Share
İslamda Tabaklama ve Dibağ
Question
Dinimizde Tabaklama İle Temizlenebilen Deriler
Ölmüş hayvanların derisi dibağ [1] ile temizlenir. Ancak köpek ve domuzun derisi veya bu hayvanlardan birinin diğeri ile birleşmesi neticesinde meydana gelen bir hayvan veya bu hayvanlardan birinin başka temiz bir hayvanla birleşmesi ile doğan hayvanın da derisi dibağ ile temizlenmez.
Murdar olmuş hayvanların kemikleri ve kılları da necistir . Ancak ölmüş insanın kemikleri ve kılları temizdir.[2]
————
[1] Hayvan derilerinin işlenerek meşin, kösele vb. gibi hallere getirilmesi.
[2] Kadı Ebu Şuca’, Ğayet’ül-İhtisar ve Şerhi, Ravza Yayınları: 81.
————————————
Dibağ nedir nasıl yapılır
islamda Dibağ yapmanın hükmü
Ölmüş hayvanın eti yiyilsin yiyilmesin arasında herhangi bir fark yoktur. Köpek ve domuz dışında kalan bütün hayvanların derisi dibağ ile temizlenir.
Dibağ, derinin et ve tüy gibi fazlalıklarını nar kabuğu, şap, mazı, silm ağacının yaprakları ve buna benzer harareti yüksek tutan şeylerle yapılır.
Dibağ muamelesi ile deride herhangi bir koku kalmaz ve çürümez. Derinin dibağlanması ile üzerinde kalan ilaç gibi şeyler necis ise bunlar temizlendikten sonra o deri artık temizlenmiş olur.
Delili, İbni Abbas’tan rivayet edilen şu hadisi şeriftir: Meymune’nin bir azadlısına sadaka malından bir koyun verilmişti. Bu koyun öldü. Resulullah (s.a.v.) bu koyunun yanından geçti de:
“Bunun derisini alsanız da onu dibağlayıp faydalansamz ya.” buyurdu.
‘O bir meytedir’, dediler.
Bunun üzerine: “Meytenin ancak etini yemek haram olmuştur.” buyurdu. [1]
Abdullah ibni Abbas dedi ki: Ben Resulullah (s.a.v.)’den işittim, şöyle buyurdu:
”Hayvan derisi tabaklandığı zaman muhakkak temiz olmuştur.” [2]
Ölülerin kemikleri ve kılları necistir. Ancak bunlardan insan muhterem olduğu için istisna edilmiştir. Ölen insanın bedeni, kılları ve kemikleri temizdir.
Delil olarak Yüce Allah Kur’an-ı Kerim’den şöyle buyurmuştur: “Ölü hayvanlar sizin üzerinize haram kılınmıştır.” (Maide:5/3) Ayet-i kerimedeki ‘Ölü’ kelimesi hayatları son bulan bütün hayvanlar şer’i ölçülere göre kesilmeden ölmüşlerse etlerinin yenmesi haramdır. Diğer uzuv ve parçaları da aynı şekilde haramdır. Ama insanoğlu ise ölüsü de necis olmadığı gibi uzuvları da necis değildir.
Buna da delil olarak şu ayeti kerimeyi gösterebiliriz: “Andolsun ki, biz insanoğlunu ikram sahibi şeref ve izzete, mazhar kılmışsızdır.” (İsra: 17/30)
İnsanın öldükten sonra necis olduğunu söyleyen görüşlere cevap teşkil etmek için bu ayeti kerime nazil olmuştur.
İnsan etinin yenilmesinin haram olmasının nedeni de insanın mükerrem ve şerefli bir yaratık oluşundan ileri gelmektedir. [3]
————-
[1] Müslim, 363.
[2] Müslim, 366.
[3] Kadı Ebu Şuca’, Ğayet’ül-İhtisar ve Şerhi, Ravza Yayınları: 81-82.
Answers ( 2 )
İslam’da dibağ ve tabaklama konusunda yukarıda çok detaylı bir şekilde açıklama yapılmıştır.
Ölmüş hayvanın eti yiyilsin yiyilmesin arasında herhangi bir fark yoktur. Köpek ve domuz dışında kalan bütün hayvanların derisi dibağ ile temizlenir.
Dibağ, derinin et ve tüy gibi fazlalıklarını nar kabuğu, şap, mazı, silm ağacının yaprakları ve buna benzer harareti yüksek tutan şeylerle yapılır.
İslam’da “tabaklama” (tabakât) ve “dibağ” (dübel) kelimeleri, farklı anlamlar taşır ve özellikle İslam hukuku ve kültüründe farklı kullanımlara sahiptir. Aşağıda bu terimlerin anlamlarını kısaca açıklayayım:
1. Tabaklama (Tabakât)
“Tabaklama” kelimesi, Arapçadaki “tabakât” kelimesinden gelir ve bir şeyi katmanlar halinde sıralama, derecelendirme anlamına gelir. Bu terim genellikle toplumların, sınıfların ya da bilimsel ve dini mülahazaların sıralanmasında kullanılır. İslam’da “tabakât” genellikle kişilerin veya toplumların sosyal statülerinin belirli bir düzene göre sıralandığı bir kavramdır.
Örneğin:
Tabakât kitapları: İslam tarihi ve ilmî geleneğinde, kişilerin sınıflandırılması ve farklı ilim dallarındaki gelişmeleri anlatan eserlerdir. Bu kitaplar, özellikle sahabe, tabiîn ve daha sonraki nesillerin hayatlarını ve başarılarını sınıflandırır.
Tabakât anlayışı: İslam toplumlarında bireyler ya da gruplar sosyal sınıflara göre yerleşir ve bir kişinin sosyal durumu ve davranışları, İslam’ın öğretileri çerçevesinde değerlendirilir.
2. Dibağ (Dübel)
“Dibağ” kelimesi, daha çok deri işçiliği ile ilişkilidir. “Dibağ” veya “dübel”, deri yüzeyinin işlenmesi, temizlenmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi anlamına gelir. İslam fıkhında, dibağ işlemi özellikle derinin helal olup olmamasıyla ilgilidir.
Deri dibağı: İslam hukukunda, eğer bir hayvanın derisi doğru şekilde işlenmişse (dibağ yapılmışsa), bu deri temiz kabul edilir ve kullanılabilir. Örneğin, deri işlenmeden önce üzerinde bulunan kan ve diğer maddeler temizlenir, bu işlemi tamamlayan dibağ işleminden sonra deri helal olarak kabul edilir.
Dibağ işlemi, İslam’da derilerin kullanılabilirliği ve helallik açısından önemli bir yer tutar. Çünkü dibağ yapılmamış bir deri, İslam’a göre “necis” (kirli) sayılabilir. Bu nedenle derilerin dibağlanması, İslam fıkhı açısından önemli bir konudur.
Bu iki terim, farklı bağlamlarda kullanılsa da her ikisi de toplumun düzeni ve bireylerin yaşam şekilleriyle ilgili önemli bir yere sahiptir. Tabaklama sosyal yapıyı anlamak açısından önemli bir araçken, dibağ ise helal gıda ve yaşam kurallarına uygunluk açısından büyük bir öneme sahiptir.