Paylaş
Oruç Ve Ahlak İlişkisi
Question
Oruçlunun Ahlâkı
SORU: Bazı kimseler yaptıkları hoş olmayan şeylere orucun sebep olduğunu söylüyorlar. Öfke halinde çirkin sözler söylediğinde “Ben oruçluyum. Onun için böyle söylüyorum, mazeretim var” diyorlar.
Bazı haram şeylere bakınca: “Orucumu açayımda…” diyerek te*selli buluyorlar. Böyle bir davranış oruçluya yakışır mı?
CEVAP: Ramazan, duygu ve nefis temizliği, ibadet ve tâat bakı*mından büyük bir mevsimdir. Hz. Peygamber ramazan ayında ibadeti*ni çoğaltır, bu ay boyunca ibadet ve tâat yolunda çalışmayı ve iyilik yapmayı teşvik ederdi.
Rivayet olunduğuna göre Cebrail (a.s) her ramazan Peygamber’e gelir, onun ezberinde olan Kur’an’ı kuvvetlendirmek için karşılıklı Kur’an okurlardı.
Hz. Peygamber (s.a) müslümanlar için bir örnektir. Müslüman ra*mazanda Kur’an okur. Rabbini anar ve namaz kılar. Dinini ve dünya*sını ilgilendiren konularda bilgisini artırır. Kendisini faziletlerle dona*tır, rezilliklerden uzaklaşır. Kahve ve benzeri yerlerde oturup İslâm’ın yasakladığı kumarı oynayarak ahlâkını bozmaz, orucunu zedelemez. Yoldan gelip geçen kadınlara bakıp, bakışını kirletmez ve onlar hak*kında çirkin şeyler söylemez.
Hz. Peygamber “Oruç koruyucu bir kalkan (gibi)dir. Sizden biri*niz oruç tuttuğunda cahillik edip çirkin şeyler söylemesin. Eğer birisi kendine çatar veya söver(ek kötü şeyler söyler)se “ben oruçluyum, ben oruçluyum!” desin.” buyurmuştur.
Allah da şöyle buyuruyor:
İnsan her bir söz söylediğinde yanında (onu) gözetleyen, dedikle*rini zapteden (bir) melek hazır bulunur. (Kaf/18)
Peygamber (s.a) bir diğer hadisinde: “Her konuşanın yanında Al*lah vardır. Kul Allah’tan korksun ve ne söylediğine baksın” buyur-muşt Jr.
Oruçlunun görevi dilini yalandan, iftiradan ve çirkin sözlerden alıkoymaktır. Çünkü bir hadis-i şerifte: “Kim ki (oruç tutarken) yalanı ve yalana dayalı şeyler yapmayı bırakmazsa Allah’ın o kimsenin yeme*yi içmeyi terk etmesine ihtiyacı yoktur” Duyurulmuştur.
Bir diğer hadisin anlamı da şöyledir:
Oruç sadece yemeyi içmeyi bırakmak değildir. Gerçek oruç boş ve çirkin sözden uzak durmaktır. Eğer birisi size söver veya bir cahillik ederse “ben oruçluyum ben oruçluyum” deyin.
Bu hadislerdeki ifadelere dayanarak fıkıh âlimleri sadece yeme-iç-meyi terk edip bu günahları işleyen kimseye sevap yoktur, demişlerdir.
Edepli bir müslüman gelip geçen kadınlara bakmaz. Oruçlu bir kimsenin böyle bir davranışı hiç yapmaması gerekir. Oruçlu orucunu sağlıklı bir şekilde tutmalı ve orucunun Allah katında makbul olması*na çalışmalıdır.
Şeytan oraya buraya bakmayı oruçluya hoş gösterip süsleyince, oruçlu şu hadisi hatırlamalıdır:
(Harama) bakmak şeytanın oklarından bir oktur. Kim onu Allah korkusu ile terk ederse, Allah ona tadını kalbinde duyacağı bir iman verir.
Oruç ayrıca insana sabrı ve tahammülü öğretir. Sıkıştıkları veya öfkelendikleri zaman “oruçluyum da ondan böyle oluyor” gibi mazere sığmanlar orucun neticesini ve hikmetini ziyan ediyorlar. Oysa uçluya layık olan daha çok sükûnet içinde bir hayat yaşamak, bilgi*sini ve güzelliklerini artırmaktır. Allah sabredenlerle beraberdir.
Answer ( 1 )
Oruç ve ahlak arasındaki ilişki, İslam’daki manevi öğretilerle doğrudan bağlantılıdır. Oruç, sadece bedensel bir açlık ve susuzluk hali değil, aynı zamanda ruhsal bir arınma sürecidir. Bu sürecin, bireyin ahlaki değerlerini güçlendirecek şekilde şekillenmesi beklenir. İşte oruç ve ahlak arasındaki bazı temel bağlantılar:
Sabır ve Tahammül: Oruç tutmak, sabır gerektiren bir eylemdir. İnsan, gün boyu yeme içmeden kaçınırken, aynı zamanda olumsuz duygulardan da uzak durmaya çalışır. Bu süreç, kişiyi sabırlı ve tahammüllü biri yapar. İslam, sabrı, özellikle zor zamanlarda ahlaki bir erdem olarak vurgular.
Duygusal ve Psikolojik Temizlik: Oruç, bedensel açlıkla birlikte ruhsal bir temizlik aracı olarak da görülür. Ahlaklı bir insan, kendisini ve başkalarını düşünerek, nefsini kontrol etmeye çalışır. Oruç, bu ruhsal arınmayı teşvik eder.
Empati ve Yardımseverlik: Oruç, insanı açlıkla yüzleştirirken, diğerlerinin açlık ve yoksulluk durumunu anlamasına yardımcı olur. Bu da empatiyi ve yardımlaşmayı arttırır. Oruç, yoksulları daha iyi anlayan, daha çok yardıma yönelen bireyler yetiştirir.
Günahlardan Uzak Durma: Oruç, sadece yeme içmeden değil, aynı zamanda kötü davranışlardan, yalan söylemekten, öfke göstermekten, kötü sözlerden ve diğer günahlardan da uzak durmayı gerektirir. Bu, kişinin ahlaki olgunluğa ulaşmasına katkı sağlar.
Nefis Terbiyesi: Oruç, nefsin denetim altına alınmasına yardımcı olur. Kişi, arzularını ve isteklerini kontrol etmeyi öğrenir. Bu, insanın hem manevi olarak gelişmesine hem de ahlaki anlamda daha düzgün bir insan olmasına yol açar.
Sonuç olarak, oruç, İslam’ın ahlaki öğretisiyle örtüşen bir ibadettir. Hem fiziksel hem de manevi bir disiplin gerektirdiği için kişinin ahlaki değerlerini geliştirmesine önemli katkılar sağlar.