Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat ne demek

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat ilim, itikat, söz, amel, edep ve yaşayış itibariyle Hz. Peygamber’in ve ashabının yolunu izle yen kimselerdir. Ashâb ve tâbiin ile kıyamet gününe kadar onlara uyan, Kitap ile sünnet üzerinde bir araya gelen imamlarıyla, onları izleyen hidayet imam larının izinden giden ve itikat, söz, amel ve yaşayış itibariyle kıyamet gününe kadar onların yolunu takip eden herkes Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’tendir. Dört imam, Süfyan es-Sevrî, İbn Uyeyne, Evzâî, İbnu’l-Mübârek, İbn Teymiyye, İbn Kayyim ve onların yolundan gidenler bunlardandır. Bunlar ittiba etmek suretiyle dosdoğru yolu bulan ve her mekân ve zamanda bid’atlerden uzak duran kimselerdir. Kıyamet gününe baki kadar kalacak olanlar, üstün gelenler ve ilahi yardıma mazhar olanlardır. İbn Hazm el-Fisal adlı eserinde şöyle diyor: “Sözünü ettiğimiz Ehl-i Sünnet, hak ehli olan kimselerdir. Onların di şındakiler ise bid’at ehlidir. Ehl-i Sünnet, hak ehli ashâb-ı kiram ile tâbiinin hayırlıları arasından onların yolunu izleyen herkestir. Daha sonra hadis ashabı ile fukaha arasından günümüze kadar ardı arkası kesilmeyen nesiller boyunca onların izlerinde yürüyenlerdir. Yeryüzünün doğusunda da batısında da avam dan bunlara uyan herkestir. Allah’ın rahmeti hepsinin üzerine olsun.”

Aynı şekilde onlar hakkında Selef-i Salih, Hadis Ehli, Fırka-i Naciye, Tâife-i Mansura, İttiba Ehli ve Cemaat Ehli gibi ünvanlar da kullanılır. Bu özel anlamıyla Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat terimi, kelâm firkaları ile heva eh linin Ehl-i Sünnet terimini kendi aralarında paylaşamamaları üzerine ortaya çıkmış olan selefilik terimiyle eş anlamlıdır. Bu anlaşmazlık neticesinde onların “halefiyye (halefilik/halefiler)” adını almaları üzerine, selefiye (selefilik/ selefiler) terimi ön plana çıktı ve bu da ilk hâle sımsıkı sarılanları anlatmak için kullanıldı. (Bk. Selefiyye)

Genel anlamıyla Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat içerisine Rafizilerden olmayan herkes dâhildir. İbn Teymiyye şöyle diyor: “Çünkü Râfiziler sünnete muha lefet etmekle meşhur olmuş kimselerdir. Avamın büyük çoğunluğu Sünni’nin ziddi olarak Rafizi olandan başkasını bilmez. Bundan dolayı avamdan her hangi bir kimse ‘Ben Sünniyim’ diyecek olursa, bunun anlamı “Ben Rafizi değilim”den ibarettir.” Ibn Teymiyye, Minhâcu’s-Sünneti ‘n-Nebeviyye adli eserinde konuya daha da açıklık getirerek şunları söylemektedir: “Ehl-i Sün net tabiriyle, ilk üç halifenin halifeliğini sabit kabul eden kimseler kastedilir. Bütün taifeler bunun kapsamına girer. Sadece Râfiziler müstesnadır. Bazen de Ehl-i Sünnet tabiriyle sadece hadis ve sünnet ehli kastedilir. Bu durumda bu tabirin kapsamına, ancak Yüce Allah’ın sıfatlarını ve ‘Kur’ân mahlûk değil dir, Allah ahirette görülecektir’ deyip kaderi kabul eden ve ona inanan kimse ler ile hadis ve sünnet ehli nezdinde bilinen diğer hususları kabul eden kimse ler girer. Böylelikle bu genel anlamın kapsamına Eş’arîler’le Mâturîdîler de girmektedir.

İbn Teymiyye Nakzu’t-Te ‘sis adlı eserinde Eş’arîler hakkında şunları söy lemektedir: “Onlar kelamcılar arasında Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’e en yakın olanlardır. Onlar, Mu’tezile ve Râfiziler gibi mezhepler göz önünde bulundu rulduğunda Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat arasında sayılırlar. Hatta onlar, bid’at ehlinin Mutezile ile Râfiziler’in ve benzerlerinin olduğu yerlerde Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaatin ta kendisidirler.” Buna göre, onlar muvafakat ettikleri husus larda Ehl-i Sünnet’tirler. Onların ilk dönemlerde yaşayanları Ehl-i Sünnet’e çok daha yakındır. Zira sonraki dönemlerde Eş’arîler’den pek çok kimse biz zat Eş’arî’nin görüşlerinden ayrılmış ve -ansiklopedide yer alan Eş’arîler bah sinde açıkladığımız üzere- Mutezile’nin, Cehmiyye’nin ya da felsefecilerin görüşlerine meyletmiştir.

Son dönemlerde Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat kavramının gerçek mahiye tiyle ilgili olarak şaşırtıcı bazı yeni görüşler ortaya atılmıştır. Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in bir firka ya da İslâm tarihinde sonradan ortaya çıkmış yeni bir mezhep olduğu iddiaları buna örnektir. Nitekim Dr. Zeki Necib Mahmud’un iddialarıyla, Dr. Mustafa eş-Şak’a’nın Mezhepsiz İslâm’daki şu sözleri buna örnektir: “Müslüman kitlelere Ehl-i Sünnet adının verilmesi sonraki zaman larda, Hicri 7. asırda ortaya çıkmıştır.” Bu iddiada başkaları da onları izlemiş tir ve Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat mezhebinin kurucusunun Ahmed b. Hanbel, Ebu’l-Hasan el-Eş’ari, Ibn Teymiyye ya da müceddid imam Muhammed b. Abdulvehhab olduğu iddia edilmiştir. Doğru olan ise, -İbn Teymiyye’nin tes pit ettiği üzere- Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat mezhebinin, Allah’in Ebu Hanife’yi, Mâlik’i, Şâfiî’yi ve Ahmed b. Hanbel’i yaratmasından önce bilinen eski bir mezhep olduğudur. Bu mezhep, bunu Hz. Peygamber’den öğrenmiş olan as habin mezhebidir. Böyle bir adlandırma ise bid’atin ve bid’atçiliğin ortaya çıkmasıyla birlikte şöhret kazanmış, sünnet kelimesi bid’at karşılığında, ce maat de tefrika ve ayrılık karşılığında kullanılmıştır. Bu mezhep, günahları sebebiyle Müslümanların tekfir edilmesi ve onların hak yönetici ve imamları na karşı kılıçla karşı çıkılması üzerine şöhret kazanmıştır.

Şimdi de bu terimin tarihi konusunda şaşırtıcı birtakım iddiaları çürüten ve seleften gelen bazı rivayetleri aktaralım: Lâlekâi (H. 418), Şerhu Usuli I’tikadi Ehli’s-Sünne ve’l-Cemâa adlı eserinde senediyle Ibn Abbas’in, “O günde kimi yüzler ağaracak, kimi yüzler kararacaktır. Yüzleri kararanlara, ‘İmanınızdan sonra kâfir oldunuz ha! O halde kâfir olduğunuzdan dolayı tadın azabı’ (denilir)”) ayetinin tefsirinde şöyle dediğini nakletmiştir: “Yüzleri ağaracaklar, Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat ile ilim sahibi kimselerdir. Yüzleri kararacak olanlar da bid’at ve dalalet ehli kimselerdir.”

Yine o, Eyyub es-Sähtiyânî’nin (H. 68-131) şu sözlerini nakletmiştir: “Bana Ehl-i Sünnet’ten bir kişinin öldüğü haberi verilince, sanki organlarim dan birini kaybetmiş gibi oluyorum.”) Süfyan es-Sevrî’nin (H. 161) de şöyle dediğini rivayet etmektedir: “Ehl-i Sünnet hakkında birbirinize hayırlı tavsiyelerde bulunun. Çünkü onlar garib kimselerdir.” Yine Süfyan es-Sevri’nin, “Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat ne kadar da azdır” dediğini de nakletmektedir.

Kaynak: Çağdaş İnançlar ve düşünceler

CEVAP:

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Kuran ve Sünnete göre “Allah nerede?”
• Ehl-i sünnet isimlendirmesi
• Ehl-i Sünnet Ne Demek? Kısaca
• Okunan Kur’an ve yapılan hayır ölüye ulaşır mı?
• Ölen Kişiye Kelime-i Tevhid Telkin Etmek
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Tümünü görüntüle.