Share
Hiç evlenmemiş sahabeler var mı
Question
Evlenmeyen erkek ve kadın sahabeler kimlerdir? Ömrü boyunca sahbiler varmış bilgi verir misiniz?
CEVAP:
Araştırmalarımız sonucu bilgi edinmedik ama evlenmemiş alimler vardır.
CEVAP:
Evet, evlenmeyen sahabiler konusu hem İslami biyografi kaynaklarında hem de sosyal-dini analizlerde nadiren gündeme gelen, fakat dikkatle incelendiğinde ilginç bilgiler barındıran bir konudur. Bu konuda elimizdeki bilgiler sınırlıdır; çünkü sahabe hayatlarını anlatan klasik kaynaklar (İbn Sa’d’ın Tabakât’ı, İbn Hacer’in el-İsâbesi, Zehebî’nin Siyer A’lâmü’n-Nübelâ’sı gibi) daha çok sahabenin İslam’a hizmeti, ilmi ve savaşlardaki rolleri gibi yönleri üzerinde durur. Ancak, dolaylı bilgiler ve bazı rivayetler üzerinden “hiç evlenmemiş sahabeler var mıydı?” sorusuna belli ölçüde cevap verebiliriz.
I. Evlenmenin İslam’daki Yeri
Evlenmek İslam’da teşvik edilen bir davranıştır. Kur’ân-ı Kerîm şöyle buyurur:
“İçinizden bekârları ve kölelerinizden, cariyelerinizden elverişli olanları evlendirin…”
(en-Nûr, 24/32)
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de evliliği teşvik etmiş, kendisinin hem evlendiğini hem de ümmetine bu konuda örnek olduğunu beyan etmiştir:
“Nikâh benim sünnetimdir. Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir.”
(İbn Mâce, Nikâh, 1; Buhârî, Nikâh, 1; Müslim, Nikâh, 5)
Bu hadisler, sahabenin genel olarak evliliğe sıcak baktığını ve evlilik kurumunu ihmal etmediğini gösterir. Nitekim sahabe nesli, evlilik ve aile kurumu konusunda oldukça hassas davranmıştır. Ancak bu, sahabenin tamamının evlendiği anlamına gelmez.
II. Evlenmemiş Sahabeler Var mıydı?
Bu konuda kesin ve net bir şekilde “şu sahabe hiç evlenmedi” demek zordur; çünkü evlenmeme durumu özel ve genellikle kaynaklara aktarılmayan bir bilgidir. Ancak bazı sahabeler hakkında dolaylı olarak bu kanaate varabileceğimiz rivayetler mevcuttur.
1. Hanzala b. Ebî Âmir (r.a.) – “Gasilü’l-Melâike”
Hanzala, Uhud Savaşı’na yeni evlendiği gecenin sabahında katılmış ve şehit düşmüştür. Bu sahabeyle ilgili olarak dikkat çeken husus, eşini düğün gecesinde bırakarak savaş meydanına gitmesidir. Hanzala evlenmiştir; fakat bu örnek, bazı sahabelerin savaş ve cihad gibi sebeplerle evlilik yapmaya fazla zaman bulamadan şehit olduklarını gösterir.
2. Muaz b. Cebel (r.a.)
Genç yaşta vefat eden sahabelerden biridir. Evli olduğu bilinir; fakat kısa ömrü ve yoğun cihad hizmeti nedeniyle evliliğe fazla vakit ayıramamıştır.
3. Ukbe b. Âmir (r.a.)
Ukbe b. Âmir’in bazı kaynaklarda evlilik yaptığına dair bilgi geçmez. Bu durum, onun evlenmemiş olabileceği ihtimalini doğurur. Ancak bu konuda açık bir rivayet de bulunmamaktadır.
4. Bazı kadın sahabeler
Kadın sahabiler arasında bazıları evlenmiş ama dul kalmış, bazıları da evlenmemiş olabilir. Ancak “ömrü boyunca hiç evlenmemiş” olarak ismi açıkça geçen kadın sahabi tespit etmek zordur. Bazı alimler, evlenmeden vefat eden kadın sahabi olarak Ümmü Varaka’yı zikretmiştir; fakat bu bilgi zayıf rivayetlere dayalıdır.
III. Evlenmeyen Tâbiîn ve Âlimler
Sahabe neslinden sonra gelen tâbiîn ve etbâü’t-tâbiîn dönemlerinde ise evlenmemiş âlimlere daha sık rastlanır. Bunlardan bazıları şunlardır:
1. Hasan-ı Basrî (rahimehullah)
Büyük tabiîndendir. Evli olduğuna dair bilgi zayıftır. Bazı kaynaklarda evlenmediği, tamamen ilme ve ibadete adandığı zikredilir.
2. İmam Nevevî (rahimehullah)
Hadis ve fıkıh âlimidir. Hiç evlenmediği ve tüm ömrünü ilme vakfettiği bilinir.
3. İmam Taberî (rahimehullah)
Meşhur tefsir ve tarih âlimidir. Evlenmediği kaynaklarda belirtilmiştir.
4. İbn Teymiyye (rahimehullah)
Hanbelî fakihidir. Hiç evlenmediği bilinir ve bazı yorumcular onun ilme olan düşkünlüğünü gerekçe göstermiştir.
5. Râbiatü’l-Adeviyye (rahimehallah)
Büyük kadın sufîlerdendir. Hiç evlenmediği, Allah’a duyduğu aşk sebebiyle tüm dünyevi bağlardan uzak durduğu rivayet edilir.
Bu şahsiyetler sahabe değildir ama onların yolunu takip eden nesillerdendir.
IV. Evlenmemenin Sebepleri Ne Olabilir?
Sahabe veya sonraki nesillerde evlenmemiş olanların çeşitli sebepleri olabilir:
Erken yaşta şehit olma: Bazı sahabeler İslam uğruna çok genç yaşta şehit olmuş, evlilik fırsatı bulamamışlardır.
İlim ve tebliğle meşguliyet: Özellikle tâbiîn ve âlimler arasında, zamanlarını tamamen ilme ayırmak isteyenler olmuştur.
Zühd ve takva anlayışı: Özellikle tasavvufî hayatı benimseyen bazı kişiler evliliği dünya meşgalesi olarak görüp uzak durmuşlardır.
Ekonomik veya sağlıkla ilgili nedenler: Geçim sıkıntısı, kronik hastalıklar gibi nedenlerle evlilikten uzak duranlar da olmuştur.
V. Sonuç ve Değerlendirme
Sahabe nesli, evliliği teşvik eden bir peygamberin terbiyesinde yetiştiği için genel olarak evlilik yapmıştır. Ancak bazı sahabelerin kısa ömürleri, yoğun savaş ortamı, ilme ve cihada adanmış hayatları sebebiyle evlenememiş olabilecekleri ihtimali vardır. Kesin olarak evlenmediği söylenebilecek sahabi sayısı az ve kaynaklarda bu tür bilgiler nadiren geçmektedir. Buna karşılık, tâbiîn ve sonraki âlimler arasında evlenmemiş çok sayıda kişi bulunmaktadır.
Ek Not:
İmam Nevevî, evlenmemeyi şöyle açıklamıştır:
“İlim talebesi olan bir kişi, evliliğin meşgalesiyle uğraşmaktansa kendini tamamen ilme adamalıdır.”
Bu söz, evlenmemenin bir zaaf değil, bazen bilinçli bir tercih olduğunu da gösterir.
Kaynaklar:
İbn Sa’d, Tabakâtü’l-Kübrâ
İbn Hacer, el-İsâbe fî Temyîzi’s-Sahâbe
Zehebî, Siyer A’lâmü’n-Nübelâ
Nevevî, el-Mecmû
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Tarihi
Diyanet İslam Ansiklopedisi (DİA), “Evlenme”, “Nikâh”, “Hasan-ı Basrî”, “Râbiatü’l-Adeviyye” maddeleri
BENZER KONULAR:
- sahabelerde evlilik
- Oruç ile ilgili sahabelerin ve Alimlerin sözleri
- Ashabı bedirin, bedir savaşına katılan sahabelerin isim listesi ve bunu okumanın fazileti
- Yahudi asıllı sahabeler
- Çocuk sahabeler Kimlerdir İsimleri
- Tümünü görüntüle.
- Dini soru sor Cevap Al
- Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
- Dini soru sor kimin?
- Dini soru sor imamlar cevaplıyor
- Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
- Tümünü görüntüle.
Answer ( 1 )
Evet, evlenmemiş olan bazı sahabeler vardır. Öne çıkanlardan bazıları şunlardır:
Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hasan: Hz. Hasan, genellikle evlenmiş ve birçok eşe sahip olmuş olsa da, bir dönem evlenmemiş olarak bilinen sahabelerden biridir.
Hz. Zeyd bin Harise: Zeyd, Peygamber Efendimizin (s.a.v.) evlatlık oğluydu. Evlenmiş olsa da, bazen yalnızca evlenmemiş olarak anılabilecek durumları da olmuştur.
Ancak, sahabeler çoğunlukla evlenmiş ve aile kurmuş kişilerdir, çünkü İslam dini evlenmeyi teşvik eder.