Paylaş
Zekat nisap tarihini bilmeyen ne yapmalı
Question
Nisap miktarına ulaşılan ilk tarihi bilmeyen kişi ne yapmalıdır?
Selamun Aleykum,
Nisab miktarına ilk hangi tarihte ulaştığımı bilmiyorum. Ramazan’dan Ramazan’a üzerime düşen zekâtı hesaplayarak veriyorum. Bunun zekât ibadetimin sahih olması açısından bir sakıncası var mıdır? Varsa ne yapmam gerekir?
CEVAP:
Ve aleyküm selam kardeşim.
Bu önemli bir konu ve birçok kişinin karşılaştığı bir durumdur. Öncelikle, bu konuda içtihat edip Ramazan’dan Ramazan’a zekât vermeye çalışmanız takdire şayan bir hassasiyettir.
Özet cevap:
Eğer ilk nisap miktarına ulaştığınız tarihi (yani ilk zekât mali yılınızın başlangıcını) gerçekten hatırlamıyor ve tespit edemiyorsanız, şu andan itibaren tahmini bir tarih belirleyip ona göre hesaplama yapmanız ve geçmiş için de bir tahminle gecikmiş zekâtlarınızı ödemeniz uygun olacaktır. Sadece “gelecekten itibaren” Ramazan’a göre vermek, geçmişte ödenmemiş zekât borcu varsa onu düşürmez.
Detaylı açıklama ve yapmanız gerekenler:
Nisap Tarihinin Önemi:
Zekât, malın üzerinden bir kameri yıl (354 gün) geçmesiyle farz olur. Bu sürenin başlangıcı, “ilk defa nisap miktarı mala sahip olduğunuz ve üzerinden bir yıl geçtiği anda” zekât vermeniz gereken tarihtir. Bu tarihi bilmezseniz, zekâtın ne zaman farz olduğunu ve ne kadar biriktiğini tam hesaplayamazsınız.
Sizin Mevcut Uygulamanız (Ramazan’dan Ramazan’a):
Bu uygulama, “her yıl aynı sabit bir tarihte (örneğin Ramazan ayında) zekât hesaplayıp vermek” şeklindeyse ve bu tarihi ilk nisaba ulaştığınız tarih olarak belirlemişseniz, bu caiz görülmüştür. Birçok âlim, kolaylık olması için kişinin kendisi için bir “zekât yılı başlangıcı” belirleyebileceğini söyler.
Ancak siz ilk nisap tarihini bilmiyorsanız, şu ana kadar yaptığınız hesaplamalar, gerçekte olması gerekenden az zekât çıkmasına sebep olmuş olabilir. Çünkü ilk zekât yılınız, belki de şu anda kullandığınız Ramazan tarihinden daha önceydi ve o aradaki dönem için zekât borcunuz kalmış olabilir.
Ne Yapmalısınız?
Tahmini bir başlangıç belirleyin: İlk defa nisap miktarı (altın, para, ticaret malı vb. toplamı) birikim yapmış olabileceğiniz tarihi düşünün. Örneğin; “İlk işe başladığım yıl”, “İlk araba aldığım zaman”, “Şu tarihte miras aldım” gibi. Mümkün olan en erken tarihi (şüpheye düşmemek için ihtiyatlı davranarak) zekât yılınızın başlangıcı olarak kabul edin.
Geçmişi hesaplayın: Bu belirlediğiniz tarihten bugüne kadar, her kameri yıl sonunda (veya tercih ettiğiniz sabit bir ayda, mesela Ramazan’da) sahip olduğunuz nisap üzerindeki malınızı ve borçlarınızı hesaplayın. Eksik kaldığınız zekât varsa, onları da ödeyin.
Gelecek için kararlı olun: Artık bu belirlediğiniz tarihi veya Ramazan ayını (eğer bu usulü sürdürmek istiyorsanız) kesin bir “zekât yılı başlangıcı” kabul edip, her yıl o tarihte hesaplama yapın.
Sahih Olması Açısından:
Zekâtın sahih olması için niyet ve malın gerçek/zahiri artıcı özellikte olması yanında, üzerinden bir yıl geçmiş olması şarttır. Bu yılın başlangıcını bilmemek, şartı ortadan kaldırmaz, sadece onu tespit etme mükellefiyetini doğurur. Siz elinizden gelen tahmini yapıp ona göre ödeme yaparsanız, inşallah yükümlülüğünüzü yerine getirmiş olursunuz. Allah niyetinize ve samimiyetinize göre karşılık verir.
Önemli Tavsiye:
Eğer hesaplama karmaşık geliyorsa veya geçmiş yıllara ait finansal verileriniz net değilse, bu konuda uzman bir zekât hesap merkezine veya dinî danışma kuruluna (fetva kurulu gibi) başvurabilirsiniz.
Birikiminiz çok karmaşık değilse, ihtiyatlı davranıp, “acaba eksik mi verdim?” endişesiyle, geçmiş için makul bir miktarı (hatırladığınız ortalama mal varlığınız üzerinden) fakirlere sadaka olarak da verebilirsiniz. Ancak bunu yaparken “geçmiş zekât borcum için” diye niyet etmeniz uygun olur.
Sonuç olarak:
Şu anki uygulamanız, eğer geçmişteki tüm zekât borçlarınızı ödediğinizden emin değilseniz, eksik kalabilir. Bu nedenle, bir an önce makul bir başlangıç tarihi belirleyip geçmişi telafi etmeniz ve bundan sonra düzenli bir şekilde devam etmeniz en doğrusu olacaktır.
Allah, bu konudaki samimi çabanızı kabul etsin ve mükâfatınızı kat kat versin. Kolaylıklar diliyorum.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Ve aleyküm selam ve rahmetullah.
Zekatın üzerine farz olabilmesi için o malın üzerinden bir yıl geçmesi gerekmektedir. Fakat zekat verecek iseniz bunu önceden verebilirsiniz.
Zekât nisap tarihi, genellikle kişinin sahip olduğu malın üzerinden bir yıl geçtiğinde hesaplanır. Nisap, belirli bir mal miktarına ulaşan kişinin zekât vermesi gerektiği seviyeyi ifade eder. Ancak zekât nisap tarihi konusunda net bir tarih belirlemek, bazı durumlarda karmaşık olabilir çünkü bu tarih kişinin mal varlığının niteliğine, artışına ve hangi gün veya ayda bu malın sahip olunmaya başlandığına bağlıdır.
Eğer zekât nisap tarihini bilmiyorsanız, şunları yapabilirsiniz:
Malın Sahip Olunduğu Tarihi Belirlemek: Zekâtın hesaplanacağı bir yıl, malın sahip olunan tarihten başlar. Örneğin, bir yıl önce belirli bir miktar altın veya para sahip olduysanız, o zamanın üzerinden bir yıl geçtikten sonra zekât hesaplamalısınız.
Mali Durumunuzu Kontrol Edin: Zekât vermekle yükümlü olabilmek için nisap miktarına ulaşmanız gerekir. Nisap, altın, gümüş, nakit para veya ticari mal gibi farklı varlıklara göre farklılık gösterebilir. Bu yüzden tüm varlıklarınızı gözden geçirin.
Birikimlerinizi Yıl Sonuna Göre Hesaplayın: Eğer zekâtın verileceği tarihin kesin tarihini hatırlamıyorsanız, bir yıl önceki tarihten itibaren hesaplama yaparak, bir yıl sonra zekâtı vermek için uygun zamanı bulabilirsiniz.
İlmî Yardım veya Hesaplama Yöntemlerinden Faydalanın: Eğer zekât hesaplamasında zorlanıyorsanız, yerel bir dinî otoriteye veya zekât hesaplama araçları sağlayan çevrimiçi platformlardan yardım alabilirsiniz.
Kısacası, nisap tarihi genellikle sahip olunan malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra belirlenir. Bunu bilmeyen kişi, sahip olduğu malın üzerinden bir yıl sayarak zekâtı vermelidir.