Share
Cansız Varlıkların Secdesi Ve Teşbihi
Question
SORU: Şu âyet ne anlama gelir:
Bitkiler ve ağaçlar secde ederler.
Cansız varlıkların Allah’ı teşbih etmeleri ne anlama gelir?
CEVAP: Rahman sûresinin 6. ayeti olan bu âyette geçen neon kelimesi yıldız anlamına da gelir. Ağaç ise sapı olan bitki demektir. Bunların Allah’a secde etmeleri, hangi gaye için yaratılmaşlarsa onun için Allah’a boyun eğmeleri ve o gayeyi gerçekleştirmek için Allah tarafından kendilerine verilen emri yerine getirmeleri demektir. Bitkiler ve ağaçlar Allah’ın kudretine boyun eğdikleri için Kur’an onları Allah’a secde eden varlıklara benzetmiştir. Çünkü secde en ileri seviyede bir boyun eğiştir.
Kur’an-ı Kerim’de Allah Teâlâ buna benzer başka örnekler de verir:
Yedi gök, yer ve bunlarda bulunan herkes O’nu teşbih eder. O’nu hamd ile teşbih etmeyen hiçbir şey yoktur. Ne var ki siz onun teşbihini anlamazsınız. O halimdir, bağışlayandır. (İsra/44)
Selef, buradaki teşbihin lisan ile olduğunu söylemiştir; konuşan varlıklarda bu açıkça belli olur, cansız varlıklarda ise bu teşbih gizlidir. Diğerleri ise bu teşbihin, özellikle konuşamayan varlıklarda lisan-ı hal ile olduğunu söylemişlerdir. Çünkü bu yaratıklarda düşünen ve tefekkür eden bir kimseyi rabbini teşbihe ve yüceltmeye sevkeden deliller ve burhanlar vardır. Fakat insanların çoğu bunu bilmezler. Çünkü onlar düşünmüyorlar ve bakmıyorlar. Bunlar teşbihe sebep olduğu için mecaz yoluyle teşbih onlara nisbet edilmiştir. Şu beytin şairine bravo doğrusu:
Her şeyde O’nun için vardır bir âyet Eder O’nun birliğine hep delâlet.
Answer ( 1 )
Cansız varlıkların secdesi ve teşbihi, İslam’da çok derin bir anlam taşır. Bu kavramlar, her şeyin Allah’a olan teslimiyetini ve O’na olan yüceliğini vurgulayan bir anlayışı ifade eder.
Secde: İslam’da secde, insanın Allah’a olan teslimiyetinin bir ifadesidir. Ancak İslam inancına göre, sadece insanın secde etmesi söz konusu değildir. Kur’an’da ve hadislerde, göklerin, yerin, dağların, yıldızların ve diğer yaratıkların Allah’a secde ettiği belirtilir. Örneğin, “Göklerde ve yerde olanlar secde ederler” (Ra’d, 15) ayetinde cansız varlıkların da Allah’a secde ettiği anlatılmaktadır. Bu secde, bir insan gibi fiziksel bir eylem değil, Allah’ın kudretine ve büyüklüğüne olan teslimiyetin bir anlamıdır.
Teşbih: Teşbih, bir varlığın benzerliğini anlatmak anlamına gelir. Cansız varlıklar da Allah’ın yarattığı birer varlık olarak O’nun mükemmel yaratma gücüne tanıklık ederler. Her şeyin Allah’a benzer bir şekilde düzenli ve ahenkli bir şekilde hareket etmesi, O’nun kudretine işaret eder. Bu yüzden Kur’an’da, yaratılışın her detayının Allah’a teşbihte bulunduğu ifade edilir. Yani, cansız varlıklar da O’na benzer bir anlamda “teşbih” ederler, bu da onların yaratılışındaki mükemmellikten kaynaklanır.
Bu kavramlar, sadece insanların değil, tüm evrenin Allah’a olan saygısını ve teslimiyetini simgeler. İslam’da her şeyin bir amacı vardır ve her varlık, Allah’ın kudretinin bir tecellisi olarak yaratılmıştır. Cansız varlıklar da bu düzenin bir parçası olarak, bilinçli olmasalar da kendi şekilleriyle Allah’a yönelirler.