Share
Zekat Tarihi ve Hikmetleri
Question
Zekât ne zaman farz kılınmıştır? Zekâtın farz kılınmasındaki hikmetler nelerdir?
Zekât hicretin ikinci yılında Medine’de farz kılınmıştır. Zekât, Kur’an-ı Kerim’de pek çok âyette namaz ile birlikte zikredilmiş (Bakara, 2/43, 110; Hac, 22/78; Nûr, 24/56); Hz. Peygamber (s.a.s.) de zekâtın İslam’ın temel ibadetlerinden biri olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Zekât, 1).
Kur’an ve hadislerde namaz ile zekâtın ardı ardına zikredilmesi, toplumların ruhî olgunluğa ulaşmasında bu iki ibadetin rolünü göstermesi bakımından son derece önemlidir. Kur’an-ı Kerim, iyiliğe erişmenin ve muttakî bir mümin olabilmenin en önemli şartlarından birinin zekât vermek olduğunu ifade eder (Bakara, 2/177). Aynı zamanda zekât kurtuluşa eren müminlerin vasıflarından biridir (Mü’minûn, 23/1, 4). Bütün bunlara ilaveten zekât vermek, Allah’ın rahmetini celbeden hususlardandır (A’râf, 7/156). Kısaca zekât, malı temizleyen ve manevi arınmaya vesile olan bir ibadettir (Tevbe, 9/103). Âyet ve hadislerde sıklıkla emredilen zekâtı vermemek müşriklerin vasfı olarak görülmüş ve Kur’an’da bu durum yerilmiştir (Fussilet, 41/6-7).
Zekâtın topluma dönük pek çok yararı da vardır. Mesela zekât, maddi gücü olmayanların ihtiyaçlarının giderilmesine katkı sağlar, zengin ile fakir arasındaki uçurumu azaltır; aralarında sevgi ve yakınlık doğmasına vesile olur. Bu yönüyle zekât toplumsal kenetlenmeyi artırır. Ayrıca toplumları bencillik ve kin gibi ahlaki hastalıklardan arındırır. Zekâtın verileceği yerlerin toplumun her katmanındaki insanları kapsaması sosyal dayanışmanın da garantisidir.
Answers ( 2 )
Zekat; hicretten iki yıl sonra Medine de farz kılınmıştır. Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerde zekat; namaz ile beraber anılmaktadır. O yüzden bu iki ibadet önemli ibadetlerdendir. Yine Kur’an-ı Kerim; toplumsal iyiliğe erişmenin yollarından birinin de zekat vermek olduğunu bildirmektedir bizlere. Yine Mu’minun Suresinde kurtuluşa eren müminlerin özelliklerinden birinin de zekat vermek olduğu bildirilmiştir.
Zekât zengin bir tarihe sahiptir ve İslam’da önemli bir hikmete sahiptir. İşte zekatın tarihi ve hikmeti ile ilgili bazı önemli noktalar:
Tarihsel önemi ve altında yatan hikmetle zekat, adaleti, merhameti ve toplumsal refahı teşvik ederek İslami öğretilerin temel bir yönü olmaya devam ediyor. Sosyo-ekonomik eşitsizlikleri ele almak ve Müslüman toplum içinde bir sosyal sorumluluk duygusu geliştirmek için güçlü bir araç olmaya devam ediyor.
Zekat, İslam’ın beş şartından biri olan, maddi durumu yerinde olan Müslümanların, mallarının belirli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken bir ibadettir. Zekat, Arapça kökenli olup “temizlik” ve “büyüme” anlamlarına gelir. Zekat vermek, hem kişinin malını temizler hem de toplumsal yardımlaşmayı ve dayanışmayı pekiştirir.
Zekat Tarihi:
Zekat, İslam’dan önce de bazı toplumlarda vardı, ancak İslam dini zekat vermeyi bir farz olarak belirlemiştir. Zekat, İslam’ın ilk yıllarında, Medine’de, hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır. Kur’an-ı Kerim’de ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in hadislerinde zekatla ilgili pek çok detaylı bilgi bulunmaktadır. Müslümanlar, zekatlarını Ramazan ayında veya yıl boyunca istedikleri zaman verebilirler.
Zekatın Hikmetleri:
Zekat, sadece maddi bir yükümlülük olmanın ötesinde, derin manevi hikmetlere sahiptir:
Malın Temizlenmesi: Zekat, bir kişinin malını temizler ve artırır. Malların yüzde 2.5’lik bir kısmının ihtiyaç sahiplerine verilmesi, o malın bereketini artırır.
Toplumsal Dayanışma: Zekat, toplumda gelir eşitsizliğini azaltmaya, fakirlerle zenginler arasındaki uçurumu kapatmaya yardımcı olur. Bu, toplumsal barışı sağlar.
Nefsin Terbiyesi: Zekat vermek, kişinin nefsini terbiye eder, cimrilikten ve mal sevgisinden arındırır.
Sadaka-i Cariye: Zekat, sadece o an için değil, sürekli olarak toplumu destekler. Zekat, insanlara bir dayanışma duygusu aşılar ve sürekli olarak iyilik yapılmasını teşvik eder.
Fakirlerin Haklarını Verme: Zekat, fakirlerin ve muhtaçların da toplumda hakları olduğunu hatırlatır. Bir Müslüman, zekat vererek, başkalarının temel ihtiyaçlarını karşılamak için sorumluluk taşır.
İman Güçlendirici: Zekat, kişinin inancını güçlendirir. Çünkü mal, insanın en değerli şeylerinden biridir ve onu Allah yolunda vermek, kişinin imanını pekiştirir.
Toplumda Barış ve Huzur: Zekat, toplumda yardımlaşmayı, anlayışı ve barışı teşvik eder. Fakirlerin temel ihtiyaçlarını karşılamak, sosyal huzurun sağlanmasına katkı sağlar.
Zekat vermek, sadece zenginlerin değil, her Müslümanın manevi gelişimi için önemlidir. Zekatın hikmetlerine riayet etmek, Allah’a yakınlık sağlar ve toplumsal sorumluluk bilinci oluşturur.