Helal Midir Yoksa Kul Hakkına Girmek Mi?

Benim anne ve babam çiftçiler inekleri var süt satip o şekilde para kazanıyorlar. Sütçü sütun kaymağını almalarını istemiyor sadece haftada bir gün izin veriyor almak için, ama annemler kaymağın bir çoğunu alıp onunla bizim yöremize ait bir kahvaltı çeşidini yapıp satıyorlar ve oldukça da iyi bir para ama çok uğraştırici bir iş saatlerce yemeğin başında karıştırmak falan gerekli. Neyse bizde annemden alip yiyoruz ama ben namaza başladım başlayalı içimde bir şüphe var sonuçta buda gizli gizli alınan birşey ama içimden de diyorum ki süt parasını da öyle ahım şahım bir para değil hani haklarını vermiyor sütleri alanlar. Ama yine de günah mıdır kul hakkina girmek midir o kaymağı gizli gizli alip adama bak almadik getirirken süt sallandi içine karıştı denmesi.

CEVAP:

Yaşadığınız durum, ailenizin geçimini sağlamak için verdiği meşru mücadelenin yanı sıra, ticari ahlak ve helal-haram hassasiyeti açısından önemli bir noktaya temas ediyor. Bu konudaki şüphenizde haklısınız. Zira durum, hem dinen hem de ticari ahlak açısından kul hakkı kapsamına giren bir davranış olarak değerlendiriliyor.

Konunun Dini ve Ticari Ahlaki Boyutu
Olayı iki temel başlıkta inceleyebiliriz:

Gizlilik ve Aldatma (Aldatma Yasağı): Sütçünün, kaymağın alınmasına haftada sadece bir gün izin vermesi, bu ürün üzerinde bir hakkı olduğunu gösterir. Anne-babanızın bu anlaşmaya rağmen gizlice kaymak alması, sütçüyü aldatmak anlamına gelir. İslam ticaret ahlakında aldatma kesinlikle yasaktır ve bu şekilde elde edilen kazançta haram bulaşma riski vardır. Sütü “sallandı” gibi bahanelerle durumu gizlemeye çalışmak da bu aldatmayı perçinler.

Kul Hakkı: Bu noktadaki en temel mesele kul hakkıdır. Sütçü, kaymağın kendisine ait olduğunu düşünüyor ve siz bunu onun bilgisi dışında alıyorsunuz. Bu durum, sütçünün malına (kaymağa) izinsiz olarak el konulması anlamına gelir ve bu, kesinlikle kul hakkıdır. Unutmayın, kul hakkı öyle büyük bir meseledir ki, Peygamber Efendimiz (sav) “Müflis” (iflas etmiş kişi) tarifinde, kıyamet gününde başkalarının haklarını ödemek için kişinin iyiliklerinin (sevap) elinden alınacağını haber vermiştir. Eğer sevapları yetmezse, hak sahiplerinin günahları o kişiye yüklenir. Bu hadis, hak yemenin ne denli büyük bir vebal olduğunu açıkça gösterir.

Ne Yapılabilir?
Bu durumdan çıkmak için atılabilecek adımlar şunlardır:

Helalleşmek: Bu durumu düzeltmenin ilk ve en önemli yolu, sütçü ile helalleşmektir. Anne-babanızın, yapılan bu işlemi sütçüye dürüstçe anlatması ve ondan helallik istemesi gerekir. Bu, hem dini yükümlülük hem de vicdani bir sorumluluktur.

Anlaşmayı Düzeltmek: Eğer helalleşme mümkün olmazsa veya sütçü bu işe devam edilmesine sıcak bakmazsa, bu işten tamamen vazgeçilmesi en doğrusu olur. Eğer bu işten elde edilen gelir aile için çok önemliyse, sütçü ile yeni bir anlaşma yapılabilir. Örneğin, kaymağı haftada bir gün değil, daha sık veya belirli bir ücret karşılığında almak için sütçüden izin istenebilir.

Özetle, bu işlem, sütçü ile yapılan anlaşmaya aykırı olduğu için aldatma ve kul hakkı içerdiğinden caiz değildir. Bu tür bir kazançta bereket olmayacağı gibi, ahirette de hesabı zor olur. En hayırlısı, bu işin ya tamamen bırakılması ya da sütçü ile helalleşilip şeffaf ve dürüst bir yola dönülmesidir.

BENZER KONULAR:

• İslam’da Alışveriş adabı
• Hacı adayları için yolculuk adabı
• İslamda Ticaret Adabı
• Şafi mezhebine göre itikaf ile ilgili hükümler nelerdir?
• Haram olan bir şey alıp parasını vermemek caiz mi?
• Tümünü görüntüle.