Share
Kur’an’daki Hâfira Kelimesinin Anlamı
Question
Kur’an’daki Hâfira Kelimesinin Anlamı
SORU: Kur’an-ı Kerim’de ve hadis-i şerifte geçen el-Hâfıra kelimesinin ne anlama geldiği hususunda bilgi verir misiniz?
CEVAP: Hâfıra kelimesi birinci yaratılış anlamında kullanılır. Bu kelime Nâziat sûresinde geçer:
“Biz eski halimize mi döndürüleceğiz” derler. (Nâziat/10)
Yani ilk halimize, hayata mı döndürüleceğiz? Öldükten sonra tekrar mı dirileceğiz? Hâfıra kelimesinin burada, onların kabirlerinin kazıldığı yeryüzü anlamına geldiği de söylenir. O takdirde mana şöyle olur: Biz hâfirada, yani kabirlerde olduğumuz halde (yeryüzüne) geri mı döndürüleceğiz? Arablar bir kimse geldiği yoldan geri döndüğü zaman “racea’ş-şeyhu ilâ hâfiratihi” derler.
Arablann sözlerinde geçen kelimelerden birisi de “en-nakdu fı’l-hafıra ‘dır ki “bir alış-verişte alıcının ilk sözde parayı sayması anlamında” kullanılır. Bu kelime aslında at satışlarında kullanılır, yani “satılan at, bulunduğu yerden ayrılmadan parası ödenir” anlamında “la yezûlu hafiruhu” denilir.
Bunun aslı, atın Arablar nazarında en değerli mal olmasıdır. Onlar bu yüzden atı veresiye satmazlardı. Satıcı müşteriye şöyle derdi: “Bedeli tırnağının dibindedir.” Yani pazarlık bitince parası derhal teslim olunmadıkça tırnağı durduğu yerden bir adım atmaz demektir. Veya bu sözü (en-nakdü fi’1-hâfira sözünü), at yarışlarında kullanırlardı ve şu manaya gelirdi: “Koşuda birinci gelen atın diğerlerinden önce tırnağının son kazdığı çukurda/tırnağının dibinde hemen bahşişini vermek gerekir.” Sonra bu tabiri başka şeyler için de kullandılar.
en-Nihaye fi Ğaribi’l-Hadis isimli eserde şöyle kayıtlıdır: Bir adam, Peygamber’e (s.a) samimi bir tevbenin nasıl olması gerektiğini sorar. Hz. Peygamber (s.a) bu soruya şöyle cevap verir:
Günahı işler işlemez pişmanlık duymandır ve hemen o esnada da pişmanlığınla birlikte Allah’tan af dilemen, sonra da bir daha o günaha hiç dönmemendir.
Hadiste inde’i-hâfira (hemen o esnada) ibaresi kullanılmıştır.
Bir görüşe göre Arablar ata çok değer verdikleri için onu ancak peşin parayla satarlardı ve “toynaklının (tırnaklarının) bedeli satış anında ödenir” anlamında “en-nakdu inde’l-hâfir” derlerdi.
“en-Nakdu inde’l-hâfir” diyen kimse buradaki hafir kelimesini dabbe (hayvan) anlamında kullandığı için tali olarak söylemiştir. Hâ-fir atın tırnağı demektir. Zâtu’l-hâfira ise tırnaklı demektir. Bu kelime çoğunlukla başında zât olmaksızın kullanılır ve zât’ı ima etmesi için sonuna bir müennes ta’sı getirilir ve hâfıra olur. Veya hâfira kelimesi kazmak anlamına gelen hufr’dan ismi faildir ve kazıcı demektir. Çünkü at, adımını yere şiddetli bastığı için bastığı yeri kazar.
Kelimenin aslı budur. Sonra bu kelime genişletildi ve nihayet her türlü öncelik anlamını ifade etmek için kullanıldı. “Önceki haline döndü” demek için, “hemen yaptı, öncelikli olarak yaptı” demek için de bu kelime kullanıldı. Yukarıdaki hadis; pişmanlıkta acele edilmesi ve istiğfarın günah işlenir işlenmez, geciktirilmeden yapılması anlamını ilıtiva eder. Çünkü nedamet ve istiğfarın geciktirilmesi günahta ısrardan sayılır.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Kur’an’da “hâfira” kelimesi, çeşitli ayetlerde kullanılan bir kelimedir. “Hâfira” kelimesinin anlamı, genellikle “derin kuyu” veya “çukur” olarak tercüme edilir. Bu kelime, hem fiziksel hem de mecazi anlamlarda kullanılır.
Fiziksel anlamda, “hâfira” kelimesi derin bir kuyuyu veya çukuru ifade eder. Örneğin, Yusuf Suresi’nde (12:15), Yusuf’un kuyuya atıldığı anlatılırken “hâfira” kelimesi kullanılır.
Mecazi anlamda ise, “hâfira” kelimesi bir tehlikenin veya sıkıntının içine düşmek, zor duruma düşmek anlamında kullanılır. Örneğin, Bakara Suresi’nde (2:206) şöyle denir: “Hâfira derin bir çukurdur.” Bu ifade, bir kişinin zor duruma düşmesini veya sıkıntıya girmesini ifade etmektedir.
Ayrıca, “hâfira” kelimesi bazı ayetlerde cehennem anlamında kullanılmaktadır. Örneğin, Nisa Suresi’nde (4:169) şöyle denir: “Oysa, Allah’tan çıkanlardan bir tek söz duyduğunda hemen fırlayıp onu, bilgisizce sırtlarına atanlar için, hâfira (cehennem) ateşi vardır.”
Sonuç olarak, “hâfira” kelimesi Kur’an’da hem fiziksel bir kuyuyu veya çukuru ifade eden bir kelime olarak kullanılır, hem de mecazi anlamlarda zor duruma düşmek veya cehennem gibi tehlikeli ve sıkıntılı yerleri ifade etmek için kullanılır.
Kur’an’da geçen “Hâfira” kelimesi, Arapça kökenli bir kelimedir ve “kazılmış yer, çukur, hendek” gibi anlamlara gelir. Bu kelime, özellikle Cehennemle ilgili bazı ayetlerde geçer. Cehennemin derinliği ve korkunçluğu anlatılırken, “Hâfira” kelimesi, bir yerin derinliğini ve dibine kadar kazılmasını vurgulayan bir anlam taşır.
Örneğin, “Hâfira” kelimesi, Furkan Suresi’nin 44. ayetinde şu şekilde geçer:
“Yoksa sen onların çoğunun işittiklerini veya anladıklarını mı sanıyorsun? Onlar ancak sürüngenler gibidirler. Hatta onlar daha sapkındırlar. Hâfira’ya girecekleri gün, onlar o ateşi göreceklerdir.”
Burada, “Hâfira” kelimesi, Cehennem’in derinliklerine işaret etmektedir. Cehennem, insanları çekip alacak bir kuyu gibi tasvir edilir.
Hâfira, dolayısıyla, genellikle Cehennem’in derinliği, azap yeri veya büyük bir felaketin içine düşme durumu anlamında kullanılır.