Tebi’a kök fiilinden mufaale babında ismi faildir ve i’tibar sonunda ferd olduğu sanılan hadîsle aynı veya benzer lafızlarla başka ravi tarafından rivayet edildiği anlaşılan hadîse denir. Tarifi açıklamak gerekirse, mutabâ’at bahsinde izah edildiği gibi ravisi rivayette tek kaldığı için ferd zannedilen bir hadîs başka tariklardan rivayet edilip edilmediği anlaşılmak üzere cami, müsned, mu’cem, cüz gibi büyüklü küçüklü hadîs kitaplarından araştırılır. Bu araştırmaya i’tibar denir. İ’tibar sonunda o hadîsin rivayetinde tek kaldığı sanılan ravinin şeyhinden veya şeyhinin şeyhinden bir başka ravi tarafından rivayet edildiği tesbit edilirse o bir başka ravinin rivayetine öbür hadîsin mutâbii adı verilir. Mutabaat başlığında verilen misale göre söylersek Buhârî’nin, İmam Şâfi’î’nin başlangıçta İmam Mâlik’ten rivayette tek kaldığı zannedilen hadîsle aynı isnad ve aynı lafızla Abdullah b. Mesleme el-Ka’nebî tarîkıyla İmam Mâlik’ten rivayet ettiği hadîs İmam Şafii’nin hadîsinin mutâbii’dir. Mutâbi, ferd zannedilen hadîsi ferd olmaktan çıkardığı gibi isnad sayısını arttığından onu kuvvetlendirmiş olur.
BENZER KONULAR:

Answers ( 2 )
“Mutâbi”, hadis terimleri arasında yer alır ve İslam literatüründe kullanılan bir terimdir. “Mutâbi” terimi, bir hadis zincirindeki ravilerin birbirini takip ettiği, birbirini doğruladığı veya birbirini teyit ettiği anlamına gelir.
Hadislerin güvenilirliği ve doğruluğu, ravilerin güvenilirlik ve doğruluklarına dayanır. Bir hadis zincirindeki ravilerin birbirini takip etmesi ve birbirini teyit etmesi, hadisin güvenilirliği ve doğruluğuna katkıda bulunur. Buna “mutâbi” denir.
Hadis alimleri, hadis metinlerini inceleyerek, ravilerin güvenilirliklerini ve hadis zincirindeki ilişkilerini değerlendirirler. Eğer bir hadis zincirindeki raviler birbirlerini takip ediyor ve birbirlerini teyit ediyorsa, hadisin güvenilirliği artar. Bu, hadisin sahih veya hasen olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Mutâbi kavramı, hadis ilminde hadislerin güvenilirliğini ve doğruluğunu değerlendirirken önemli bir kriterdir. Ravilerin birbirini takip etmeleri ve birbirini teyit etmeleri, hadisin güvenilirliğini artırır ve onun dini otoriteye sahip olmasını sağlar.
Mutâbi (متابع) hadis ilminde kullanılan bir terimdir.
Kısaca anlamı:
Bir hadisin aynı sahâbîden, farklı bir sened (rivayet yolu) ile gelmesine mutâbaat, bu rivayeti nakleden râvîye de mutâbi denir.
Biraz daha netleştirelim:
Amaç: Hadisin güvenilirliğini desteklemek
Mutâbi, asıl rivayeti takip eden başka bir rivayettir
Zayıf olduğu düşünülen bir râvî, mutâbi ile güç kazanabilir
Örnek (basit anlatım):
Hadis → Sahâbî A → Râvî X → …
Aynı hadis → Yine Sahâbî A → Râvî Y → …
Buradaki Râvî Y, Râvî X’in mutâbisidir.
Not:
Eğer hadis farklı bir sahâbîden gelirse buna şâhid denir, mutâbi değil.