S. 1. Sadâk nedir?

C. 1. Sadâk, nikâh veya cinsel ilişki ya da zorla ilişkiden dolayı kadına verilmek üzere erkeğe farz olan bir maldır. Sadâk ayn-nesne veya menfaat olabilir, zimmette – peşin veya müeccel – olabileceği gibi akit esnasında da ödenebilir.

S. 2. Nikâh akdinde sadâkı zikretmek gerekir mi?

C. 2. Akitte zikredilmesi vacip değil, sünnettir.

S. 3. Kadın ne zaman sadâkı mülk edinir?

C. 3. Akitte belirtilmesiyle mülküne geçer, ancak kabzettiğinde tasar ruf edebilir. Duhul-ilişki veya eşlerden birisinin duhulden önce ölmesiyle sabitleşir.

S. 4. Ne zaman mihrin hepsi düşer?

C. 4. Duhulden önce kadın tarafından ayrılık olursa – örneğin erkek kâfirken kadın Müslüman olursa veya tersi – mihrin hepsi düşer.

S. 5. Ne zaman mehrin bir kısmı düşer ve kadın diğer kısmını erkekten alır?

C. 5. Duhulden önce ayrılık erkek tarafından olursa – örneğin Müslü man olur veya irtidat ederse – mihrin yarısı düşer, diğer yarsını öder.

S. 6. Erkeğe mihrin yarısı geri verilecekse, mihrde oluşan fazlalık veya eksikliğin hükmü ne olur?

C. 6. Bu durumda üç şekil olur:
1- Mihrde bitişik bir artış olursa kadın muhayyerdir; dilerse ar tışıyla geri verir dilerse satıştan sonraki değerin yarısını iade eder.

2- Mihri eksiklik oluşursa erkek muhayyer olur; isterse olduğu gibi geri alır, isterse eksiklikten sonraki değerinin yarısını alır.

3- Eğer artış ayık ise, erkek mihri geri alır artış da kadına kalır.

S. 7. Duhulden önce veya sonra erkek fakirleşip mihri ödeyemezse, nikâhın fesholması açısından hükmü nedir?

C. 7. Duhulden önce fakirleşirse kadın nikâhı feshedebilir, ancak duhul den sonra olursa feshedemez.

S. 8. Muta nedir ve hangi hallerde vacip olur?

C. 8. Muta: Hâkimin kendi içtihadıyla eşlerin durumunu göz önünde bulundurarak, belirtilen mihrin bölünmediği her talakta takdir edeceği bir şeydir. Bu da iki durumda olur:
1- Mihr belirtilmeden duhulden önce boşanma olursa kadın muta alır. Mehir belirlenmeyen kadın duhulden önce boşanırsa muta ali mihri yoktur, ancak duhulden sonra boşanırsa mehri misil alır.
2- Duhulden sonra boşama gibi tüm mihrin vacip olduğu durum da yine muta gerekir.

S. 9. Velime nedir?

C. 9. Velime sözlükte, velm kökünden gelmedir ve toplanma anlamına gelir.
Istilahta: Herhangi bir sevinç için yapılan yemek davetidir.

S. 10. Düğün yemeğinin hükmü nedir?

C. 10. Hükmü sünnettir ancak icabet – bir özür olmaksızın – etmek vaciptir.

S. 11. Ne zaman velimete icabet etmek vacip olur ve bunun şartları nelerdir?

C. 11. Davet edildiğinde düğün yemeğine icabet etmek vacip olur, ancak yemek şart değildir. Vacip olmasının şartları:
1- Sadece zenginler çağrılıp fakirler ihmal edilmemelidir.
2- Birinci gün çağrılmış olmalıdir, birinci gidişten sonra tekrar da vet edilirse icabet vacip değildir.
3. Davet edenden korktuğu için veya ününden dolayı gitmemelidir.
4- Caiz olmayan bir durum bulunmamalıdır.

S. 12. Eşler arasında kasm (paylaşım)ın en azı ne kadardır ve nasıl başlar?

C. 12. Paylaşımın en azı bir gecedir, en çoğu ise üç gün ve üç gecedir, eşlerin rızası olmaksızın bunun üstüne çıkılamaz. Başlangıcı kurayla belir lenir.

S. 13. Yeni evlendiği bakire kızın ve dul kadının yanında ne kadar kalır, gündüzleri başkasının yanında geçirebilir mi?

C. 13. Bakire kızın yanında yedi gün geçirmelidir, paylaşım sırasını keser ve iade etmez. Dul kadın içinse muhayyerdir; isterse yanında yedi gün geçirir ve diğeri/lerine de yedi gün verir, dilerse üç gün kalır. Kendi iste ğiyle yedi gün kalırsa dört gün, kadının isteğiyle kalırsa yedi gün iade eder.

S. 14. Eşler arasında eşit paylaşımın hükmü nedir?

C. 14. Eşit paylaşım vaciptir.

S. 15. İki kadını aynı ev oturtabilir mi?

C-15: Hayır, bu caiz değil, ancak kendileri isterse olur.

S. 16. Bir geceyi kadınlar arasında bölüştürebilir mi?

C. 16. Hayır, bu caiz değildir. Peygamber (sas)’in bir gecede tüm eşle rini dolaşması ise, kendi rızalarına hamledilir.

S. 17. Bir eşinin sırasında diğerinin yanına gidebilir mi?

C. 17. Bir ihtiyaç veya zaruret olmadığı sürece gidemez.

S. 18. Kadın kendi sırasını diğer kumalarına verebilir mi?

C. 18. Evet, erkeğin rızasıyla yapabilir, ayrıca eşine de verebilir ve o da istediğiyle geçirebilir.

S. 19. Erkek eşinden itaatsizlik emarelerini görürse ne yapmalıdır?

C. 19. Erkek eşinden itaatsizlik görürse nasihat eder, örneğin Allah’tan kork, bana itaat etmen farzdır şeklinde öğüt verir. Eğer açıkça itaatsizlik ederse, örneğin yatağa çağırdığında men olursa, üç gün yatağını terk eder ancak konuşmayı kesmez. Fakat itaatsizlik devam ederse – kemik kırma, eti yarma, kan akıtma gibi – yaralayıcı olmadan korkutma amaçlı dövebilir.

Kolay Şafi fıkhı
itisam yayınları