İslamda Kurbanın Tarifi, Meşruiyeti ve Hükmü

Kurbanın tarifi ve meşruiyeti:

Ayet ve Hadislerle deliller

Udhiyye (Kurban), sözlükte kurban olarak kesilen veya kurban bayramı günlerinde kesilen hayvanın adıdır.
Şer’an hususi bir hayvanı, hususi bir vakitte Allah’a yakınlaşmak niyetiyle boğazlamaktır.(1) Veya: Kurban bayramı günlerinde yüce Allah’a yakınlaşmak maksadıyla kesilen hayvanların adıdır.(2) Kurban kesmek, zekat ve bayram namazları gibi hicretin ikinci senesinde meşru kılınmış, meşruiyeti Kitap, sünnet ve icma ile sabit olmuştur.(3) Kitaptan meşruiyetinin delili yüce Allah’ın: “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.” (Kevser, 2) (4) buyruğu ile “Kurbanlık develeri de size Allah’ın şdırinden kıldik.” (Hacc, 36) buyruğudur. Şeâiriden kasıt ise, Allah’ın dininin alameti olan özelliklerdir.
Sünnetten meşruiyetinin Mili bir takım hadislerdir ki, Hz. Aişe’nin rivayet ettiği şu hadis bunlardan birisidir: “Ademoğlu kurban bayramı gününde kan akıtmak-tan daha sevimli bir iş ile yüce Allah’a yaklaşabilmiş değildir. Kanını akıttığı hayvan Kıyamet günü boynuzları, ayakları ve kılları ile gelecektir. Akan kan yere düş-meden önce yüce Allah katında yüksek bir makama erişir. O bakımdan gönül hoşluğu ile kurbanlarınızı kesiniz.”(I) Bir diğer hadis-i Şerif Hz. Enes’in rivayet ettiği şu hadistir: “Resulullah (a.s.) beyazı siyahından çok, boynuzlu iki koç kurban etti. Onun ayağını hayvanın yanlarına koyduğunu, besmele çekip tekbir getirdiğini ve eliyle onları kestiğini gördüm. “(2)

Kurban kesmenin meşrutiyeti üzerinde bütün Müslümanlar icma etmişlerdir. Hadis-i Şerif’te de kurban günü Allah’ın en sevdiği işin bu olduğuna delalet etmektedirler. Yine kıyamet günü kurban edilen hayvanın kurban edildiği şekilde geleceği, onun kanının yere düşmeden önce Allah tarafından kabul edileceğine delalet etmektedir. Yüce Allah’ın şu buyruğu sebebiyle kurban, Hz. İbrahim’in sünnetidir: “Biz de ona büyük bir kurbanlığı fidye vererek kurtardık.” (Saffat, 107) Kurbanın meşru kılınmasındaki hikmet ise sayısız nimetlerine karşı Allah’a şükretmek, insanın geçen seneden bu seneye kadar hayatta kalışına şükretmek ve günahlarının bağışlanmasını dilemektir. Sözü geçen bu günahlar ise Allah’ın emirlerine muhalif hareket edilmesi yahut da emredilen şeylerdeki eksiklikler dolayısıyladır. Hem kurban kesen ailenin, hem de onlardan başkalarının genişliğe kavuşturulması, bir başka sebeptir. Bu bakımdan fakirin ihtiyacının karşılanmasının maksat olarak gözetildiği fıtır sadakasının hilafına, kurbanda kıymetinin ödenmesi yeterli değildir. İmam Ahmed kurban kesmenin, kıymetini tasadduk etmekten daha faziletli olduğunun açıkça ifade etmiştir.
——————————-
1- ed-Dürrü7-Muluar, V, 219; Tebytnü’l-Hakâik, VI,
2; Tekmiletü Fethi’l-Kadtr, VIII, 66. 2- Şerhu’r-Risâle, I, 366; Muğni’l-Muhtetc, IV, 282; Ibni Kasım üzerine Bâcüri Haşiyesi, II, 304; KeşşCifu’l-Kena”, H, 615.
3- el-Muğni, VIII, 617; Mugni’l-Muhtâc, a.y.; el-M ülzezıeb, I, 237; Keşşafu’l-Kınit’, III, 17.
4- En meşhur olan görüşe göre “namaz “dan kasıt bayram namazı, “kesmek” ten kasıt da kurbanlardır.