Sözlükte “bir işin yapılmasını men etme, fiilin yapılmamasını talep” gibi anlamlara gelmektedir.Fıkıh usulünün önemli konularından biri olan nehiy, otoriter bir tarzda ve kesin olarak bir işin yapılmamasının istenmesi için vazedilen sözdür. Dinin bir fiili nehyetmesi değişik şekillerde olabilir: “Mallarınızı, aranızda haksız sebeplerle yemeyin” (Nisâ, 4/29) şeklinde sarih olabileceği gibi, “Ribâdan artakalandan vaz geçin” (Bakara, 2/278); “Çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar” (Nahl, 16/90); “Kadınlara vermiş olduğunuz mehirlerden bir şey almanız helal değildir” (Bakara, 2/229) şeklinde gayri sarih de olabilir.

Âlimlerin çoğunluğuna göre nehiy, kural olarak nehyedilenin haram kılındığına delalet eder; ancak özel bir karine olması hâlinde kerâhete delalet eder. (bk. Haram, Mekrûh)

Nehiy, nehyedilen fiilden hemen ve sürekli olarak el çekme talebine delâlet eder. Fakat vakitle sınırlandırılabilir. Nehiy sıgası zaman yönünden mutlak ve herhangi bir nass, karine ve örf ile sınırlandırılmamışsa süreklilik bildirir.

İbadet, muamelât ve benzeri konularda bir nehiy bulunursa, Hanefîlere göre, nehyedilen şeyin diğer şartları tam ise, nehiy sebebiyle fâsit olmaz; sadece mekruh olur. Meselâ, yevm-i şekte veya bayram günlerinde oruç tutmak, Cuma vaktinde alışveriş böyledir. Bu konularda yasak bulunmakla birlikte, yapılan ibadet ve alışveriş geçerlidir. Ancak mekruhtur. Buna karşılık, böyle bir durumda, hem ibadetin, hem de muamelatın fasit olacağını söyleyenler olduğu gibi, ibadetlerin fasit olacağını ve fakat muamelâtın fasit olmayacağını söyleyenler de bulunmaktadır.

Diyanet dini kavramlar sözlüğü