a) Emniyetin Önemi
İslam, güvenli ve barış içinde bir toplum oluşturmayı hedefler. Emniyet, sadece fiziksel güvenliği değil, aynı zamanda ruhsal ve manevi güveni de kapsar. Huzur ve güven, İslam toplumunun temeli olarak kabul edilir.
Kuran: “O ki, onları korkudan güvene kavuşturur. Bütün insanlar güven içinde olur ve güvenlik duygusu ile Allah’a şükreder.” (Al-Bakara, 2/26)
Buradaki ayet, Allah’ın insanları her türlü korkudan ve endişeden uzak tutarak güvende tutacağına işaret eder.
b) İslam’da Emniyetin Sağlanması
Emniyetin sağlanabilmesi için adalet ve düzen gereklidir. İslam, insanların hakkını savunur, güvenli bir ortam yaratmayı teşvik eder.
Hadis: “Kim bir toplulukta güven bulursa, onlara emniyet verir.” (Sahih Buhari)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) güveni ve emniyeti sağlayanların, toplumda huzur ve barış oluşturduğunu belirtmiştir.
c) Emniyetin Toplumda Sağlanması
İslam, toplumsal güvenliği sağlamak için pek çok ahlaki ve hukuki önlem almayı öğütler. Zulüm, haksızlık ve sosyal adaletsizlik emniyeti tehdit eder.
Kuran: “Allah, güvenliği ve huzuru sizlere vaat etmiştir.” (Al-Mulk, 67/15)
Bu ayet, Allah’ın güvenli bir yaşam sağlamak için insanları yönlendirdiğine işaret eder.
3. Emanet ve Emniyetin İslam’daki Yeri
Emanet ve emniyet, İslam’ın hem kişisel hem de toplumsal sorumluluklarını ortaya koyan temel ilkelerdir.
İslam, güvenli bir toplum oluşturmak için insanların birbirine emanet taşımasını ve emniyeti sağlamasını öğütler. Bu, sadece fiziksel güvenliği değil, aynı zamanda manevi güvenliği de kapsar.
Emanetlere sahip çıkmak, sadece dünyada değil, ahirette de insanı kurtuluşa ve huzura kavuşturur.
4. Emanet ve Emniyetle İlgili Hadisler
Emanet: “Bir müslümanın diğer müslümana karşı sorumluluğu emanetini korumaktır.” (Sahih Müslim)
Emniyet: “Kim bir köyde ya da bir şehirde güvenlik içinde bir gece geçirirse, ona ne kadar şükretmelidir.” (Sahih Buhari)
Bu hadis, güvenliğin ve barışın değerini vurgular.
Sonuç
İslam’da emanet ve emniyet, güvenli ve adaletli bir toplum inşa etmek için temel ilkelerdir. Emanet, bireylerin güvenine sahip çıkma sorumluluğunu ifade ederken, emniyet, toplumun barış ve huzur içinde yaşaması için önemlidir. Müslümanlar, emanetleri doğru şekilde taşımalı ve güvenli bir ortam oluşturmak için çaba göstermelidirler.