Paylaş
Hangi tür ayetlerde nesh olur
Question
Haberle ilgili âyetlerde, nesh olur mu?
Âlimlerin cumhûruna göre nesh, yalnız emreden ve yasaklayan âyetlerle olur. Haber âyetlerinde olmaz. Bazı âlimlere göre de haber nev’inden olan âyetler bir şerî hükmü öngörüyorsa o âyetlerde nesh câiz olur. Ki Allah’ın “Hurma ağaçlarının meyvesinden ve üzümler den de içki²¹ ve güzel bir rızık edinirsiniz. İşte bunda da aklını kullanacak bir kavim için hiç şüphesiz bir âyet vardır.” (Nahl: 67) âyeti, ha ber nev’inden bir âyet olmasına rağmen, bir şerî hüküm ihtivâ ediyor ki bu da içkinin mubah olduğudur. Âyetdeki “Hurma ağaçlarının mey vasından ve üzümlerden de içki ve güzel bir rızık edinirsiniz.” cümlesinden anlaşılan, içkinin bu âyetin nüzûl tarihinde mubah olduğudur. Daha sonra gelen: “Ey imân edenler! İçki, kumar, (tapmaya mahsus) dikili taşlar, fal okları ancak şeytanın amelinden bir murdardır. Onun için bun(lar)dan kaçının ki muradınıza eresiniz. Şeytan içkide ve kumarda ancak aranızHangi tür ayetlerde nesh olura düşmanlık ve kin düşürmek, sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık siz (hepiniz) vazgeçtiniz değil mi?” (Mâide: 90-91) âyetleri, içkinin kesin olarak yasak edildiğini gösterir. Görülüyor ki haber nev’inden âyetlerde de nesh olur.
İbn Cerîr et-Taberî, “Allah’ın “Biz nesh ettiğimiz veya unuttur duğumuz bir âyetin…” buyruğundan, bir âyetin hükmünü diğer bir âyetle değiştirme anlaşılır. Bu ise helâli haram, harami helâl etme, daha önce mubah olan bir şeyi yapmayı sakıncalı hale getirme, sakıncalı bir
şeyi mubah hale getirme… vb. gibi hükümlerin değiştirilmesinin ancak emreden, yasaklayan ve mubah kilan âyetlerle olacağını gösterir. Bu âyetlerin kendilerinde de nesh yapılabilir. Haber âyetlerinde ise nesh olmaz.” der.
Kurtubi ise “Nesh, yalnız Resûlullah’ın (s.a.v.) hayatında olmuştur. O’nun âhirete teşrifinden sonra olmamıştır. Zâten vahiy kesildikten sonra ortaya çıkan icmâ¹-i ümmet de bu yoldadır” demektedir.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam hukukunda “nesh” terimi, bir hüküm veya ayetin, daha sonra gelen bir hüküm veya ayet tarafından iptal edilmesi veya değiştirilmesi anlamına gelir. Bu kavram, Kur’an-ı Kerim ve hadislerde yer alır.
Kur’an-ı Kerim’de nesh kavramı, daha önce gelen bir ayetin, sonradan gelen bir ayet tarafından iptal edildiği veya değiştirildiği durumlarda kullanılır. Nesh konusu, Kur’an-ı Kerim’de özellikle “Makki ve Medeni Ayetler” ayrımına bağlı olarak ele alınır. Medeni ayetler, genellikle sosyal ve hukuki konularda Makki ayetlere göre daha detaylıdır ve nesh konusu da genellikle Medeni ayetlerde görülür.
Buna ek olarak, bazı hadisler de nesh konusunda önemlidir. Hadislerde, Peygamber Efendimiz’in bazı hükümleri, daha sonra gelen hadisler veya uygulamalar tarafından değiştirilmiş veya iptal edilmiştir.
Nesh konusu genel olarak İslam hukukunda önemli bir konudur ve birçok tartışma konusu olmuştur. Ancak, neshin yalnızca Allah’ın belirlediği bazı hükümlerde geçerli olduğu kabul edilir ve sadece belirli koşullar altında uygulanır. Kur’an-ı Kerim’de nesh konusuna örnek olarak, faiz konusundaki ayetlerin sonradan gelen ayetlerle iptal edilmesi gösterilebilir.
Nesh, İslam hukukunda ve tefsir ilmiyle ilgili olarak, bir ayetin hükmünün başka bir ayetle kaldırılması ya da değiştirilmesi anlamına gelir. Genellikle, neshin gerçekleştiği ayetler, zamanla değişen şartlar ve ihtiyaçlara göre belirli bir hükümetin geçerli olduğu, ancak başka bir ayetle hükmün değiştirildiği ayetlerdir. Bu tür ayetler genellikle şeriat hükümleri, ahlaki esaslar, savaş, ceza, miras gibi konularda görülür.
Neshin en çok görüldüğü ayet türleri şunlar olabilir:
Mekki ve Medeni Ayetler:
Mekki ayetler genellikle iman esasları, Allah’a inanç, ahiret, ahlaki değerler gibi konularla ilgilidir. Bu ayetler, Medine’de indirilen ayetlerle nesh olabilir, çünkü Medine’deki daha somut toplumsal ve hukuki düzenlemelere dair hükümler daha yaygındır.
Medeni ayetler ise genellikle toplumsal düzen, hukuk ve devletle ilgili hükümleri içerir ve bunlar zamanla nesh edilebilir.
İbadet ve Hukukla İlgili Ayetler:
Namaz, oruç, zekât gibi ibadetlerle ilgili ayetler zaman zaman nesh edilmiştir. Örneğin, Kadir Gecesi’nin oruçla ilgili hükümleri ile ilgili ayet, daha sonra belirli bir şekilde düzenlenmiştir.
Miras hükümleri: Başlangıçta indirilen miras ayetleri daha sonra düzenlenmiştir.
Savaş ve Barışla İlgili Ayetler:
İlk başlarda daha geniş ve esnek bir yaklaşım sergileyen ayetler, zamanla yerini daha belirgin ve katı kurallara bırakmıştır. Özellikle savaş ile ilgili ayetler, daha sonra gelen ayetlerle nesh edilmiştir. Mesela, Bedir Savaşı’na dair hükümler ve güçsüz olanlara karşı muamele konuları zaman içinde farklılaştı.
Ceza ve Adaletle İlgili Ayetler:
Hadd cezaları ve kısas gibi konularda da nesh edilen ayetler bulunmaktadır. İlk başta indirilen bazı cezai hükümler, daha sonra nesh edilmiş ya da değiştirilmiştir. Örneğin, fahişelikle ilgili cezalar bazı ayetlerle zamanla farklı şekillerde düzenlenmiştir.
Ahlaki ve Sosyal Hükümler:
İslam’da başlangıçta daha genel ahlaki öğütler varken, daha sonra toplumsal yapıya uygun ve belirgin kurallar konulmuştur. Mesela, içki yasağı başlangıçta bir uyarı şeklinde gelmişken, ilerleyen ayetlerde içkinin haram olduğu kesin bir şekilde belirtilmiştir.
Örnekler:
Al-Bakara 219 (içki ve kumar yasağı): Başlangıçta içki ve kumar yasaklanmamıştır, ancak daha sonra Al-Ma’ida 90 ayetiyle kesin olarak haram kılınmıştır.
Nisa 15-16 (zina cezası): Başlangıçta zina yapanlara verilecek ceza hakkında daha genel bir hüküm varken, ilerleyen ayetlerde daha net cezalar ortaya konmuştur.
Nesh olayı, İslam alimlerinin farklı yorumlarına açık bir konu olmakla birlikte, genellikle zamanla değişen toplumsal ve hukuki ihtiyaçların bir sonucu olarak görülür. Ayetlerin nesh edilmesi, İslam’ın gelişen toplumsal düzenine ve mevcut koşullara göre şekillendiği için bu süreç dinin evrensel bir mesajı olan esneklikle uyumludur.