Share
Kur’an’ın Fert ve Topluma Mesajı
Question
Kur’an’ın Mesajı
SORU: Bazı insanlar caddelerde ve taşıtlarda Kur’an okuyorlar ve bununla insanlardan sadaka isteyip dilencilik yapıyorlar. İslâm bunu tasvip eder mi?
CEVAP: Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’i, ilahi ve ebedi bir belge, bir hidayet, yasama ve muamelât kitabı olsun diye indirmiştir.
Kur’an, ferdin hem kendisi için, hem başkasıyla birlikteliği, hem vatandaşlarıyle birlikteliği, hem de bütün insanlık alemiyle ilişkileri için bir rehberdir, hatta hayatın tamamıyle ilgili bir rehber ve hidayettir.
Allah Teâlâ Kur’an’da, insanın hangi sebeplere sarıldığı takdirde maddi ve manevi şifaya kavuşacağını, aklın ve kalbin yararına olacak bir neticeye ulaşacağım açıklamıştır. Bir kimse doğruluk ve ihlasla Kur’an üzerinde düşünürse Kur’an mutlaka onu olumlu şekilde etkiler. Bunun içindir ki Allah Teâlâ şöyle buyurur:
Doğrusu bu Kur’an en doğru yola iletir. (İsra/9)
Gerçekten size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitap gelmiştir. Allah, rızasını gözetenleri, onunla selamet yollarına eriştirir, onları izni ile karanlıklardan aydınlığa çıkarır, onları doğru yola iletir. (Maide/15-16)
Allah Teâlâ Kur’an’ın nefislerdeki, akıllardaki ve gönüllerdeki büyük etkisine işaret ederek şöyle buyurur:
Eğer biz bu Kur’an’ı bir dağa indirmiş olsaydık, sen onun Allah korkusuyle baş eğerek parça parça olduğunu görürdün. Bu misalleri insanlar düşünsünler diye veriyoruz. (Haşr/21)
Eğer okunan bir kitap ile dağlar yürütülmüş veya yeryüzü parçalanmış yahut ölüler konuşturulmuş olsaydı Kur’an bunu yapardı. (Rad/31)
İşte Kur’an’ın temel mesajı budur. Fakat daha sonraları Kur’an’ı bir geçim aracı haline getiren pek çok kişi yüzünden bu yoldan sapılmış ve Kur’an’ın mesajından uzaklaşılmıştır. Onlar Kur’an’ı okuyup düşünerek bir rehber edinmek yerine onu muska ve tılsım yazmanın, üfürükçülük yapmanın aracı haline getirdiler. Hayatın çeşitli alanlarında ve çeşitli konularda Kur’an’ın mesajına muhtaç durumdaki dinlere okumaları gerekirken, matemlerde ve kabirlerde ölülere okumakla ve bununla iftihar etmekle iktifa ettiler. Kur’an okumayı bir dilencilik aracı haline getirdiler, musikinin ve coşup kendinden geçmenin kapısı yaptılar. Bu konuda yarıştıkça yarıştılar. Kur’an’la dünyalık elde etme arzuları, onunla ahiret saadetine ulaşma arzularının önüne geçti.
Biz bununla insanların Kur’an okumalarını engellemek istemiyoruz. Bilakis biz Kur’an’ın gece ve gündüz okunmasını istiyoruz. Ve biz güzel seslilerin veya hançeresi sağlam ve düzgün olanların Kur’an okumalarını da engellemek istemiyoruz, biz Kur’an’ı kullanarak onun mesajından dışarı çıkılmaması için mücadele ediyoruz, dinleyen kimseye etkili olabilmesi için önce okuyan kimsenin okuduğundan etkilenmesini istiyoruz. Rasûlullah (s.a) şöyle buyuruyor:
İnsanların Kur’an okurken en güzel seslisi onların Allah’tan en çok korkanıdır.
Yine Rasûlullah (s.a) şöyle buyurur:
Kur’an’ı ahiret hesabı için değil de dünya menfaati ve kazanç ternini için okuyan bir topluluk gelmeden önce siz onunla Allah’ın rızasını gözetin.
Görünen o ki Rasûlullah’m asırlar öncesinden haber verdiği bu topluluk gelmiştir ve epeyce de çoğalmıştır.
El-Menar Tefsiri, c. IX, s. 553’de ifade edildiğine göre, dinlemeyen kimselere Kur’an okunması caiz değildir.
İslâm fıkıhçılan, çalışan bir değirmende Kur’an okunmasını yasaklamışlar ve bunu da şöyle izah etmişlerdir: Bu yasak, değirmen sesinin Kur’an sesini bastırmaması içindir. Çünkü hak daima üstündür, ona hiçbir şey galip gelemez. Hal böyle olunca tranvayda, arabada, trende veya araba, klakson ve satıcı seslerinin birbirine karıştığı caddelerde Kur’an okunduğu zaman durum nice olur?!
Kur’ an-ı Kerim yüce Allah’ın kitabıdır. O yüce ve şerefli bir kitapdır. O, şöyle diyen bir kitaptır:
Üstünlük, Allah’ın, peygamberlerinin ve müminlerindir. (Münafı-kün/8)
Gevşeklik göstermeyin, üzüntüye kapılmayın. Eğer inanmışsanız, üstün gelecek olan sizsiniz. (Âl-i İmran/139)
Rasûlullah (s.a) insanların çalışmalarını istemiş, dilencilik yapmalarını yasaklamıştır. O şöyle buyurmuştur:
Sizden birinizin ipini alıp sırtında odun taşıması, insanlardan bir şeyler istemesinden daha hayırlıdır.
Başkaları ona ya verirler, ya da vermezler. Her ne olursa olsun meşru bir yoldan çalışıp kazanmaya gücü yettiği müddetçe bir kimsenin dilencilik yapması aslında İslâm’ın razı olmadığı bir iştir. Bir de dilenciliğine Kur’an-ı Kerim’i âlet ettiği zaman ne kadar da çirkin bir iş yapmış olur?! Bu, Allah’ın Kitabını küçük düşürmektir. Kur’an’ın yüceliğini ve heybetini korumak için bundan sakınmak ve bunu yapanları da engellemek gerekir.
Bu konuda Rasûlullah’ın (s.a) şu sözü üzerinde düşünmüş olsaydık ne güzel olurdu:
Kur’an’ı üç türlü insan okur: “Mü’min, münafık ve fâcir/günahkar.
Beşir el-Havlânî5 el-Velid ibn Kays’a bunların kim olduğun sorduğunda, o, şöyle cevap verdi: “Münafık okuyucu, Kur’an’ı inkâr edendir. Fâcir okuyucu Kur’an’ın sırtından para kazanandır. Mü’min okuyucu da ona inanandır.”
Biz bütün insanları Kur’an’a yönelmeye, onu düşünmeye ve onun tertemiz kaynağından su almaya davet ediyor ve onlara Rasûlullah’ın şu sözünü hatırlatıyoruz:
Sizin en hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir.
Fakat biz, bir takım câhillerin veya ücretle tutulmuş kişilerin bu ilahî kitabı, yolun en hayırlısına sevkeden bu yüce ve şerefli kitabı, dilenciliğin ve dünya hayatında iğrenç bir kazancın aracı haline getirmelerine de razı olmayız. Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
Sana bu mübarek Kitabı âyetlerini düşünsünler ve aklı olanlar öğüt alsınlar diye indirdik. (Sâd/29)
İşte böylece sana da emrimizden bir ruh vahyettik. Sen kitap nedir, iman nedir bilmezdin. Fakat biz onu kullarımızdan dilediğimizi kendisiyle doğru yola eriştirdiğimiz bir nur kıldık. Şüphesiz ki sen, doğru bir yola kılavuzluk etmektesin. O yol, göklerin ve yerin sahibi olan Allah’ın yoludur. Dikkat edin, bütün işler sonunda Allah’a döner. (Şûra/52-53)
Answer ( 1 )
Kur’an, hem fertlere hem de topluma yönelik çok yönlü mesajlar içeren bir kitaptır. Bu mesajlar, insanın bireysel olarak kendi içindeki değerlerle ilişki kurmasından, toplum olarak birlikte huzur içinde yaşamak için nasıl bir arada olunması gerektiğine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Fertlere Mesajı:
İman ve İbadet: Kur’an, bireylerin Allah’a inanmasını ve O’na ibadet etmelerini teşvik eder. İman, kişinin kalbinde Allah’a olan bağlılığını gösterirken, ibadet ise bu bağlılığın dışa vurumudur. Kur’an’da namaz, oruç, zekat gibi ibadetler sürekli olarak vurgulanır.
Ahlak ve Erdem: Fertlere ahlaki değerler, dürüstlük, sabır, cömertlik, adalet, tevazu ve merhamet gibi erdemler öğretilir. Kişisel gelişim, insanın içsel dünyasında olgunlaşmasıyla başlar. Kur’an, bireylerin kötü alışkanlıklardan uzak durmasını ve iyi ahlakı benimsemelerini ister.
Sorumluluk ve Özgürlük: İnsan, Allah tarafından sorumlu bir varlık olarak yaratılmıştır. Kur’an, her bireye özgür irade tanır, fakat bu özgürlüğün sorumlulukla kullanılmasını öğütler. Yani, insanlar hem kendi hayatlarının hem de toplumun huzuru için davranışlarını dikkatle seçmelidirler.
Sabır ve Teslimiyet: Kur’an, zorluklar karşısında sabretmeyi, tevekkül etmeyi ve Allah’a teslim olmayı öğütler. Kişisel sıkıntılar, insanın ruhsal olgunluğa ulaşmasında bir fırsat olarak sunulur.
Topluma Mesajı:
Adalet ve Eşitlik: Kur’an, toplumsal ilişkilerde adaletin sağlanmasını ve insanların eşit haklara sahip olmasını vurgular. İnsanlar, dil, ırk, cinsiyet gibi farklarla değil, Allah’ın takdirine göre değerlenmelidir. Zengin, fakir, yöneten, yönetilen arasında adaletli bir ilişki kurulması gerektiği öğütlenir.
Yardımlaşma ve Dayanışma: Toplumda yardımlaşma, dayanışma ve karşılıklı haklara saygı büyük önem taşır. Kur’an, infak ve zekat gibi pratiklerle toplumsal yardımseverliği teşvik eder. Her birey, toplumun bir parçası olarak, diğerlerine yardım etme sorumluluğunu taşır.
Hoşgörü ve Barış: Kur’an, insanların farklılıklarına rağmen barış içinde bir arada yaşamayı önerir. İslam, çatışma ve nefretin değil, hoşgörünün ve kardeşliğin dinidir. Toplumlar arası barış ve anlaşmazlıkların çözülmesi gerektiği vurgulanır.
İnsan Hakları ve Özgürlükler: Kur’an, temel insan haklarını, özellikle can, mal, din ve onur güvenliğini korumayı önerir. Her bireyin haklarına saygı duyulması gerektiği, zorla bir şey yapılmaması gerektiği anlatılır.
Toplumsal Adaletin Sağlanması: Fakirlerin, yetimlerin, kadınların ve zayıf düşmüş olanların haklarının korunması gerektiği özellikle vurgulanır. Toplumun bu kesimlerinin korunması, adaletin sağlanması için öncelikli bir sorumluluk olarak kabul edilir.
Sonuç olarak:
Kur’an, fertlerin doğru yolu bulmaları için kişisel bir rehberken, toplumsal düzeyde de adaletin, eşitliğin ve barışın tesis edilmesi için bir ışık tutar. Hem bireysel hem de toplumsal düzeyde insanın insana karşı sorumlulukları olduğu öğretilir. Bireylerin ve toplumların huzur içinde yaşayabilmesi, ancak bu ilkelere sadık kalınarak mümkün olabilir.