Dinimizde Boşanan eşler tekrar evlenebilirler mi?

1. Delil Kur’an’dan: Bakara Suresi – 230 . Ayetin arapçası meali ve Tefsiri

ARAPÇA

فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتّٰى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُۜ فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَٓا اَنْ يَتَرَاجَعَٓا اِنْ ظَـنَّٓا اَنْ يُق۪يمَا حُدُودَ اللّٰهِۜ وَتِلْكَ حُدُودُ اللّٰهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

MEAL:

Eğer koca, karısını (iki kez boşadıktan sonra üçüncü kez) bo-şarsa, artık o kadın başka biriyle evlenmedikçe ona helâl olmaz. Bu ikin-koca da onu boşarsa, Allah’ın koymuş olduğu sınırları koruyup ayakta utabileceklerini umarlarsa eski karı-kocanın birbirine dönüp yeniden ev­lenmelerinde ikisine de bir günah yoktur. İşte bu, bilen bir topluluk için Allah’ın açıkladığı sınırlardır.

TEFSİR:

Boşanma konusu.. İslâm Aile Hukukunda geniş bir yer kaplamaktadır. Gerek sosyal yapıyla olan ilgisi, gerek yetişmekte olan kuşakla bağlan­tısı, gerekse miliî yapıyı ayakta tutmada temel sayılısı itibariyle ailenin, diğer bir deyimle evliliğin önemi ve gereği meydandadır. Bu nedenle ge­rek Kur’ân’da, gerekse Peygamberin Sünnetinde bu konuya ağırlık veril­miş, her türlü şüpheleri giderecek ölçü ve anlamda açıklaması yapılmıştır.

Şimdi elimizdeki kaynak tefsirlere ve fıkıh kitaplarına dönüyor, ko­nuyla ilgili rivayetleri, yorumları özetlemeye çalışıyoruz :

1. a) «Eğer koca karısını boşarsa…..»

Yani üçüncü bir talâkla boşarsa, artık o kadın başka biriyle evlenme-dikçe ona helâl olmaz. Bu tarz bir yorumda ilim adamlarının görüş birliği vardır.

Nitekim âyetin ilk bakışta anlatım biçiminden, şer’î bekleme süresin­de iki talâkla boşamış, sonra üçüncü bir talâkla da boşayarak üçü tamam­lamıştır, hükmü anlaşılmaktadır.

1. b) «Başka biriyle evlenmedikce» cümlesin-

den ilim adamları farklı üç hüküm çıkarmışlardır. Bu konuda ictihadlar ara­sında da farklı sonuçları görmekteyiz:

1. Medine’nin seçkin din âlimlerinden Saîd bin   Müseyyeb’e ve ona uyanlara göre, diğer bir adamla evlenmekten maksad, mücerret akittir. Bunda cinse! yaklaşma şart değildir. Tabiînden büyük müfessir ve fakîh Saîd bin Cübeyr de aynı görüştedir.
2. El-Hasan bin Ebî Hasan’a göre, bu konuda yalnız cinsel yaklaşma yeterli değildir,   inzâ! da şarttır. Yani nikâh akdiyle birlikte inzal meyda­na gelen bir cinsel yaklaşma şarttır; aksi halde bundan boşandığı tak­dirde ilk kocasıyla evlenmesi helâl olmaz,
3. İlim adamlarımızın cumhuruna göre, soyut bir cinsel yaklaşma ye­terlidir; inzal şart değildir. Şöyle ki: İki üreme (cinsel)organınınsünnet kı­sımlarının   birleşip kavuşması, başka biriyle nikahlanmış anlamını   taşır. Zaten bu tür yaklaşma, cinsel yaklaşma sayıldığından orucu ve haccı bo­zar; zina konusunda had gerektirir ve tam mehir vermek için yeterlidir.

Birincilerin görüşünde,   boşandıktan sonra kadın başka bir kocayla soyut bir akitle evlenmiş sayılacağından, bu ölçü ve anlamda ondan da boşanırsa ilk kocasıyla evlenebilir, sonucu çıkıyor. Bu görüşte rahatlık ve kolaylık vardır. Ne var ki sahih hadîslerin zahiriyle bağdaşmamaktadır.

İkincilerin görüşü, sahih hadîsle kısmen bağdaşır anlamdadır. Cum­hurun görüşü ise, hadîsin asıl delâlet ettiği mânayı daha çok yansıtır öl­çüdedir

Konuyu usûl ilmine göre inceliyecek olursak, deriz ki:

Hüküm, isimlerin başlangıcıyla mı, yoksa sonucuyla mı bağlantı ya­par? Başlangıcıyla dersek, birincilerin görüşünü uygun kabul etmemiz ge­rekir. Sonucuyla dersek, hem üreme organlarının iyice kavuşmasını, hem inzal meydana gelmesini şart koşanların görüşünü uygun kabul etmemiz gerekir. Çünkü bu tarz nikâhta cinsel yaklaşmada baicağizın sonuna ka­dar tadılması aranır.

Nitekim Hazreti Âişe (R.A.) Validemizden bu anlamda şu hadîs riva­yet edilmiştir:

«Adam karısını üç talâkla boşarsa, o kadın başka biriyle nikahlanıp, nikâhlandığı erkekle birbirinin balcağızından tadmadıkça ilk kocasına he­lâl olmaz.»

Mezhep imamları bu konuda yukarıdaki hadîse ve yakın mânadaki diğer sahih hadîslere dayanarak delil getirmişlerdir.

1. c) Boşadığı kadınla yeniden evlenebilmek için onu müt’a (muvakkat) nikâhla, yani belirli bir süreyle başkasına nikâh ettirip ona boşattıktan sonra evlenen kimseye peygamber diliyle lanet edilmiştir. O halde bu maksatla yapılan hülle kesinlikle haramdır; hem yaptıran, hem yapan ağır bir suç ve büyük bir günah işlemiş sayılır.

Mezhep imamlarının çoğu bu ictihad ve görüştedirler. Pek azı farklı bir görüş ortaya koymuşsa da müftabih değildir. İmam Sevrî bu konuda başka kocayla yapılan nikâh sahihtir, boşaması şartı ise hükümsüzdür, demiştir. Ünlü hukukçu İbn Ebî Leylâ da ayni görüştedir. Bu konuda İmam Azam ve arkadaşlarından birbirini tutmayan farklı rivayetler yapılmışsa da en doğru olanı, hülle şartıyla yapılan nikâhın kadını ilk kocasına helâl kılmayacağıdır.

Bütün bu görüş ve ictihadlara rağmen, hüllenin haram olduğuna dair 3hıh hadîsler bize konuyu bütün açıklığıyla sergilemektedir.

Nitekim İmam Şafiî’den yapılan bir rivayete göre, nikâh akdinde öne sürülen böyle bir şart, yapılan akdi hükümsüz kılar. Fasit bir nikâh ise, üç talâkla boşanan bir kadını ilk kocasına helâl kılmaz. İlim adamlarımı­zın cumhuru da aynı görüştedirler.

Talak Ne Demek? Kısaca

2. Delil Hadisler’den: Boşanan kadının evlenmeden eski kocasına dönemeyeceği ile İlgili Hadîsler

Peygamber (A.S.) Efendimizden soruldu :

__ Ya Resûlellah! bir adam evlendiği kadını üç talâkla boşamış, bo­şanan kadın başka bir adamla evlendikten sonra ikinci adam onu, ken­disiyle cinsel yaklaşmada bulunmadan boşamış. Bu kadın ilk kocasıyla evlenebilir mi, ona helâl olur mu?

Peygamber (A.S.) Efendimiz şu cevabı vermiştir:

— Hayır, ikinci kocası onun balcağızından, o da onun balcağızından tadmadıkça ilk kocasına helâl olmaz. [1]

«Allah hülle yaptırana da, yapana da lanet etsin.[2]

«Kim ciddi ya da şaka yollu boşar veya köle azâd ederse; ya da ni­kâhlar veya başkasına nikahlarsa, bu onun üzerine bir hüküm olarak ge-çerli sayılır.»[3]

Yani nikâh, talâk ve azâd konularında ağızdan çıkan söz ister ciddi olsun, ister şaka yollu olsun farketmez.

«Üç şey var ki, ciddisi de ciddi, şakası da ciddi sayılır; Nikâh, talâk ve rec’at (bir iki talâkla boşadıktan sonra iddet içinde kadına dön­mek)»[4]

«Üç şey var ki onlarda şaka olmaz: Nikâh, talâk ve köle azâd et­mek.» [5]

— «Size eğreti verilen teke (erkek keçijden haber vereyim mi?»

Diye sorduğunda, Ashab-ı Kiram :

— Evet, ya Resûlellah! dedi. Buyurdu ki:

— «O, hülle yaptırandır. Allah hülle yaptırana da, yapana da lanet etsin.» [6]

[1] Buharî: Talâk konusunda – Ahmed bin Hanbel – Ebû Dâvud – Nesâİ -îbn Mâce : Talâk konusunda. Taberânî: Nikâh konusunda.

[2] Ahmed bin Hanbel – Ebû Dâvud ve Tirmizî: Nikâh. Nesâî : Talâk,.

[3] Ahmed bin Hanbel – Tirmizî : Talâk konusu / îbn Mes’ud’dan.

[4] Ebû Dâvud : Talâk konusunda.

[5] Taberânî: Nikah konusunda.

[6] Ahmed bin Hanbel – Nesâî – tbn Mâce : Nikâh konusu / Îbn Mes’ud’dan.

Boşanma vesvesesi