Mübarek geceler nelerdir hangileridir?

“Mübarek Geceler”, dinî eserlerde geçen “el-leyâlî el-mübâreke” tabirinin tercümesi olup, kutlu geceler, dinîyönden özel önemi olan geceler demektir. Bu tabir, tekil şek­liyle “leyle mübâreke” şeklinde Kur’ân-ı Kerîm’de de geçer (ed-Duhân 44/3)- Mübarek geceler denince, ülkemizde “Kandiller veya “Kandil Geceleri” tabir edilen (tak­vimdeki sırasına göre) Regaib, Mirâc, Berat
ve Kadir geceleri kasdedilir. Bunlar “leyi” (nece) kelimesi ile isim tamlaması yapıla­rak Leyle-i Mi’rac (arapça: leyletü’l-rni’râc), Leyle-i Kadir (arapça: leyletü’l-kadr)… seklinde anılırlar. Bunların yanısıra, her haftanın cuma ve pazartesi günlerine bağ­layan geceler ile Mevlid gecesi, Ramazan bayramı gecesi, Kurban bayramı geceleri, muharrem ayının ilk gecesi ve âşûrâ gecesi gibi geceler de bu kapsamda kabul edilir. Bunların bir kısmının özel önemi haiz oldu­ğuna dair âyet ve hadisler bulunmakla birlikte, bazılarına bu niteliğin verilmesi dolaylı bir yorumla olmuş, bazıları hakkın­da ise birçok uydurma hadis nakledilerek konu aslî mecrasının dışına taşırılmıştır.

1- Kadir Gecesi (Leyle-İ Kadir):

Kur’ân-ı Kerîm’de ismen geçmekte ve hakkında müstakil bir sûre (Kadir sûresi) bulunmaktadır. Duhân sûresinin üçüncü âyetinde sözü edilen “Mübarek bir Gece”-den maksat da tefsircilerin çoğunluğuna göre Kadir Gecesi olduğundan bu gece hakkında “Mübarek Gece” nitelemesinin bizzat Yüce Allah tarafından yapılmış ol­duğu söylenebilir. “Mübarek” kutlu, bere­ketli ve hayrı bol, kutsî değeri olan demek­tir. Kadir sûresinde bu geceden tazimle söz edilir ve “bin aydan hayırlı, meleklerin ve Ruhu’l-Kudüs’ün indiği, tâ fecre dek esenlik dolu bir gece” olduğu anlatılır; Özellikle Kur’ân’ın o gecede indirildiği vurgulanır.
Kadr” kelimesi sözlükte, güç yetirmek manasının yanısıra; hüküm, takdir, şeref, ululuk ve tazyik gibi anlamlara da gelir.
Kadir Gecesi”nde bu manaların her biri mevcuttur.

Kadir sûresinde (97/1) Kur’ân’ın bu gecede “Girildiği, Bakara sûresinde de {2/185) Ra­mazan ayında indirildiği belirtilir.Buna göre, Kadir gecesinin Ramazan ayı içeri­sinde olduğu açıktır. Hadis-i şeriflerdeki bilgilerden hareketle Kadir gecesinin ra­mazanın hangi gecesine denk geldiği ke­sinkes söylenememekle beraber, bunun yirmi yedinci gece olduğunda ittifaka yakın bir kanaat mevcuttur. Zamanının kesin olarak bildirilmemesi insanların ona güve­nip diğer zamanlarda kulluk görevlerini ihmal etmemelerinin hedeflenmesi gibi bazı hikmetlerle açıklanmıştır.
Bir hadis-i şerifte: “Kim inanarak ve sa­dece Allah rızası için Kadir gecesinde kal­karsa (o geceyi ihya eder, değerlendirirse) geçmiş günahları bağışlanır” (Buharı, iman, 28; Savm, 6) buyurulur. Bu gecede kalkıldığında, gecenin nasıl ihya edileceği âyetlerde ve hadislerde açıklanmadığına göre bu, mü­minin kendisine bırakılmıştır. Namaz, dua ve istiğfar, tefekkür ve zikir, Kur’ân oku­mak, muhtaçlara yardım etmek, yakınları­nın ve din kardeşlerinin gönüllerini almak gibi ameller en güzel değerlendirme yolla­rıdır. Rasûlullah bunların herbirini yaptığına göre bu geceyi değerlendirmek isteyenler de aynı yolu izlemelidirler. Kaynaklarda Hz. Peygamberin, bu geceye denk gelebilmek için ibadet ve taate ayrılan bir program İçinde ramazanın son on gününü itikâfla geçirdiği kaydedilir[54]. Bu gecenin feyzinden yoksun kalmak isteme­yen mümin, hiç değilse yatsı (teravih) ve sabah namazlarını cemaatle kılmaya gay­ret etmeli, din kardeşleri ile birlikte yapılan dualara katılmalıdır. Kadir gecesinden sözeden bir hadiste: “Ondan mahrum olan çok büyük şeyden mahrum olmuştur” (Müsned, ıı, 230,285) buyurulur.

2- Berat Gecesi:

Berât, berâet (“el-berâ’e”) kelimesinin türkçedeki kullanışı olup; berî olma, ak­lanma, temiz ve suçsuz çıkmak demektir. Kamerî aylardan olan şabanın onbeşinci gecesini değerlendirenler de tevbe ve İstiğ­farlarla günahlardan temizlenip, arındıkları için o geceye Berât Gecesi anlamında “Ley-le-i Berât” denmiştir. Sahih bir hadise da-yandırılmamakla beraber bu gecenin mü­barek bir gece olduğu ve bir ibadet şekli belirlemeden değerlendirilmesinde büyük faziletlerin bulunduğu alimler tarafından genellikle kabul edilegelmiştir. Çünkü Duhan sûresinde sözü edilen (W3-5) “Mü­barek bir gece” den maksat her ne kadar ekseriyete (ve sahih görüşe) göre Kadir Gecesi ise de, bunun şabanın onbeşinci gecesi olduğu görüşünde olanlar vardır ve bu görüş de seleften nakledilmektedir.
Şu kadar var ki, Berat gecesine ait ibadet ve namazlardan sözeden hadislerin hepsi­nin uydurma olduğu hususunda hadis bil­ginleri görüşbirliği İçindedir {Bazı bilginler bu konuyu geniş bir biçimde incelemişler­dir[55]. Bu sebeple, bu gece için on iki, on dört, yüz rekât gibi muayyen rekâtları olan namaz kılınması dini dayanaktan yoksun bir iş olur. Fakat gecenin manevî değerine bina­en, namaz, Kur’ân tilaveti, zikir, teşbih ve istiğfarlarla geçirilmesi, bu gece vesilesiyle muhtaçlara yardım ve benzeri hayırlı amel­lere özel bir önem verilmesi müstehaptır.

3- Miraç Gecesi:

Mirâc, çıkılan yer ya da çıkma aleti ve merdiven demektir. Hz. Muhammed (s.a.)’ in hicretten bir süre önce, Allah’ın emri ile Mescid-i Haram’dan alınıp, Mescid-i Ak-sâ’ya götürüldüğü, oradan semaları katederek Rabbine yükseltildiği tarihen
sabit, bir kısmı Kur’ân’da, bir kısmı da sün­nette anlatılan gerçek bir olaydır ve buna “miraç” denir. İslâm bilginlerinin büyük çoğunluğu Mirac’ın recep ayının 27. gece­sinde gerçekleşmiş olduğu kanaatindedir. Beşeriyetin kurtarıcısının fevkalâde taltifle­re ve manevi hediyelere mazhar olduğu böyle bir zaman dilimine müslümanların çok değer vermeleri tabiidir ve eskiden beri bu gece “Miraç Gecesi” adıyla kutlanagelmiştir.
Bu gece münasebetiyle, Mİrac olayının öncesinde ve sonrasında Hz. Peygamber’in ve ashabının tevhid mücadelesi uğrunda katlandıkları eziyet ve sıkıntılar hatırlan­malı[56], Rasûlullah’ın örnek hayatı gözden geçirilmeli, sosyal yardımlaşma ve dayanışmaya özel bir önem verilmeli, na­maz, Kur’ân tilaveti, zikir, teşbih ve istiğ­farla gecenin feyzinden yararlanılmaya çalışılmalıdır. Berat gecesinde olduğu gibi bu geceye ait ibadetler hakkında nakledi­len hadislerin asılsız olduğu tesbit edilmiş­tir. O yüzden bu gece için muayyen rekât­ları olan namaz kılınması dinî dayanaktan yoksun bir iş olur.

4- Regaib Gecesi:

“Regâib” rağbet olunan, bol ihsan ve de­ğerli hediyeler demektir. Receb’in ilk cuma gecesinde bu kabil ihsan ve ikramlar bek­lenildiği için o geceye “Regâib Gecesi” denmiştir. Bazı eserlerde Rasûlullah’ın o gece annesinin rahmine düştüğü kaydedi­lirse de bu rivayet güvenilir naklî delillerle sabit olmadığı gibi, Receb’in başı ile Rebîulevvel’in onikisi arasındaki süre tabii doğum süresinden az olduğu cihetle man­tıki açıdan da eleştirilmiştir. Bu durumu izah için bazıları “bu gece annesinin ona hami!eliğ’ni anladığı gündür” demişlerse de bunu doğrulayan bir rivayet yoktur. Dolayısıyla, Regaib gecesi yukarıda anılan mübarek gecelerden farklı olarak hakkında doğrudan bir delil bulunmayan, Recep ayının ilk cuma gecesi olması sebebiyle, ibadet, taat ve hayırlı işlerle tes’idi için daha bir özen gösterilmesi tavsiye edilen bir gecedir. Konuya ilişkin araştırmalarda kutlanmasına hicri 480 yılında başlandığı belirtilen bu geceye mahsus bir namaz yoktur; bu konuda nakledilen rivayetlerin asılsız olduğu belirlenmiştir.
Gerçek hayat Kavramlar

Berat gecesi namazı nedir nasıl kılınır