Kamuda mesai saatleri 8 saat ya kamuda işler çoğunlukla 3-5 saatte biter geri kalan gır gır şamata olur. Buna amirinde izin veriyorsa aldığın para helal olur mu? Çünkü amirin izin verse de kanunda 8 saat çalışmadan bahseder ya yine de kul hakkı olur mu? İşini aksatmadıktan sonra caiz midir? Veya buna izin veren amirde kul hakkına girer mi?
Amirin izin verdikten sonra işin bittiyse mesaiden erken ayrılmakta aldığın maaşı haram yapar mı?

CEVAP:

Bu soru, modern kamu yönetimi ve İslami etik açısından oldukça karmaşık ve önemli bir konuyu gündeme getirmektedir. Soruyu hem hukuki/düzenleyici, hem de dini/etik açıdan ayrı ayrı incelemekte fayda var.

1. Hukuki ve İdari Açıdan Durum

Kanuni Düzenleme: Kamu personel kanunları ve ilgili yönetmelikler genellikle çalışma süresini (Türkiye’de olduğu gibi 8 saat) net olarak belirler. Bu süre, memurun devlete karşı yükümlülüğüdür.

Amirin Yetkisi: Bir amirin, kanunen belirlenmiş çalışma süresini keyfi olarak kısaltma yetkisi genellikle yoktur. Amir, olağanüstü durumlarda, esnek çalışma uygulamaları çerçevesinde veya fiili bir durum olarak göz yumabilir. Ancak bu “göz yumma”, onun sorumluluğunu ve riskini ortadan kaldırmaz.

Sonuç: Hukuki olarak, 8 saatlik mesainin karşılığı olan maaş alınırken, 3-5 saat çalışıp diğer zamanları kişisel işlere ayırmak, kanuna ve idari düzene aykırıdır. Bu bir disiplin suçu teşkil edebilir.

2. Dini ve Ahlaki Açıdan Durum (Kul Hakkı ve Helal-Haram)

İslam dini, ahde vefayı, emaneti korumayı ve adaleti emreder. Bu bağlamda değerlendirildiğinde:

A) Çalışan (Memur) Açısından:

Emanet ve Sözleşme (Akid) İhlali: Memur olarak atandığınızda, devletle (aslında toplumla) bir sözleşme (akid) yapmış olursunuz. Bu sözleşmenin şartlarından biri, belirli bir süre (8 saat) çalışarak karşılığında maaş almaktır. Siz bu süreyi tam olarak doldurmadan, işiniz bitse bile, mesainizi terk ediyorsanız sözleşmenize tam anlamıyla riayet etmemiş olursunuz. Bu, emanete hıyanet ve akdi tam ifa etmeme anlamına gelebilir.

Aldığın Paranın Helalliği: Aldığınız maaş, 8 saatlik çalışmanın karşılığıdır. Eğer siz 5 saat çalışıyorsanız, 3 saatin karşılığını almış oluyorsunuz. Bu, karşılıksız bir alım gibi görülebilir. Dolayısıyla, çalışılmayan saatlerin karşılığı olan maaş kısmı için kul hakkı söz konusudur. Bu hak, doğrudan devletin değil, aslında o devlete vergi veren, hizmet bekleyen tüm vatandaşların (toplumun) hakkıdır.

“Amir İzin Verdi” Argümanının Geçerliliği: Amir, sizin adınıza bu sözleşmeyi feshetme veya şartlarını değiştirme yetkisine sahip değildir. Amir sadece bir gözetendir. Onun “izin vermesi”, fiili bir durum oluştursa da, sizin üzerinizdeki asıl sorumluluğu (devlete/topluma karşı olan yükümlülüğünüzü) ortadan kaldırmaz. Bu, bir hırsıza “çal” diyen birinin, hırsızlık suçunu meşru kılmaması gibidir. Amir, haksız bir uygulamaya onay veriyor olabilir.

“İşimi Eksiksiz Yapıyorum” Argümanı: Bu durum, “iş yoğunluğunun” bir göstergesi olabilir ve yönetimin dikkate alması gereken bir konudur. Ancak, sözleşmede belirlenen süre “iş yapma süresi” değil, “işe adanmışlık süresi/görev başında bulunma süresi”dir. İşiniz erken bitse bile, o süre içinde size yeni bir iş çıkabilir veya acil bir durumda hazır bulunmanız gerekebilir. Mesai saatlerinde iş yerinde bulunmamak, bu hazır bulunuşluk görevini de aksatır.

Sonuç (Çalışan Açısından): İslami açıdan bakıldığında, çalışılmayan saatlerin karşılığını almak, kul hakkı ihlalidir ve bu şekilde kazanılan paranın helal olmadığı yönünde güçlü bir kanaat vardır. Amirin izni, bu hükmü değiştirmez.

B) Amir Açısından:

Emanetin Kötüye Kullanılması: Amir, kendisine emanet edilen personel ve iş süreçlerini en verimli şekilde yönetmekle yükümlüdür. Kanuni çalışma sürelerini keyfi olarak kısaltması veya buna göz yumması, kendisine verilen yetkiyi kötüye kullanmak anlamına gelir.

Kul Hakkına Ortak Olma: Amir, çalışanların çalışmadıkları sürelerin karşılığını almalarına müsaade ederek, bu kul hakkı ihlaline ortak olur. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) “Bir kimse, bir kavmin işlerini idare eder de zayıf olanların hakkını vermezse, Allah da ona cenneti haram kılar” hadisi, kamu görevlilerinin sorumluluğunun ne denli ağır olduğunu gösterir.

Vebal: Amir, hem kendi işlediği bu yanlıştan, hem de yönettiği personelin işlemesine sebep olduğu yanlışlardan sorumludur.

Genel Değerlendirme ve Sonuç

Caiz Değildir: Hem hukuki hem de İslami etik açısından, görev süresini tamamlamadan iş yerinden ayrılmak ve buna rağmen tam maaş almak doğru değildir.

Kul Hakkı Söz Konusudur: Bu durum, vergileriyle devleti ve sizi finanse eden tüm vatandaşların hakkını ihlal etmektedir. Kul hakkı, İslam’da Allah’a şirkten sonra en ağır hak ihlalidir ve affı ancak hak sahibiyle helalleşmeye bağlıdır. Bu durumda hak sahibi tüm toplum olduğu için helalleşmek pratikte imkansızdır.

Ne Yapılmalı?

İşiniz erken bitiyorsa, bu durumu amirinize resmi bir şekilde (yazılı veya sözlü) bildirip yeni görevler talep edebilirsiniz.

Mesai saatleri içinde kendinizi geliştirecek, iş yerine faydası dokunacak (mesleki eğitim, rapor yazma, arşiv düzenleme vb.) faaliyetlerde bulunabilirsiniz.

Mevcut durumunuzdan dolayı iç huzursuzluğunuz varsa, bu, vicdanınızın sizi uyardığının bir göstergesidir. Geçmişte alıp hak etmediğinizi düşündüğünüz paralar için tövbe etmek ve ileride bu durumu düzeltmek için niyet etmek en doğru yol olacaktır.

Özetle: Amirin izin vermesi, kanuni ve ahlaki yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz. Aldığınız maaşın, çalıştığınız saatlerle orantılı ve hak ettiğiniz bir karşılık olması İslami prensipler açısından büyük önem taşır. Bu konuda hassasiyet göstermek, hem dünyevi hem de uhrevi sorumluluğunuzun bir gereğidir.

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• mesai ve Kul Hakkı açıklaması
• mesai ve Kul Hakkı
• İşçi – işveren arasındaki kul hakkı açısından 4857 sayılı iş kanunu bağlayıcı mıdır?
• İman tazeleme (tecdid-i iman) doğru bir uygulama mıdır? Dindeki yeri nedir?
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.