Share
Selefiler ile Vehhabiler arasında ne fark var?
Question
Selefi ve Vahhabi arasındaki fark

Selefilerle vehhabiler arasındaki farklar
Selefîlik ve Vehhâbîlik, İslam’da geçmiş geçmişi olan iki farklı akım ifade eder, ancak aralarında bazı benzerlikler olduğu kadar önemli farklar da mevcuttur. Genel olarak şu şekilde özetlemek mümkündür:
1. Selefîlik:
Selefîler, İslam’ı bu nesillerin anladığı ve yaşadığı şekliyle yaşamanın gerekliliğini savunurlar. Bu, modern incelemeler ve bidat (dine sonradan eklenmiş unsurlar) sayılabilecek uygulamaları reddederek, Kur’an ve Sünnet’e doğrudan ve saf bir şekilde dönmeyi başlatmayı içerir
Selefîlik, geniş bir hareket olup, içinde farklı alt gruplar vardır. Tüm Selefîler Vehhâbî değildir. Bu hareket, kökleri İbn Teymiyye’nin dayandığı yere dayanır, ancak daha geniş bir birliktelikte.
2. Vehhâbîlik:
Vehhâbîlik ise 18. yüzyılda Muhammed bin Abdülvehhab tarafından Suudi Arabistan’da başlatılmış olan bir harekettir. Vehhâbîlik, Selefîlik akımının bir alt kolu olarak kabul edilir, ancak kendine özgü bir yöntem ve yapıya dayanır.
Vehhâbîlik, özellikle Suudi Arabistan’da devlet desteğiyle çoğaldı ve resmi olarak orada bir dinî doktrin haline geldi. Muhammed bin Abdülvehhab, İslam’da yanlış ve sapkın olarak görülen uygulamalara (örnek, türbelere ziyaret, şefaat gidiyor gibi) karşı sert bir tavır kullanıyordu ve bu durumda ortada kalanları savunmuştu.
Vehhâbîler, genellikle aşırı bir monoteizm (tevhid) vurgulayarak, Allah’a şirk koşma ihtimalini çok yüksek gören ve bu nedenlerle halk arasında yaygın olan birçok pratiği sapkınlık olarak değerlendiren bir yaklaşıma sahiptir.
3. Temel Farklar:
Tarihsel Köken: Selefîlik daha geniş ve eski bir harekettir; İbn Teymiyye ve onun takipçilerine dayanıklıken, Vehhâbîlik 18. yüzyılda Suudi Arabistan’da gelişmiştir ve Muhammed bin Abdülvehhab’a dayanıklıdır.
Uygulama: Selefîler arasında farklı uygulama biçimleri ve esneklikler görülebilirken, Vehhâbîlik daha katı ve Suudi Arabistan merkezli bir formdur.
Siyasi Güç: Vehhâbîlik, Suudi Arabistan devleti ile sıkı bir bağa sahiptir ve bu nedenle siyasi güç olan bir akım olmuştur. Selefîlik ise bu anlamda tek bir siyasi yapı ile özdeşleşmemiştir.
Özetle, Selefîlik daha geniş bir düşünce sistemi ifade ederken, Vehhâbîlik bu düşüncelerin Suudi Arabistan’da şekillenmiş ve katı bir yorum olarak kabul edilir.
Selefilik ve Vehhabilik, sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da, aralarında bazı ince farklar bulunan İslami akımlardır.
Selefilik:
- Temel İnanç: İslam’ın ilk üç nesli olan “Selef-i Salihîn”in (Sahabe, Tabiîn ve Tebe-i Tabiîn) yolunu izlemeyi esas alır. Bu, Kuran ve Sünnet’e sıkı sıkıya bağlı kalmak, bid’atlardan kaçınmak ve İslam’ın saflığına dönmeyi savunmak anlamına gelir.
- Mezhep Anlayışı: Selefiler kendilerini belirli bir mezhebe bağlı saymazlar, doğrudan Kuran ve Sünnet’e dayalı hükümler çıkarırlar.
- Kapsam: Selefilik geniş bir yelpazeyi kapsar, içerisinde farklı yorumlar ve eğilimler barındırır. Kimi Selefi gruplar daha ılımlı ve uzlaşmacı bir yaklaşım sergilerken, kimileri daha katı ve ayrıştırıcı olabilir.
Vehhabilik:
- Köken: 18. yüzyılda Muhammed bin Abdülvehhab tarafından kurulan bir harekettir. Selefi düşünceyi temel alır, ancak bazı özgün yorum ve uygulamaları vardır.
- Özgün Vurgular: Tevhid inancına sıkı sıkıya bağlılık, şirk ve bid’atlarla mücadele, mezar ve türbe ziyaretlerine karşı çıkış gibi konularda daha katı bir tutum sergiler.
- Coğrafi Bağlantı: Vehhabilik, Suudi Arabistan’ın resmi dini ideolojisidir ve bu ülkeyle güçlü bir bağı vardır.
Özet:
- Vehhabilik, Selefiliğin bir alt dalı veya spesifik bir yorumu olarak görülebilir. Her Vehhabi Selefidir, ancak her Selefi Vehhabi değildir.
- Selefilik daha geniş bir şemsiye kavram iken, Vehhabilik daha belirgin ve katı görüşlere sahiptir.
- Vehhabilik, Suudi Arabistan ile olan bağlantısı nedeniyle siyasi ve jeopolitik çağrışımlar da taşır.
Sonuç:
Selefilik ve Vehhabilik arasındaki farklar, akademik ve teolojik tartışmaların konusudur. Bu iki akım arasındaki sınırlar her zaman net olmayabilir ve farklı yorumlar mevcuttur.
Selefi ve Vehhabi İslam anlayışları, tarihsel kökenleri, teolojik yorumları, siyasi angajmanları ve coğrafi yayılımları açısından önemli farklılıklar gösterir. Her iki akım da İslam dünyasında farklı şekillerde etkisini sürdürmekte ve çeşitli tartışmalara konu olmaktadır.
Selefi ve Vehhabi İslam anlayışları arasındaki farklar nelerdir?
Cevap olarak aşağıda yorum olarak yollanmıştır
BENZER KONULAR:
- selefilik hak mezhep midir?
- selefiye ehli sunnetmidir
- Hak İtikadi Mezhep “selefi Salihin Akidesi”
- Vehhabilik-selefilik Nedir
- selefi ne demek? Kısaca
- Tümünü görüntüle.
- Vehhabiler nasıl namaz kılar
- Vehhabilik-Selefilik Nedir
- Vehhabilik mezhebi nedir? Vahabi kimdir
- Vehhabilik nedir kısaca bilgi
- Vehhabilik ne demek kısaca
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 9 )
Selefîlik meselesine dair düşüncelerinizi derinlemesine ele almışsınız, bu oldukça önemli bir konudur. Selefîlik genel olarak İslam’ın ilk üç nesli olan “Selef-i Salihin” dönemini örnek almak, onların Kur’an ve Sünnet’e dayalı dini anlayışını takip etmek anlamına gelir. Ancak burada önemli bir ayrım var: Selefîlik, tarihsel olarak İslam’ın erken dönem alimlerinin metodolojisine dayanan bir akım olmakla birlikte, günümüzde Selefî olarak tanımlanan pek çok grup, mezhepleri reddeden, sadece Kur’an ve Sünnet’ten hüküm çıkarmayı savunan bir tutum içindedir. Bu da onların İslam’ın geleneksel dört hak mezhebiyle uyumsuzluk yaşamasına neden olur.
Günümüzdeki Selefî ve Vahhabi hareketlerinin mezhepleri reddetmesi, İslam’ın klasik alimlerince benimsenen içtihad ve mezhep sistemine ters düşer. Siz de belirttiğiniz gibi, sahabe dönemi Müslümanlarının içtihat yapabilme kapasiteleri oldukça yüksekti, çünkü dini kaynağın kendisine, yani Resulullah (s.a.v.)’e yakındılar. Fakat İslam coğrafyası genişledikçe, Müslümanlar arasında farklı meselelerde rehberlik etme ihtiyacı arttı ve bu da dört hak mezhebin kurulmasına vesile oldu.
Mezheplerin ortaya çıkışı, dini birliği bozmak değil, İslam’ın farklı coğrafyalarında farklı şartlara göre dini hükümler üretmek ve Müslümanların günlük yaşantısındaki meselelerine Kur’an ve Sünnet ışığında rehberlik etmek içindi. İmamlar arasında farklı görüşlerin olması rahmet olarak görülmüş ve bunlar arasında bir çatışma değil, bir zenginlik olduğu kabul edilmiştir. Her mezhebin kendine özgü metotları ve delilleri vardır, bu yüzden hak mezhepler arasında ihtilaflar dahi rahmet olarak nitelendirilmiştir.
Şu anda Selefî ve Vahhabi çizgisini takip eden bazı grupların mezhepleri reddetmesi, onları Ehl-i Sünnet çizgisinden uzaklaştırmaktadır. Aynı zamanda bu gruplarda, sizin de belirttiğiniz gibi, tekfircilik (başkalarını dinden çıkmış sayma) gibi ciddi sorunlar da yaygın hale gelmiştir. Bu tavır, İslam dünyasında büyük bir fitneye yol açmış ve Müslümanlar arasında ayrışmalara sebebiyet vermiştir.
Sonuç olarak, mezhepler İslam’ın bir zenginliği olarak kabul edilmiştir ve herhangi bir mezhebi inkar etmek, İslam’ın tarihsel gelişimine ve alimlerin icmaına aykırıdır. Mezhepler arasındaki farklılıkları birleştirerek yeni bir mezhep kurma çabası da bu geleneğin özüne aykırı olacaktır. İslam’da tek yol, delillere dayalı olarak hak mezheplerin rehberliğinde Kur’an ve Sünnet’ten hüküm çıkarmaktır.
Muhammed bin AbdulVehhab’ın akidesi, özünde Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat anlayışına dayanmakta olup, İslam’ın temel inanç prensiplerine sıkı bir şekilde bağlıdır. AbdulVehhab, akidesini açıklarken şu temel noktaları vurgular:
Allah’a İman: Allah’ın sıfatlarını tahrif (bozmadan) ve ta’til (sıfatlarını inkâr etmeden) kabul eder. Allah’ın isim ve sıfatlarını, tıpkı Kur’an ve Sünnet’te bildirildiği gibi anlar ve anlatır. Allah’ın hiçbir şeye benzemediğini ve yarattıklarıyla kıyaslanamayacağını savunur.
Tevhid İnancı: Tevhid, yani Allah’ı birlemek akidenin merkezindedir. Allah’a şirk koşmayı reddeder ve tevhidden sapmanın tehlikelerine dikkat çeker. Şefaat konusunda ise, şefaatin sadece Allah’ın izni ve rızasıyla mümkün olduğunu belirtir.
Kader İnancı: Kader konusunda vasat bir yol benimser; Cebriyye (her şeyin zorunlu olduğu görüşü) ile Kaderiyye (insanın kaderini tamamen kendisinin belirlediği görüşü) arasında dengeli bir yaklaşımı savunur. Her şeyin Allah’ın iradesi ve takdiriyle olduğunu ifade eder.
Ahiret İnancı: Ahiret inancında kabir azabı, kıyamet, mizan (terazi), sırat köprüsü, cennet ve cehennem gibi unsurlara iman eder. Müminlerin kıyamet günü Allah’ı göreceklerine inanır.
Peygamberlere İman: Muhammed’in (sallAllahu aleyhi ve sellem) son peygamber olduğuna ve ona iman etmenin şart olduğuna vurgu yapar. Sahabelere ve onların üstünlük sıralamasına da inanır, özellikle ilk dört halifenin faziletini kabul eder.
İman ve Amel: İmanın dil ile ikrar, kalp ile tasdik ve amel ile olduğunu; imanın itaatle artıp, günahla azalacağını ifade eder. Ayrıca, bidatlere karşı çıkar ve bidat ehline karşı tavır alır.
Cihad ve Yönetim: Müslüman yöneticiye, zulüm etse dahi itaat edilmesi gerektiğini savunur. Cihadın kıyamete kadar devam edeceğini belirtir.
Muhammed bin AbdulVehhab’ın bu akidesi, onun tevhid anlayışını ve İslam’ın saf haline dönülmesi gerektiğini vurgulayan bir duruş sergilediğini gösterir. Kendisi, İslam’ı şirkten ve bidatlardan arındırma amacında olmuştur.
Müslümanlar arasındaki mezhep ve cemaat bölünmeleri eleştirilmekte ve bu bölünmelerin asıl kaynağının, Kur’an ve Sünnet’in yanlış anlaşılması olduğu vurgulanmaktadır. Birçok farklı mezhep ve cemaatin Kur’an ve Sünnet’i kaynak olarak kabul ettiğini söylese de, uygulamada alimlerin görüşlerinin bu iki temel kaynağın önüne geçtiğini ifade ediyor. Bu yanlış sıralamanın, insanların doğru yoldan sapmalarına neden olduğunu ve ifrat-tefrit (aşırı uçlara sapma) hastalığına kapıldıklarını belirtiyor.
Yazar ayrıca, Hadis ve Sünnet anlayışındaki aşırılıklar ve yanlış yaklaşımlara dikkat çekiyor. Kur’an’ın ana kaynak olduğu, hadislerin ise Kur’an’ı açıklayıcı bir rol üstlendiği belirtiliyor. Ancak, hadislerin yazılı hale getirilmesi sırasında yaşanan sorunlar nedeniyle, hadislerin Kur’an’a aykırı olabileceği görüşleri tartışılıyor. Ebu Hanife’nin hadislerin Kur’an’a aykırı olmaması gerektiği yönündeki yaklaşımına atıf yapılarak, Peygamber’in (sav) tüm sözlerinin vahiyden kaynaklandığına inanılması gerektiği ifade ediliyor.
Sonuç olarak, Kur’an ve Sünnet’i doğru sıraya koymanın ve İslam’da ifrat ve tefritten kaçınmanın önemi vurgulanıyor.
Selefîlik ile Hâricîlik arasındaki en temel farklardan biri, büyük günah işleyen bir Müslümanın durumu üzerinedir. Selefî anlayışına göre büyük bir günah işlemek, bir Müslümanı dinden çıkarmaz; o kişi günahkâr olur ve Allah’a tevbe ederek bağışlanabilir. Hâricîler ise büyük günah işleyenleri tekfir eder, yani dinden çıkmış sayarlar. Bu yaklaşım, Hâricîlerin İslam toplumlarında daha aşırı ve ayrımcı bir tavır sergilemelerine neden olmuştur.
Selefî düşüncenin günümüzde bazı gruplar tarafından daha sert veya radikal bir şekilde yorumlanması, bu kişilerin şahsi hataları ve İslam’daki derinlikli bilgi eksiklikleriyle de ilişkilendirilebilir. Ayrıca, Selefîliği savunan veya bu inançta olan kişilere, kimi zaman ön yargıyla yaklaşılmakta, bu da onları tekfircilik veya Hâricîlikle suçlama eğilimlerini doğurmaktadır. Ancak, tarihsel olarak Selefîlik ve Hâricîlik arasındaki bu temel fark, her iki düşüncenin ayrımının daha net yapılmasına olanak tanır.
Selefîliğin özünde, Selef-i Salihîn’in (sahabe, tabiin ve etbau’t-tabiin) inanç ve amellerini esas alma anlayışı bulunur. Bu nedenle, Selefîliğin kökeni itibarıyla bu üç neslin takipçiliği olduğu kabul edilirken, Hâricîliğin daha çok aşırılık ve dışlayıcılık üzerine kurulu bir akımı temsil ettiğini söylemek mümkündür.