Paylaş
Mehir nedir? Kadının mehir hakkı ne kadardır
Question
Mehir Kadının Hakkıdır
SORU: Talip olduğu ve mehir verdiği kızla geçinemeyeceği düşüncesiyle evlenmeyip başka bir kızla evlenen ve verdiği mehiri ve çeyiz parasını geri isteyen ve ancak yansını alabilen genç hakkında dinin hükmü nedir?
CEVAP: Erkeğe, evlendiği kadının mehrini vermek bir farzdır. Kadın bu mehri bizzat mülkiyetine geçirir. Bu mehirde tasarruf etmek bizzat onun hakkıdır, babasının hakkı değildir. O, izin vermediği sürece onun hiçbir akrabasının veya kocasının onun mehrinde tasarruf etmeye haklan yoktur. Yine kadın muvafakat etmediği ve razı olmadığı zaman kocası istedi diye mehiri çeyiz için kullanmak zorunda değildir. Allah (c.c) Nisa suresinde şöyle buyuruyor:
Eğer bir eşi bırakıp da yerine başka bir eş almak isterseniz, onlardan birine yüklerle mehir vermiş olsanız dahi ondan hiçbir şeyi geri almayın siz iftira ederek ve apaçık günah işleyerek onu geri alırmısınız?
Vaktiyle siz birbirinizle haşir-neşir olduğunuz ve onlar sizden sağlam bir teminat almış olduğu halde onu nasıl geri alırsınız! (Nisa/20-21)
Yine mehrin, peşin veya veresiye veya bir kısmını vermek de caizdir. Hakiki zifaf (duhul) olursa veya duhuldan önce karı kocadan biri ölürse mehrin tamamı verilir,
Duhuldan önce koca karısını boşarsa o zaman konuşulan mehrin yansı verilir. Allah şöyle buyuruyor:
Kendilerine mehir tayin ederek evlendiğiniz kadınlan, temas etmeden boşarsanız, tayin ettiğiniz mehrin yansı onların hakkıdır. Ancak kadınlann vaz geçmesi veya nikah bağı elinde bulunanın vazgeçmesi hali müstesna ancak sizin affetmeniz (mehirden vazgeçmeniz) takvaya daha uygundur. Aranızda iyilik ve ihsanı unutmayın, şüphesiz Allah yapmakta olduklarınızı hakkıyla görür. (Bakara/237)
Mehir tayini üzerinde bir ittifak sağlanmazsa, kadınla duhul (zifaf) ve dokunma olmamışsa, mehir vacib olmaz. Ancak, duhulden önce hanımını boşayan kocaya bir hediye vermek vacib olur. Çünkü bu hediye kadının kaybettiği şeye karşı bir bedel olur. Bu güzellikle salıvermenin bir nevi olur. Çünkü Allah (c.c) şöyle buyuruyor:
Ya iyilikle tutmak yada güzellikle salıvermek.
Hediye için belli bir miktar yoktur. Bu kocanın servetine göre değişir. Allah (c.c) hediye hakkında şöyle buyuruyor:
Nikahtan sonra henüz dokunmadan veya onlar için belli bir mehir tayin etmeden kadınları boşarsanız bunda size mehir zorunluluğu yoktur. Bu durumda onlara mut’a (hediye cinsinden bir şeyler) verin zengin olan durumuna göre, fakir de durumuna göre vermelidir. Münasip bir mut’a vermek iyiler için borçtur. (Bakara/236)
Fakihlere göre, duhulden önce boşama meydana gelirse, kocanın bir şey vermesi gerekmez.
CEVAP:
Yukardaki metin, İslam hukukunda mehrin niteliği, miktarı ve boşanma durumunda iadesi gibi meseleleri detaylı bir şekilde ele alıyor. Burada sorunun cevabı özetlenebilir:
Mehrin Kadın Hakkı Olması: Mehir, evlilikte erkeğin kadına verdiği bir haktır ve kadın bu hakkı üzerinde tamamen tasarruf yetkisine sahiptir. Kadının rızası olmadan, ne kocası ne de bir başkası mehrine müdahale edemez.
Boşanma Durumunda Mehir:
Zifaf (duhul) olmadan boşanma: Konuşulan mehir varsa, yarısı kadının hakkı olur. Eğer mehir belirlenmemişse, koca kadına bir hediye (mut’a) vermelidir.
Zifaf (duhul) sonrası boşanma veya ölüm: Mehrin tamamı ödenir.
Mehirin Geri Alınması: Evlilik gerçekleşmiş ve kadına mehir verilmişse, erkek bu mehirden herhangi bir kısmını geri alamaz. Ancak evlilik gerçekleşmeden ayrılma durumunda ve zifaf olmadan, mehrin yarısının iadesi mümkündür. Kadının rızası dışında mehri çeyiz olarak kullanması zorunlu değildir.
Kur’an Ayetleri: Metinde geçen Nisa Suresi 20-21 ve Bakara Suresi 236-237, kadının mehir üzerindeki hakkını ve boşanma durumlarında erkeğin sorumluluğunu açıkça ortaya koymaktadır. Kadına mehir iadesi talebinde bulunmak, ancak İslam’ın belirlediği sınırlar içerisinde mümkündür.
Sonuç:
Talip olduğu kızla geçinemeyeceğini düşünerek evlenmeyen ve verdiği mehir ve çeyiz parasını geri isteyen genç, İslam hukuku gereği sadece mehri zifaf gerçekleşmediyse ve kadınla evlenmediyse yarısını alabilir.
Çeyiz parası özel bir anlaşmaya bağlıysa onun durumu ayrıdır ve kadının rızası olmadan zorla geri alınamaz.
İslam, evlilikte kadın ve erkek arasındaki hakları dengeleyen ve her iki tarafa da adil muamele yapılmasını teşvik eden bir sistem sunar.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Mehir, İslam hukukunda, evlenmek isteyen bir erkeğin, kadına verdiği mal ya da para olarak tanımlanır. Bu, evlilik akdinin bir parçasıdır ve kadının, evlilikteki maddi hakkını güvence altına alır. Mehir, evliliğin bir gereği olarak kadına verilir ve kadının rızası olmadan alınamaz.
Mehirin miktarı, İslam hukukunda belirli bir sınırda olmamakla birlikte, birkaç faktöre göre değişebilir. Ancak, mehirin miktarını belirlerken, şu prensiplere dikkat edilir:
Kadının hakları: Mehir, kadının ekonomik bağımsızlığını sağlayan bir haktır, bu nedenle kadının maddi durumu göz önünde bulundurularak belirlenir.
Evlenecek kişinin durumu: Erkek tarafının maddi durumu, mehir miktarını etkileyen faktörlerden biridir. Eğer erkeğin durumu iyiyse, mehir miktarı daha yüksek olabilir.
Geleneksel uygulamalar: Bazı toplumlarda mehir, geleneksel olarak belirli bir miktarda olup, zaman zaman yerel geleneklere göre şekillenebilir.
Mehir Hakkı: Kadının mehir hakkı, evliliğin hemen başında ödenebileceği gibi, daha sonra da ödenebilir. Bu konuda İslam hukukunda bir miktar belirlenmiş olmasa da, “örf ve adet” olarak kadının değerini gösterecek bir miktar belirlenmesi önerilir. Mehir, kadına evliliğin başlangıcında ödenen bir borçtur ve kadın, evlilik süresince bu borçtan dolayı herhangi bir hak kaybı yaşamaz.
Türkiye’de de mehir konusu, genellikle İslam hukukuna dayalı olarak uygulanmakta olup, yasal düzenlemelerle de yer bulur. Türk Medeni Kanunu’na göre ise mehir, kadının isteği üzerine belirlenir ve evlenme akdi sırasında belirli bir miktar yazılabilir.
1. Mehir nedir?
Mehir, İslam hukukunda evlilik sırasında erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği mal veya paradır.
Temel amacı, kadına evlilikte bir güvence sağlamaktır. Bu, evlilik sözleşmesinin bir parçası olarak kabul edilir ve kadının hakkıdır.
Mehir, nikah sırasında hemen verilebileceği gibi (muaccel), daha sonra verilecek şekilde de (müeccel) belirlenebilir.
2. Kadının mehir hakkı ne kadardır?
Kur’an’da kadına belirli bir miktar sınırlaması getirilmemiştir; mehir, tarafların anlaşmasına bağlıdır.
Mehir, erkeğin maddi durumuna göre makul bir tutarda olabilir.
Bazı mezheplerde tavsiye edilen veya asgari miktarlar bulunabilir:
Örneğin, Hanefi mezhebine göre, mehir asgari bir değer taşımalıdır, ama belirli bir üst sınır yoktur.
Kur’an’da “Kadınlarınıza vadettiğiniz mehri gönül rızasıyla verin” (Nisa Suresi, 4:4) denir; bu, karşılıklı rızanın önemini vurgular.
Özetle: Mehir kadının hakkıdır ve miktarı tarafların anlaşmasına bağlıdır, sınırsız değildir ama makul ve adil olmalıdır.