S. 1. Kim ümmi veled olur ve hükümleri nelerdir?

C. 1. Efendi cariyesiyle ilişki yaşar ve hamile kalıp doğum yaptığında ümmü veled olur. Efendisinin ölümüyle kendisi azade olur, çocuğu da hürdür. Ümmi veled efendisinin ana malından ve borç, vasiyetlerin ödemesin den önce azade olur. Ümmü veledlik ancak sahibinin ilişkide bulunup ha hamile kalmasıyla olur. Ümmi veled olduğunda efendisi onu satamaz, rehine veremez ve hibe edemez, onun hakkında bunlar haramdır. Ancak icare gibi işlerde kullanabilir. Cariye efendisi dışında birisinden bir çocuk doğurursa, çocuk efendisinin ölümüyle azat olur yani hükmü ümmi veled hükmüdür. Cariye efendisiyle ilişki yaşar veya başkası şüpheli bir ilişkide bulunursa çocuk yine hür doğar. Kim başkasının cariyesiyle evlenir veya zina ederse ve cariye hamile kalır doğurursa çocuk efendisinin kölesi olur ancak ölü müyle azat olur. Biri şüpheyle başkasının cariyesiyle ilişki yaşar ve ondan çocuğu olursa çocuk hür doğar ancak cariyenin efendisine çocuğun değerini ödemek zorundadır. Mülküne geçmeden önce cariyeyi nikâhlar veya şüp heyle birlikte olur ya da zina yaparsa, cariye ümmi veled olmaz.

S. 2. Şüpheyle ilişki yaşayan cariyenin ve çocuğunun hükmü nedir?

C2. Cariye koledir çocuğu ise hürdür, bu durumda ümmi veled olmaz, kendisinden hamile kaldığı kişi efendisine çocuğun değerini verir.

S. 3. Nikâh veya zinayla hamile kalan cariyenin çocuğunun hükmü nedir?

C. 3. Iki durumda da çocuk cariyenin efendisine köle olur ve cariye de bu şekilde ümmi veled olmaz.

Kolay Şafi fıkhı
itisam yayınları