Share
Kabir Ziyaretinin Hükmü
Question
Mezar (Kabristan) Ziyaretinin Hükmü

Peygamber Efendimiz (s.a.s) İslam’ın ilk yıllarında kader inancı tam oturmadığı ve cahiliye alışkanlıkları hayattan tam sökülüp atılamadığı için kabir ziyaretini yasaklamış ancak daha sonra buna müsaade etmiş hatta kabir ziyaretini teşvik etmiştir.
- “Ben sizi kabirleri ziyaretten men etmiştim. Artık onları ziyaret edebilirsiniz. Çünkü onlar size ahireti hatırlatır.” (Müslim, Cenaiz 106; Ebu Davud, Cenaiz 81);
- “Rabbimden anneme istiğfar talep etmek için izin istedim, fakat bana izin vermedi. Kabrini ziyaret etmem için izin istedim, buna izin verdi. Kabirleri (siz de) ziyaret ediniz. Çünkü bu (ziyaret) ölümü hatırlatır.”
Diğer yandan Peygamber Efendimiz Aleyhisselatü Vesselâm’ın Uhud şehidlerini ve Bakî’ mezarlığını ziyaret ederek onlara dua ettiğini gösteren birçok rivayet vardır. Bunlardan Hz. Aişe’nin anlattığı bir vakıa şöyledir:
- “Rasûlullah (s.a.s) bir gece kalktı. Elbisesini giydi sonra dışarı çıktı. Ben de cariyem Berire’ye, Rasûlüllah (s.a.s)’i takip etmesini emrettim. O da: “Rasûlüllah’ı (s.a.s), Bakî mezarlığına kadar takip etti. Rasûlüllah (s.a.s), Bakî mezarlığının alt tarafında Allah’ın dilediği kadar bir zaman durdu. Sonra, geriye döndü. Cariyem ondan önce dönüp geldi ve olanları bana haber verdi. Sabah oluncaya kadar Rasûlüllah’a (s.a.s) bir şey söylemedim, daha sonra gece olan olayı anlattım. “Ben, Bakî kabristanındakilere dua etmek üzere gönderilmiştim” buyurdu.”
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.s) Cebrail Aleyhisselam’ın kendisine gelerek Cenabı Hakk’ın, Bakî mezarlığında yatanların yanına giderek onlar için istiğfarda bulunmasını emrettiğini söylemiştir.
Kabir ziyaretiyle ilgili olarak varid olan bu tür rivayetleri göz önünde bulunduran Hanefi fukahası erkeklerin kabir ziyaretinde bulunmalarını müstehab görmüşlerdir. Fitne korkusu olmadıkça ve günah olan davranışlardan sakındıkları sürece bu hüküm kadınlar için de geçerlidir. Çünkü hadislerde kabir ziyaretinin sebebi ve hikmeti olarak gösterilen ahireti ve ölümü hatırlama meselesi umumî bir hüküm olup kadınları da ihtiva eder. Kadınların kabir ziyareti yapmasını yasaklayan hadisleri değerlendiren ulema, bu hükmün umumî olmayıp, onların cahiliye adetlerini çağrıştırır bir tarzda, saç baş yolarak, yüksek sesle ağlayarak, ağıtlar yakarak ve fitneye ve günaha yok açacak bir şekilde yapacakları ziyaretlere şamil olduğunu ifade etmişlerdir.
Büyüklerin ve salih kimselerin kabirlerini ziyaret etmek ise hiç şüphesiz daha faziletlidir. Hatta Allah Resûlü’nün ve Allah’ın veli kullarının kabirlerini ziyaret etmek için yolculuk yapmak müstehab görülmüştür.
Kabir ziyaretinden beklenen en önemli hikmet olan rabıta-i mevt yani ölümü hatırlama ve bir gün kendisinin de öleceğini düşünerek muhasebe ve murakabe eksenli bir hayat yaşama, Peygamber Efendimizin sıklıkla üzerinde durduğu konulardan birisidir. Mesela bir hadislerinde lezzetleri acılaştıran ölümü çokça hatırlamanın üzerinde duran Efendiler Efendisi, başka bir hadislerinde de en akıllı kimsenin ölümü en çok hatırlayan ve ölümden sonrası için hazırlık yapan kimse olduğunu söylemiştir.
Answers ( 2 )
İslam dini, kabir ziyaretinin yapılmasını teşvik etmiştir. Bu nedenle, kabir ziyareti yapmak İslam’da övgüye değer bir davranış olarak kabul edilir. Ancak, kabir ziyareti yaparken bazı konulara dikkat edilmesi gerekmektedir.
Öncelikle, kabir ziyaretinin asıl amacı dua etmek ve ölmüş kişi için Allah’tan mağfiret dilemektir. Bu nedenle, kabir ziyareti yapılırken bu amacın gözetilmesi önemlidir. Ayrıca, ziyaret yapılan kabir sahibi, İslam dininde önemli bir kişi olabilir ancak onun Allah’ın yerine geçmeyeceği ve sadece Allah’tan yardım dileyeceği unutulmamalıdır.
Diğer bir konu ise, kabir ziyareti sırasında yapılan bazı uygulamaların İslam dini açısından doğru olmayabileceğidir. Örneğin, kabir sahibine doğrudan dua etmek veya ondan yardım dilemek gibi uygulamalar, İslam dininde caiz değildir. Kabir ziyareti sırasında yapılacak duaların sadece Allah’a yönelik olması gerektiği unutulmamalıdır.
Son olarak, kabir ziyareti yaparken uygun şekilde davranmak gerekmektedir. Kabir ziyareti yaparken saygı, edep ve adabın korunması önemlidir. Ölen kişinin ailesi veya yakınlarına saygı göstermek, kabir çevresinde temizlik yapmak gibi davranışlar kabir ziyareti sırasında dikkat edilmesi gereken hususlardandır.
Bunların yanı sıra, kabir ziyaretinin yapılması veya yapılmaması kişisel tercihlere bağlıdır ve İslam dininde bu konuda kesin bir hüküm yoktur. Ancak, kabir ziyareti yaparken dikkat edilmesi gereken konular ve yapılan duaların sadece Allah’a yönelik olması gibi İslam dininde önemli kaidelerin gözetilmesi gerekmektedir.
Kabir Ziyaretinin Hükmü
Genel Hüküm ve Tarihsel Gelişim
Peygamber Efendimiz (s.a.s.), İslam’ın ilk dönemlerinde cahiliye adetlerinin devam etme riski ve kader inancının henüz tam yerleşmemiş olması sebebiyle kabir ziyaretini geçici olarak yasaklamış, daha sonra ise izin vermiş ve teşvik etmiştir. Bu durum, dinin toplumda yerleşme aşamasına göre tedrici bir eğitim metodunu yansıtmaktadır.
Teşvik Eden Hadisler
“Ben sizi kabirleri ziyaretten men etmiştim. Artık onları ziyaret edebilirsiniz. Çünkü onlar size ahireti hatırlatır.” (Müslim, Cenaiz 106)
“Kabirleri (siz de) ziyaret ediniz. Çünkü bu (ziyaret) ölümü hatırlatır.” (Müslim, Cenaiz 108)
Peygamberimiz (s.a.s.)’in Uhud şehitlerini ve Bakî Mezarlığı’nı ziyaret edip dua ettiği birçok rivayetle sabittir. Hatta bir gece vakti Bakî’ye giderek orada yatanlar için istiğfar ettiği bildirilmiştir.
Fıkhi Hüküm
Hanefi mezhebine göre:
Erkekler için kabir ziyareti müstehabdır (teşvik edilen, sevap kazandıran bir sünnettir).
Kadınlar için de, fitne korkusu olmadığı ve caiz olmayan davranışlardan (aşırı yas, saç-baş yolma, yüksek sesle ağlama vb.) sakındıkları sürece aynı hüküm geçerlidir.
Kadınların ziyaretini yasaklayan hadisler, cahiliye adetlerini çağrıştıran davranışların eşlik ettiği durumlara özeldir. Asıl olan, ölümü hatırlama hikmetinin her iki cinsiyet için de geçerli olmasıdır.
Özel Kabir Ziyaretleri
Salih kimselerin, alimlerin ve şehitlerin kabirlerini ziyaret etmek daha faziletlidir.
Peygamberimiz (s.a.s.)’in kabrini ziyaret için yolculuk yapmak müstehab görülmüştür. Bu, bir tür ziyaret seyahati (seyahatu’z-ziyare) olarak kabul edilir.
Allah’ın veli kullarının kabirlerini ziyaret de teşvik edilmiştir; ancak bunun saygı sınırlarını aşmaması, şirk ve bidat karıştırılmaması esastır.
Asıl Hikmet: Ölümü Hatırlama (Rabıta-i Mevt)
Kabir ziyaretinin en önemli amacı, ölümü hatırlayarak (rabıta-i mevt) dünya hayatının geçiciliğini idrak etmek ve ahiret için hazırlık yapmaktır.
Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:
“Lezzetleri acılaştıran ölümü çok hatırlayın.”
“Akıllı kimse, nefsini hesaba çeken ve ölüm sonrası için amel eden kimsedir.” (Tirmizî, Kıyâmet 25)
Sonuç
Kabir ziyareti, İslam’ın ölüm ve ahiret bilincini canlı tutma hedefine yönelik önemli bir ibadet ve tefekkür vesilesidir. Erkek ve kadın müminler, sünnette belirtilen adaba uyarak, bidat ve hurafelerden uzak durarak bu ziyareti gerçekleştirmelidir.
Ziyaretin hükmü, kişiyi dünyaya aşırı bağlanmaktan korumak, günahlardan sakındırmak ve salih amellere yönlendirmek şeklinde somut bir hayat disiplini sağlamalıdır.
Allah Teâlâ, bizlere ölümü hikmetle hatırlamayı, kabir ziyaretini sünnete uygun şekilde eda etmeyi ve ahiret için salih ameller işlemeyi nasip eylesin.