Bir kimse sahte yollardan üniversite diploması alsa sonra da o eğitim alanında çalışıp maaş alsa bu kişi diploması olmasa da gerçekten alanında uzman biri olsa bu kişinin aldığı maaşlar haram olur mu?

KISA CEVAP: Haram üzerine bina edilen her şey de haram olur. Bu kişinin kazancı pistir. Çünkü eğitim alanında çalışabilmek için ancak diploma sahibi olmak gerekir. O kişi ilim alanında ehil de olsa diploması yoksa sahte yollarla diplomaya sahip olup da bu şekilde maaş alması haramdır.

KAYNAK: Günümüz meselelerine fetvalar Vehbe Zuhayli

CEVAP:

Sahte Diploma ile Kazanılan Gelirin Dini Açıdan Hükmü

İslam’da helal kazanç, müminin hayatında en temel prensiplerden biridir. Kazancın helal olması sadece kazancın şekline değil, kazanç elde edilen yola, kullanılan vesilelere ve topluma karşı dürüstlüğe de bağlıdır. Günümüzde eğitim alanında ortaya çıkan sahte diploma temini gibi uygulamalar, dinen ve ahlaken ciddi sorunlara yol açmaktadır. Bu makalede, sahte diploma ile bir alanda çalışıp maaş kazanmanın hükmü, İslam’ın temel kaynakları ışığında değerlendirilecektir.

Sahte Diploma ile İşe Girmek: Bir Aldatma ve Yalan

Sahte diploma, kişinin sahip olmadığı bir yetkinliği varmış gibi göstermesi anlamına gelir. Bu, açıkça yalan söylemek ve aldatmak demektir. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:

“Bizi aldatan bizden değildir.”
(Müslim, İman, 164)

Bu hadis-i şerif, Müslüman’ın hem ticaretinde hem de sosyal ilişkilerinde doğruluğa ve dürüstlüğe bağlı kalması gerektiğini ifade eder. Sahte diploma kullanmak, toplumun güvenini suiistimal etmek ve işverenleri kandırmak demektir.

Diplomaya Dayalı Haklar ve Ehliyet Meselesi

Modern toplumlarda bazı meslekler için diploma bir ehliyet belgesi gibidir. Doktorluk, mühendislik, öğretmenlik gibi mesleklerde bireyin bilgisinin ve becerisinin devlet veya ilgili kurumlar tarafından tescillenmesi gerekir. Dolayısıyla bu belge olmadan yapılan işler, o işin gerektirdiği resmî ve toplumsal şartlara aykırıdır.

Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulur:

“…Aranızda mallarınızı batıl yollarla yemeyin…”
(Bakara, 2/188)

Diploması olmayan biri, sahte belgeyle maaş alarak bir bakıma hakkı olmayan bir geliri elde etmektedir. Bu da “batıl yol”la mal yemeye girer.

Uzmanlık Olsa da Hüküm Değişir mi?

Bazı kimseler, “Ama bu kişi gerçekten alanında uzman. Sadece diploması eksik” diyerek bir gerekçe sunabilir. Ancak burada mesele sadece bilgi değil, o bilginin yasal ve meşru bir şekilde tescillenip kullanılmasıdır. Yani mesele sadece ehliyet değil, aynı zamanda emanettir.

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:

“Emanet zayi edildiği zaman kıyameti bekleyin.”
“Emanet nasıl zayi edilir ey Allah’ın Resûlü?” diye sorulunca,
“İş ehil olmayana verildiğinde,” buyurdu.
(Buhârî, İlim, 2)

Burada ehliyetin resmî olarak belgelenmiş olması önemlidir. Çünkü meslekler, kamu haklarını ilgilendiren sorumluluklar içerir.

Sahte Diplomayla Kazanılan Malın Hükmü

Bu durumda elde edilen kazanç, dinen meşru bir yol üzerinden kazanılmadığı için haramdır. Bu konuda İslam fıkhında genel bir kaide vardır:

“el-harâmü lâ yeteğayyerü bi’t-tehavvül”
Yani haram olan bir şey, el değiştirmekle helal olmaz.

Eğer bir kişi sahte belge ile işe girip yıllarca maaş aldıysa, bu maaşlar hak edilmemiştir ve dolayısıyla pistir (habîs). Kişi bu geliri tasadduk etse bile günah sorumluluğundan tam olarak kurtulmuş sayılmaz; tövbe etmesi, pişmanlık duyması ve gerekirse hak sahiplerine dönüş sağlaması gerekir.

Sonuç

İslam, dürüstlüğü ve hakkaniyeti esas alan bir sistemdir. Bir alanda uzman olmak önemli bir meziyettir; ancak bu uzmanlığın meşru yollarla ispat edilmesi gerekir. Sahte yollarla alınan diploma üzerinden kazanılan gelirler haramdır. Bu durum, kişinin alanında bilgili olmasını değiştirmez; fakat kazancı meşru kılmaz. Bu sebeple, kişi hem dünyada hem ahirette sorumlu duruma düşer.

Tavsiye

Sahte belge kullanan bir kimse, derhal bu yanlıştan dönmeli, tövbe etmeli, sahte diplomayla elde edilen maaşlar konusunda da bir fıkıh âlimine veya fetva makamına başvurarak ne yapılması gerektiğini sormalıdır.

Kaynaklar:

Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi, 2/188

Müslim, İman, 164

Buhârî, İlim, 2

Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları

Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye: “El harâm lâ yeteğayyeru bi’t-tehavvül” kaidesi

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Sınavda kopya çekmek kul hakkına girer mi
• Uzaktan öğretim online sınavda kopya kul hakkı mıdır
• Herkesin kopya çektiği sınavda kopya çekmek günah mı
• Üniversite sınavında kopya çekmek günah mı
• Sözlü sınavda kopya kul hakkı mıdır
• Tümünü görüntüle.
• Haram kazancı olanın iftarına gitmek caiz midir?
• Babanın haram kazancı
• Haram kazançlar
• Devletin haram Kazancı ve maaşlarımız
• ticarette helal ve Haram kazanç
• Tümünü görüntüle.
• İbrahim anlaşması nedir?
• Tarih okumalı mıyız, neden?
• Darul-harp ne demektir ve nelere Darul-harp denir?
• Mekke
• Allah’a nasıl davet edilir?
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Tümünü görüntüle.